Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lipca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 258/19, po rozpoznaniu skargi Z. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 grudnia 2018 r., nr 1684/18, w przedmiocie nakazu rozbiórki: 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji;
- 2) zasądził od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższą decyzją organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., zwana dalej: "Pr.bud."), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Warszawskiego Zachodniego z dnia 20 czerwca 2018 r., nr 293/18, wydaną w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud., nakazującą Z. M. rozbiórkę utwardzeń działek o nr ewid. [...] we wsi [...], gmina [...], nieobjętych projektem zagospodarowania działki, zatwierdzonym decyzją Starosty Warszawskiego Zachodniego z dnia 7 lutego 2011 r., nr 137/11.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożył Z. M., zaskarżając uzasadnienie wyroku w części dotyczącej odmowy uznania braku interesu prawnego E. L. we wszczęciu postępowania oraz wnosząc o "uchylenie zaskarżonego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w zaskarżonej części i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania", jak również o zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
"Zaskarżonemu uzasadnieniu wyroku" zarzucił naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), przejawiające się na sporządzeniu uzasadnienia wyroku, które nie odpowiada stanowi faktycznemu, gdyż nie uwzględnia naruszenia w toku postępowania przed organem I i II instancji przepisów art. 61 i 61a k.p.a., przez nieuzasadnione przyznanie E. L. "prymatu strony" w przedmiotowym postępowaniu, na żądanie której zostało wszczęte postępowanie, w sytuacji gdy nie miała ona w tym interesu prawnego.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia skarżący wskazał, że Sąd I instancji nie uwzględnił, że ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] nr [...], zostało przesądzone, iż wykonane zagospodarowanie działki należącej do skarżącego nie zmieniło stosunków wodnych i nie ma żadnego wpływu na działkę należącą do E. L. Tym samym nie wpływa na jej prawa i obowiązki. Jak również ostateczną decyzją Starosty Warszawskiego Zachodniego nr 137/11, przesądzono, iż działki należące do E. L. leżą poza strefą oddziaływania obiektów budowlanych na działkach należących do skarżącego. Powyższe okoliczności jednoznacznie przeczą aby E. L. przysługiwał status strony, który umożliwiałby zainicjowanie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zakresem zaskarżenia uczynił wyłącznie uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie we wskazanej wyżej części. W związku z tym podnieść należy, że w świetle art. 173 § 1 p.p.s.a. nie budzi wątpliwości, iż przedmiotem zaskarżenia do NSA nie może być samo uzasadnienie wyroku sądu pierwszoinstancyjnego. Rozstrzygnięcia sądu kasacyjnego obejmującego zmianę uzasadnienia wyroku, nie przewiduje, ani art. 185 p.p.s.a., ani też art. 188 p.p.s.a. Z art. 184 p.p.s.a wynika natomiast, iż Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, może wyrazić odmienną ocenę prawną niż sąd I instancji. Zgodnie bowiem z ostatnio wskazanym przepisem, NSA oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada jednak prawu. Co do zasady, strona, nie zgadzając się z częścią uzasadnienia wyroku sądu I instancji, może je zakwestionować poprzez zaskarżenie całego orzeczenia, które wówczas podlegałoby weryfikacji w trybie art. 184 i 185 p.p.s.a. Stwierdzić jednak należy, iż samo wadliwe sformułowanie wniosku kasacyjnego (żądania rozstrzygnięcia sprawy) nie stanowi przyczyny uzasadniającej odrzucenie skargi kasacyjnej.
Powyższe skutkuje tym, że mimo dostrzeżonej wadliwości, możliwe jest merytoryczne rozpoznanie wniesionej w tej sprawie skargi kasacyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2536/20 i powołane w nim orzeczenia).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na uwzględnienie nie zasługiwał jedyny podniesiony w środku zaskarżenia zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Ww. przepis stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.
Fakt, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Nawet błędnej oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku pierwszoinstancyjnego.
W związku z powyższym, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić właściwej płaszczyzny do skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny. Sąd w składzie obecnie orzekającym, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie.
Sąd Wojewódzki w dostateczny sposób wywiązał się ze swojego obowiązku w aspekcie prawidłowego pod względem formalnym uzasadnienia swego wyroku, jego motywy są zrozumiałe, podają się kontroli instancyjnej. Sąd Wojewódzki w odniesieniu do argumentacji zawartej w skardze zajął stanowisko odnośnie interesu prawnego E. L. we wszczęciu postępowania nadzorczego i bycia jego stroną. Nie zachodzi więc przypadek, że Sąd I instancji rozpoznając sprawę pominął kwestię, która była mocno akcentowana w złożonej skardze. To, że wnoszący skargę kasacyjną nie zgadza się z oceną wyrażoną przez Sąd nie świadczy o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. W ramach tej podstawy kasacyjnej autor środka zaskarżenia nie może skutecznie podważyć uprawnienia podmiotu do bycia stroną postępowania administracyjnego. Jak wyżej wskazano, analizowany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny.
Nadto, zauważyć ponownie trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, a więc wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli sądowej. Nie czyni temu obowiązkowi zadość odwołanie się przez autora środka zaskarżenia, na zasadzie przypomnienia, do poglądu prezentowanego przez NSA w wyroku z dnia 30 listopada 1993 r., sygn. akt II SA1783/93, gdzie w jego treści wskazano na przepis art. 28 k.p.a. Rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zastępowanie strony skarżącej kasacyjnie w prawidłowym konstruowaniu zarzutów kasacyjnych. Zamierzonego skutku nie mogła zatem odnieść argumentacja zawarta w uzasadnieniu zmierzająca do wykazania, że uczestniczka postępowania sądowoadministracyjnego nie jest legitymowana do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony.
Wobec stwierdzenia, że zarzut skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie skargę kasacyjną należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.