Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1818/11, oddalił skargę M. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 17 czerwca 2011 r., nr PA II b-2961/2405/11, w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Mazowiecki Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 21 kwietnia 2011 r. nr PA-7817/5054/11, działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), zw. dalej ustawą o broni i amunicji, cofnął M. K. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Organ podał, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II K 1210/10 prawomocnym od dnia 26 stycznia 2011 r., skarżący został uznany winnym tego, że w dniu 15 października 2010 r. w miejscowości K. na drodze publicznej kierował samochodem osobowym będąc w stanie nietrzeźwości przy stężeniu alkoholu w wydychanym powietrzu podczas drugiego badania w wysokości 1,14 mg/l (ponad 2 promile alkoholu we krwi), tj. popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i za powyższe skazano go na karę grzywny oraz orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat i świadczenie pieniężne na rzecz Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie co stanowi obligatoryjną podstawę cofnięcia pozwolenia na broń.
W odwołaniu z dnia 4 maja 2011 r. do Komendanta Głównego Policji, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia 17 czerwca 2011 r., nr PA II b-2961/2405/11, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zw. dalej k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 21 kwietnia 2011 r., nr PA-7817/5054/11. Organ podał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji obligatoryjnie cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6 ustawy o broni i amunicji. W rozpoznawanej sprawie zastosowano pkt 6 tego przepisu, w myśl którego pozwolenia na broń nie mogą posiadać osoby stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe lub skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
Z treści pkt 6 lit. a tego przepisu w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że ustawodawca sam rozstrzygnął, iż obawę użycia broni w sposób określony w tym przepisie uzasadnia sam fakt skazania za przestępstwo umyślne. Do oceny, czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy zatem ustalenie przez organ Policji, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub o nie się ubiegająca, jest skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Jak z powyższego wynika, popełnione przez posiadacza broni przestępstwo nie musi mieć z nią bezpośredniego związku, a organ Policji nie musi w takich przypadkach uzasadniać obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w drodze postępowania dowodowego wykazującego związek pomiędzy faktem skazania, a tą właśnie obawą, o ile popełnione przestępstwo ma charakter umyślny.
Zważywszy, iż przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ma charakter obligatoryjny stwierdzono, że organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku ujawnienia, iż posiadacz pozwolenia na broń należy do grupy osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości zachowania pozwolenia na broń osobie skazanej za przestępstwa umyślne. W związku z powyższym na sposób rozstrzygnięcia sprawy nie mogą mieć wpływu również pozytywne opinie o stronie z miejsca zamieszkania oraz koła łowieckiego. Bezspornym jest, iż przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., znajduje się w katalogu przestępstw zakwalifikowanych jako przestępstwa, które można popełnić tylko umyślnie, niezależnie czy miało ono postać zamiaru bezpośredniego, czy też zamiaru ewentualnego. Wobec powyższych okoliczności ustalenie, że skarżący został skazany za umyślne przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., polegające na prowadzeniu pojazdu mechanicznego po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości, jest dla organów Policji wiążące w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na broń i nie daje organom Policji możliwości wyboru konsekwencji administracyjnoprawnych, przyznając jednocześnie bezwzględne pierwszeństwo interesowi społecznemu.
W dalszej części odnosząc się do zarzutu skarżącego stwierdził, że ustawa nowelizująca ustawę o broni i amunicji weszła w życie w dniu 10 marca 2011 r., zaś zgodnie z art. 3, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Natomiast w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni zostało wszczęte dnia 15 marca 2011 r., a zatem już po wejściu w życie nowych przepisów, co oznacza, że jego sprawa może być rozpatrywana tylko na ich podstawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący M. K. zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa, tj.:
- 1. art. 2 Konstytucji R.P. w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji polegające na wydaniu decyzji o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej przez organ pierwszej instancji i utrzymaniu tej decyzji w mocy przez organ drugiej instancji w sytuacji, gdy:
- – zmiana art. 15 ustawy o broni i amunicji zgodnie z ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. 11.38.195), zw. dalej ustawą nowelizującą, weszła w życie z dniem 10 marca 2011 r., natomiast prawomocny wyrok nakazowy Sądu Rejonowego II Wydział Karny w Ostrołęce został wydany w dniu 11 stycznia 2011 r. II K 1210/10 i dotyczył czynu zabronionego z art. 178a § 1 k.k. popełnionego w dniu 15 października 2010 r., a zatem w dacie zdarzenia naruszenie to nie było jeszcze objęte sankcją administracyjno prawną określoną w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji;
- – przełamanie zakazu lex retro non agit, w polskim systemie prawnym wynikającym z art. 2 Konstytucji R.P. zawierającego zasadę pewności prawa i zasadę nie działania prawa wstecz, musi być jasno wypowiedziane, w sposób nie nasuwający wątpliwości z ustawy - natomiast w ustawie o broni i amunicji, ani przepisach wprowadzających w niej zmiany, brak jest takich norm prawnych;
- 2. art. 3 ustawy nowelizującej w zw. z art. 2 Konstytucji R.P. polegające na błędnym zastosowaniu tego przepisu przez Komendanta Głównego Policji w zaskarżonej decyzji – podczas gdy:
- – art. 3 ustawy nowelizującej ma charakter normy procesowej, a nie normy materialnoprawnej i nie może stanowić podstawy do oceny, które przepisy należy stosować do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem jej wejścia w życie, a brak przepisu przejściowego oznacza założenie bezpośredniego stosowania prawa;
- – zmiana art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie była względniejsza dla skarżącego i uregulowanie w przepisach przejściowych, dotyczące określonej kategorii postępowań, wskazujące na konieczność stosowania przepisów dotychczasowych, w żadnym stopniu nie uprawnia do wyciągnięcia, opartego na rozumowaniu a contrario wniosku, iż do wszystkich innych postępowań nie objętych tą regulacją, należy stosować przepisy nowe;
- 3. art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji w zw. z art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 18 ustawy o broni i amunicji w sytuacji gdy organy administracji w ogóle nie zbadały, czy skarżący rzeczywiście stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, oraz czy może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego – a oparły się wyłącznie na istnieniu prawomocnego orzeczenia skazującego, uznając to za wystarczającą przesłankę wyłączającą konieczność przeprowadzenia oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Niezależnie od powyższego na zasadzie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zw. dalej p.p.s.a., wniósł o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: opinii Księdza Proboszcza Parafii pod wezwaniem Św. Jana Chrzciciela w W. z dnia 30 czerwca 2011 r., opinii Koła Łowieckiego "..." w O. z dnia 29 czerwca 2011 r., opinii Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w O. z dnia 30 czerwca 2011 r., orzeczenia lekarskiego nr 05/2011 z dnia 11 stycznia 2011 r. dotyczącego skarżącego, orzeczenia psychologicznego nr 25/11 z dnia 11 stycznia 2011 r. dotyczącego skarżącego na okoliczność braku uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, oraz przesłanek niezbędnych do cofnięcia pozwolenia na broń. W tej sytuacji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu natomiast podniósł, że czyn określony w art. 178a § 1 k.k. został popełniony przez niego w dniu 15 października 2010 r., natomiast wyrok nakazowy został wydany przez Sąd Rejonowy II Wydział Karny w Ostrołęce w dniu 11 stycznia 2011 r., zaś art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, o treści na którą powoływał się Mazowiecki Komendant Wojewódzki w związku z odesłaniem z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji jest przepisem obowiązującym w systemie prawa dopiero od dnia 10 marca 2011 r., a organ całkowicie pominął argumentację w tym względzie, przy czym jest to działanie prawa wstecz.
Ponadto gdyby miał świadomość zmiany przepisów, to mógłby ubiegać się przed sądem o warunkowe umorzenie postępowania. Nie jest zatem w świetle podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego dopuszczalne odwoływanie się do powołanego przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji obowiązującego dopiero od dnia 10 marca 2011 r. i na tej podstawie wnioskowanie o skutku dla skarżącego z art. 18 ustawy o broni i amunicji. Skoro w nowelizacji ustawy o broni i amunicji nie przewidziano przepisów intertemporalnych, nakazujących stosować do stanów faktycznych zaszłych przed wejściem w życie przepisów ustawy nowej, regulujących te kwestie, zastosowanie mają przepisy obowiązujące w dacie wystąpienia zdarzenia z którym wiązał się skutek administracyjnoprawny. Nieprawidłowe jest również powoływanie się na treść art. 3 ustawy nowelizującej, bowiem nie oznacza to wcale, że do spraw rozpoczętych po dniu wejścia w życie ustawy, a dotyczących stanów faktycznych sprzed nowelizacji stosuje się już nowe przepisy.
Niezależnie od powyższego organ winien zbadać, czy istnieje uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i powinny wziąć pod uwagę wskazane już wyżej dowody.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z retroakcją przepisu prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Sąd powołał art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. Z kolei w myśl art. 1 pkt 10 ppkt a ustawy nowelizującej w art. 15 cytowanej już wyżej ustawy o broni i amunicji wprowadzono zmianę w ust. 1 pkt 6, który uzyskał brzmienie: "stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia".
Według natomiast art. 7 ustawy nowelizującej, zmiana weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a skoro promulgacja miała miejsce w Dzienniku Ustaw z dnia 23 lutego 2011 r., to dniem wejścia w życie był 10 marzec 2011 r.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie postępowanie wszczęto w dniu 15 marca 2011 r., a zatem już po wejściu w życie ustawy i skoro treścią art. 3 ustawy nowelizującej ustanowiono, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, to tym samym bezspornym jest, że do skarżącego miał zastosowanie znowelizowany przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Nie budził również żadnych wątpliwości fakt, że skarżącego prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Ostrołęce z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II K 1210/10 uznano winnym tego, że w dniu 15 października 2010 r. ok. godz. 19.15 w miejscowości K. na ul. S. na drodze publicznej kierował samochodem osobowym marki Volvo S 40 o nr rej.... będąc w stanie nietrzeźwości, co wykazało urządzenie kontrolno – pomiarowe Alco-sensor wynik: badanie I – 1, 09 mg/l, badanie II – 1, 14 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i za powyższe skazano go na karę grzywny w wymiarze 75 stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł oraz orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres trzech lat i zasądzono świadczenie pieniężne na rzecz Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie w kwocie 100 zł, a nadto orzeczono o podaniu wyroku do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie jego treści na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy K. przez okres jednego tygodnia.
Poza sporem pozostaje również fakt, że jest to przestępstwo umyślne i w tej sytuacji, stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ppkt a w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, cofnięcie pozwolenia na broń było obligatoryjne. Nie ma bowiem znaczenia fakt skazania skarżącego przed wejściem w życie powołanego przepisu, bowiem jego istotą nie jest data wydania wyroku skazującego, lecz samo skazanie. Stąd też nie można twierdzić, że naruszono zasadę nie działania prawa wstecz, bowiem mamy tu do czynienia z bezpośrednim jego działaniem, ponieważ z brzmienia tego przepisu wynika, iż do jego zastosowania musi już istnieć okoliczność w postaci skazania. Decydujące znaczenie ma obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji stan prawny, o którym mowa w spornym przepisie. Z retroakcją mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby ustawodawca nakazał wydawać decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń na dzień skazania za przestępstwo umyślne, jeśli zaś stary fakt prawny jest oceniany wedle nowego aktu prawnego, wówczas mamy do czynienia z retrospektywnością (vide: np. P. Szustakiewicz "Retroakcja w prawie administracyjnym" – Radca Prawny 2005/3/54).
Zgodnie zaś z zasadą praworządności, ustanowioną w art. 7 Konstytucji R.P., organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zaś działanie na podstawie prawa to działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu orzekania. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że organy administracji winny stosować przy wydawaniu swoich decyzji przepisy prawa obowiązujące w dacie ich podejmowania, co przesądza o prawidłowym zastosowaniu przez organ powołanych w decyzji przepisów.
Niezależnie od powyższego Sąd Wojewódzki dodał, że przesłanki "zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego" nie muszą występować łącznie, lecz każda z nich może stanowić oddzielną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń. Podobnie rzecz się ma z przesłankami zawartymi w pkt a i w pkt b, które nie muszą występować łącznie z przesłankami "zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego". Zdaniem Sądu zagrożenie dla siebie, zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego, skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, jak również skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia, są to przesłanki, które oddzielnie stanowią podstawę cofnięcia pozwolenia na broń.
Z tego mianowicie powodu, że chociażby każde przestępstwo wymienione w pkt a i b samo w sobie i z jego istoty stanowi zagrożenie porządku lub bezpieczeństwa publicznego, a zatem niecelowe z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy, byłoby powtarzanie tego zagrożenia. Zatem chodzi tu o takie zdarzenia bądź fakty, które nie mając źródła w skazaniu w ogóle, bądź też za inne przestępstwa, stanowią takie zagrożenie w sposób niejako samoistny, tzn. nie powiązany z pkt a i b tego przepisu.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonemu wyrokowi w całości zarzucono:
- 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 2 Konstytucji R.P. poprzez niewłaściwą wykładnię oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez niewłaściwe zastosowanie znowelizowanych przepisów tej ustawy w sytuacji gdy:
- - zmiana art. 15 ustawy o broni i amunicji weszła w życie z dniem 10 marca 2011 r., natomiast prawomocny wyrok nakazowy Sądu Rejonowego II Wydział Karny w Ostrołęce został wydany w dniu 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II K 1210/10 i dotyczył czynu zabronionego z art. 178 a § 1 k.k. popełnionego w dniu 15 października 2010 r., a zatem w dacie zdarzenia naruszenie to nie było jeszcze objęte sankcją administracyjnoprawną określoną aktualnie w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji;
- - przełamanie zakazu lex retro non agit, w polskim systemie prawnym wynikającym z art. 2 Konstytucji R.P., zawierającym zasadę pewności prawa i zasadę nie działania prawa wstecz, musi być jasno wypowiedziane, w sposób nie nasuwający wątpliwości z ustawy – natomiast w ustawie o broni i amunicji, ani przepisach wprowadzających w niej zmiany - brak jest takich norm prawnych, wobec czego organy administracji (zgodnie z dotychczasowymi przepisami ustawy o broni i amunicji) powinny zbadać, czy rzeczywiście istnieje uzasadniona obawa, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia w toku postępowania administracyjnego przez Komendanta Głównego Policji w Warszawie przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy - art. 3 ustawy nowelizującej w zw. z art. 2 Konstytucji R.P. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu przez Komendanta Głównego Policji w zaskarżonej decyzji podczas gdy:
- - art. 3 ustawy nowelizującej ma charakter normy procesowej, a nie normy materialnoprawnej i nie może stanowić podstawy do oceny, które przepisy należy stosować do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem jej wejścia w życie, a brak przepisu przejściowego oznacza założenie bezpośredniego stosowania prawa;
- - zmiana art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy nowelizującej nie była względniejsza dla skarżącego i uregulowanie w przepisach przejściowych, dotyczące określonej kategorii postępowań, wskazujące na konieczność stosowania przepisów dotychczasowych, a w żadnym stopniu nie uprawnia do wyciągnięcia, opartego na rozumowaniu a contrario wniosku, iż do wszystkich innych postępowań nie objętych tą regulacją, należy stosować przepisy nowe.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego poprzez uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2011 r. i decyzji Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 21 kwietnia 2011 r., a nadto o zasądzenie od Komendanta Głównego Policji w Warszawie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły, zatem należało odnieść się do zarzutu wyartykułowanego w podstawach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zarzuca między innymi naruszenie prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez niewłaściwe zastosowanie znowelizowanych przepisów tej ustawy.
Zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony. Art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji stanowi, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Z kolei art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy od 1 stycznia 2004 r. do 9 marca 2011 r. miał następujące brzmienie: Pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Od 10 marca 2011 r. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, że "Pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: - przeciwko życiu i zdrowiu, - przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia."
Nowe brzmienie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zostało nadane przez art. 1 pkt 10 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195), zw. dalej ustawą nowelizującą. Art. 7 ustawy nowelizującej, stanowi o wejściu w życie tego aktu po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a skoro promulgacja miała miejsce w Dzienniku Ustaw z dnia 23 lutego 2011 r., to dniem wejścia w życie był 10 marzec 2011 r. Zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym względzie brak jest innych regulacji w przepisach wprowadzających ustawę w życie. Gdyby wolą ustawodawcy było umieszczenie w zakresie spraw, do których znajdują zastosowanie przepisy dotychczasowe sprawy, w których do zdarzenia powodującego wszczęcie postępowania doszło przed wejściem w życie nowych regulacji prawnych to ustawodawca winien dać temu wyraz w ustawie.
Nie ma zaś żadnych podstaw do tego, aby z braku innej regulacji w odniesieniu do czynów i wyroków poprzedzających wejście w życie tej ustawy stosować inną zasadę niż ta, że organy administracji publicznej rozstrzygają sprawy w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji ostatecznej.
W niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie cofnięcia M.K.pozwolenia na broń palną myśliwską zostało wszczęte dnia 15 marca 2011 r. (zob. zawiadomienie z dnia 15 marca 2011 r., k. 93 akt administracyjnych), a więc pięć dni po wejściu w życie wymienionej ustawy, decyzja organu I instancji wydana została w dniu 21 kwietnia 2011 r., a zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja Komendanta Głównego Policji w dniu 17 czerwca 2011 r.
Wszczęcie postępowania, oraz wydanie decyzji organu I, jak i II instancji nastąpiło zatem po wejściu w życie ustawy nowelizującej, powołany zaś przepis przejściowy, który nakazuje stosować art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu sprzed 10 marca 2011 r., nie miał w niniejszej sprawie zastosowania.
Nie można także podzielić poglądu, że w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia zasady lex reto non agit. Istotą art. 15 ust. 1 pkt 6 lit a ustawy o broni i amunicji jest prawomocne skazanie za przestępstwo popełnione umyślenie. Nie ma przy tym znaczenia, że popełnienie przestępstwa i prawomocne skazanie za nie nastąpiło przed wejściem w życie nowelizacji. W niniejszej sprawie organ dokonał oceny faktu zaistniałego przed zmianą brzmienia przepisów (faktu prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślenie) według przepisów wprowadzonych ustawą zmieniającą. W takiej sytuacji nie mamy do czynienia ze wstecznym działaniem prawa, lecz z jego bezpośrednim działaniem, polegającym na tym, że od dnia wejścia w życie nowych przepisów należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń zarówno tych, które dopiero powstają, jaki i tych, które powstały przed wejściem w życie przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa, tym samym nie zachodzi tu retroakcja.
Całkowicie chybiony jest również zarzut, że w dacie popełnienia przez skarżącego przestępstwa zachowanie skarżącego nie było objęte obligatoryjną sankcją w postaci utraty nabytych uprawnień. Wskazać bowiem należy, że analiza treści normatywnej postanowień art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy - w brzmieniu sprzed, i po nowelizacji ustawy o broni i amunicji jednoznacznie wskazuje, że zmienił się istotnie zakres normowania dotyczący osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie niektórych przestępstw. O ile przed dniem 10 marca 2011 r. pozwolenia na broń obligatoryjnie nie wydawało się osobom, co do których istniała uzasadniona obawa, że mogły użyć broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazanym prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw, o tyle po nowelizacji tego przepisu, zakres negatywnych przesłanek podmiotowych został jednoznacznie doprecyzowany i zawężony.
Dotychczasowe brzmienie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczyło osób, "co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw". Stosowanie tego przepisu w praktyce budziło wiele kontrowersji. Wynikały one głównie z otwartego katalogu zachowań, które można było uznać za uzasadniające obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Prawomocne skazanie za określone przestępstwa lub prowadzenie postępowania karnego o takie przestępstwa było wyliczeniem jedynie przykładowym. Po nowelizacji z 2011 r. katalog przesłanek związanych z karalnością niewątpliwie został doprecyzowany.
Uznać trzeba, że jest on szeroki, obejmuje bowiem skazanie za wszystkie umyślne przestępstwa i przestępstwa skarbowe oraz dużą grupę przestępstw nieumyślnych. Wyeliminowano natomiast przesłankę toczącego się przeciw danej osobie postępowania karnego, ewidentnie sprzeczną z konstytucyjną zasadą domniemania niewinności (por. A. Herzog, Ustawa o broni i amunicji po nowelizacji, "Prokuratura i Prawo" 2011., nr 10, s. 64)..
Obecne brzmienie postanowień art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o obroni i amunicji koresponduje z treścią dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE L.91.256.51, 2008.179.5), a konkretnie z art. 5 lit. b tej dyrektywy, który stanowi, że bez uszczerbku dla art. 3 państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego. Wyrok skazujący za popełnione umyślnie przestępstwo uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie. Państwo członkowskie może zaś wycofać pozwolenie na posiadanie broni palnej, jeżeli nie jest spełniony którykolwiek z warunków, na podstawie którego zostało ono wydane.
Przepisy dyrektywy zawierają upoważnienie i zobowiązanie skierowane do państwa członkowskiego do wykonania wskazanych w niej celów poprzez ustanowienie stosownych przepisów powszechnie obowiązujących, a nie tylko zobowiązanie do przeniesienia jej postanowień do prawa wewnętrznego, czy też nadania dyrektywie mocy bezpośrednio obowiązującej. Tym samym skutki prawne dyrektywy należy wiązać przede wszystkim z obowiązkiem państwa do ustanowienia przepisów prawa powszechnie obowiązujących zapewniających realizację celów określonych w dyrektywie. Na grunt systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej postanowienia dyrektywy zostały implementowane ustawą o broni i amunicji. Obecnie akt ten w sposób kompleksowy i zgodny z celami określonymi w dyrektywie reguluje na terenie Rzeczypospolitej Polskiej kwestie dotyczące m.in. posiadania, nabywania, używania broni palnej.
Materialne prawo administracyjne regulując treść relacji jednostki z państwem, reprezentowanym przez organy państwa, opiera ją na autorytatywnej konkretyzacji norm tego prawa przez organ państwa. Normy materialnego prawa stanowią zatem źródło prawne regulacji interesu (obowiązku) prawnego jednostki, która podlega autorytatywnej konkretyzacji dokonywanej przez organy administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej.
Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że organy administracji nie mogą dowolnie interpretować przepisów reglamentujących dostęp do broni palnej, kształtować sytuacji normatywnych wynikających z norm prawa materialnego. Na gruncie językowych dyrektyw wykładni postanowień art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, rolą właściwych organów jest ocena, czy osoba ubiegająca się o pozwolenie na posiadanie broni palnej, nie stanowi zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz czy nie jest skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, bądź za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo, gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania za usprawiedliwiony stawiany skargą kasacyjną zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c przez nieuwzględnienie skargi.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.