Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 507/20 oddalił skargę A. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
A. S. (obywatelka [...], deklarująca narodowość [...]) w dniu [...] lipca 2016 r. przyjechała do Polski wraz z mężem Z. D. i małoletnimi dziećmi: I. D. i I. D. Tego samego dnia mąż cudzoziemki złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obejmując nim całą rodzinę. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] orzekł o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej zainteresowanym. Decyzja została utrzymana w mocy przez Radę do Spraw Uchodźców (dalej: Radę) decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. W dniu [...] maja 2017 r. mąż skarżącej Z. D. ponownie złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, obejmujący także skarżącą i ich dzieci.
Jednocześnie w dniu [...] czerwca 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej [...] (dalej: Komendant) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania A. S. wraz małoletnimi dziećmi do powrotu do kraju jej pochodzenia. Analogiczne postępowanie wszczęto również wobec męża cudzoziemki. Decyzją z[...] września 2017 r. nr [...] Szef Urzędu umorzył postępowanie dot. drugiego wniosku Z. D. o udzielenie ochrony międzynarodowej ze względu na wycofanie ww. wniosku w sposób dorozumiany przez okoliczność, że wnioskodawca opuścił ośrodek i nie powrócił przez okres dłuższy niż 7 dni. Organ ustalił, że mąż skarżącej wraz z rodziną przekroczył granicę Polski udając się do Austrii a następnie do Niemiec, gdzie również wystąpił z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. W dniu [...] lipca 2018 r. skarżąca wraz z mężem i dziećmi została przekazana przez stronę niemiecką funkcjonariuszom Placówki Straży Granicznej [...]. Tego samego dnia mąż skarżącej Z. D. po raz kolejny złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, obejmujący także skarżącą i ich dzieci.
Komendant decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...] orzekł o zobowiązaniu A. S. oraz jej małoletnich dzieci I. D. i I. D. do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji lub – w przypadku braki informacji o jej wykonaniu – terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeśli cudzoziemka w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.
Komendant uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał na treść art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.). Stwierdził również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 303 ust. 1 tej ustawy, w szczególności przesłanki udzielenia stronie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. W ocenie Komendanta zainteresowana nie wykazała realnych przesłanek uzasadniających stwierdzenie, iż po powrocie przez nią do kraju pochodzenia będą naruszone jej prawa chronione w art. 3-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., a także że naruszone zostaną jej prawa chronione w art. 8 powołanej Konwencji. Komendant stwierdził również, że decyzja nie narusza praw dziecka chronionych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu.
Po rozpatrzeniu odwołana skarżącej Szef Urzędu (dalej: Szef Urzędu) decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził za Komendantem, że w sprawie wyczerpana została dyspozycja z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach), bowiem niewątpliwie cudzoziemka wraz z dziećmi nie opuściła terytorium Polski pomimo wydania ostatecznej decyzji Rady z [...] kwietnia 2017 r., do czego była zobowiązana na mocy art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy.
W ocenie Szefa Urzędu w rozpoznawanej sprawie nie występują okoliczności wypełniające przesłanki negatywne wydania decyzji zobowiązującej do powrotu z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W szczególności brak jest podstaw do udzielenia skarżącej i jej dzieciom zgody na pobyt ze względów humanitarnych ani zgody na pobyt tolerowany (art. 302 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 i 351 ww. ustawy).
Zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze aktualną sytuację w kraju pochodzenia (ustaloną na podstawie opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z 2 marca 2018 r.), brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia zagrożone będą prawa skarżącej, o których mowa w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.
W sprawie nie zachodzą również przesłanki z art. 348 pkt 2 i 3 tej ustawy. Stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że zobowiązanie cudzoziemki do powrotu mogłoby naruszyć jej prawo do życia rodzinnego czy prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lub mogłoby naruszyć prawa dziecka określone w Konwencji i prawach dziecka. W ocenie Szefa Urzędu decyzja o zobowiązaniu do powrotu nie stanowi ingerencji w możliwość prowadzenia życia rodzinnego, a jedynie powoduje jego przeniesienie do dotychczasowego centrum życiowego. Organ miał na uwadze fakt, że również wobec męża cudzoziemki została wydana prawomocna decyzja o zobowiązaniu do powrotu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika też, by centrum życiowe skarżącej zostało przeniesione do Polski i nastąpiła jej asymilacja z tym krajem oraz jego obywatelami.
Decyzja nie narusza praw dzieci cudzoziemki, których pobyt w Polsce jest integralnie związany z pobytem matki, zwłaszcza iż ojciec dzieci również został zobowiązany do powrotu. Te okoliczności zdaniem organu drugiej instancji wskazują, że nie dojdzie do rozerwania więzi rodzinnych, gdy cudzoziemcy razem powrócą do kraju pochodzenia, gdzie dzieci z pewnością szybko zintegrują się społecznie bez istotnego zagrożenia dla ich rozwoju psychofizycznego.
W konsekwencji Szef Urzędu uznał, że sytuacja skarżącej oraz jej małoletnich dzieci nie uzasadnia udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego, prywatnego, czy praw dziecka. Również, w kontekście instytucji udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ wskazał, że wobec cudzoziemki nie wystąpiły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach (przesłanki odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych), a zatem w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Organ nie stwierdził również, aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 351 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.
A. S. wniosła skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organy administracji.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 452/19 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że w chwili orzekania przez organ odwoławczy już upłynął piętnastodniowy termin dobrowolnego powrotu określony w decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, nie orzekając ponownie o terminie dobrowolnego powrotu oraz o terminie związanym z zakazem ponownego wjazdu, spowodował, że decyzja organu pierwszej instancji wywołała skutek w postaci zakazu wjazdu do Polski i na terytorium innych państwa obszaru Schengen przez trzy lata, licząc od daty wykonania decyzji organu pierwszej instancji, to jest z oczywistym pokrzywdzeniem skarżącej. Sąd wyjaśnił, że wskazany w decyzji organu pierwszej instancji termin opuszczenia Polski liczony był od daty doręczenia decyzji, a nie daty, w której stała się ona ostateczna.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3272/19 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz orzekł o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji naruszył art. 130 § 2 k.p.a. oraz art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że w niniejszej sprawie termin dobrowolnego powrotu określony w art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w związku z wniesieniem odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, biegnie od dnia doręczenia decyzji organu drugiej instancji, co bezpośrednio koreluje również z art. 130 § 2 k.p.a. Przyjęty przez Sąd pierwszej instancji sposób rozstrzygnięcia sprawy spowodował, że istota sprawy dotyczącej zobowiązania skarżącej do powrotu nie została rozpoznana.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd wojewódzki powinien ocenić, czy decyzja o zobowiązaniu skarżącej do powrotu jest zgodna z prawem oraz czy zgodne z prawem jest nieudzielenie skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub nieudzielenie zgody na pobyt tolerowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 507/20 oddalił skargę.
Przywołując opisany wyżej stan faktyczny i prawny sprawy Sąd dodał, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 503/20 oddalił skargę męża skarżącej Z. D. na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] listopada 2018 r. [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Wyrok ten na dzień orzekania w niniejszej sprawie nie był prawomocny.
Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości zaistnienie pozytywnej przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemkę do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach.
Zdaniem Sądu orzekające organy nie naruszyły również art. 348 pkt 2 ww. ustawy. W sprawie nie zachodzą bowiem okoliczności, które mogłyby wypełniać którąkolwiek z przesłanek zgody na pobyt ze względów humanitarnych zawartych w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. W tym zakresie Sąd zwrócił uwagę na kilka kwestii. Po pierwsze, zobowiązanie do powrotu obejmuje matkę oraz jej małoletnie dzieci. Nie zostanie zatem naruszona zasada jedności rodziny, w tym zasada nienaruszenia najsilniejszej więzi łączącej małe dziecko i matkę. Po drugie, jak wynika ze zgromadzonych informacji o kraju pochodzenia, system prawa rodzinnego [...] nie odbiega w sposób istotny od standardów obowiązujących m. in. w Polsce (m.in. w aspekcie szczególnej ochrony więzów matki i małych dzieci).
Po trzecie, strona skarżąca w ogóle nie uprawdopodobniła, by faktycznie groziło jej niebezpieczeństwo związane z powrotem do kraju pochodzenia. Wręcz przeciwnie: skarżąca podczas przesłuchania w dniu 22 czerwca 2017 r. odpowiadając na pytanie "Czy była Pani prześladowania w kraju pochodzenia?" oświadczyła, że "nie", co zdaniem Sądu bezpośrednio implikuje konieczność odmowy udzielenia skarżącej stosownej ochrony międzynarodowej. Podkreślił, że dowody na okoliczności wskazane w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy (czyli ochrona życia prywatnego i rodzinnego oraz ochrona praw dziecka) z reguły są w dyspozycji strony, a nie organu. Dlatego też przyjmuje się, że to przede wszystkim na cudzoziemcu spoczywa ciężar dowodu co do wystąpienia wskazanych wyżej okoliczności. Analogiczne wnioski Sąd powziął w przypadku instytucji udzielenia zgody skarżącej na pobyt tolerowany.
Sąd przychylił się do stanowiska organu drugiej instancji, który nie stwierdził, że aby wobec cudzoziemki zachodziły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, a w rezultacie w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 tej ustawy. Reasumując, Sąd stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady, że w razie nielegalnego pobytu na terytorium Polski organy administracji są zobowiązane do orzeczenia zobowiązania do powrotu.
A. S. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach poprzez wydanie decyzji zobowiązującej A. S. do powrotu w sytuacji, w której w odniesieniu do cudzoziemca zachodzą przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Strona wniosła o rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przyznał, że skarżąca nie wskazywała żadnych okoliczności, z uwagi na które w razie zobowiązania jej do powrotu do kraju pochodzenia zagrożone było by jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Podniósł, że na takie zagrożenia wskazywał jednak mąż skarżącej, który wyraźnie odnosił to zagrożenie do całej rodziny, nie zaś tylko do niego samego. Mąż skarżącej wskazał, że był prześladowany w kraju pochodzenia, a ponadto podniósł, że był pobity kilkukrotnie na ulicy przez nieznanych mu ludzi, zaś jego kuzyn biorący udział w wojnie [...] zaginął. Co ważne, ewentualne reperkusje w kraju pochodzenia dotkną nie tylko męża skarżącej, ale całą rodzinę. Powyższe okoliczności świadczą zatem o tym, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżąca mogłaby zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, czy też mogłaby być zmuszona do pracy, czy też mogłaby być pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego albo też ukarana bez podstawy prawnej.
Dodał, że okoliczności punktowego naruszania przez reżim [...] praw człowieka w [...] zdaje się zauważać także Szef Urzędu w zaskarżonej decyzji. Treść zeznań męża skarżącej w połączeniu z działaniami reżimu [...] prowadzą do wniosku, że w przypadku wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski A. S. może być narażona na prześladowania. W związku z powyższym decyzja o zobowiązaniu skarżącej do powrotu zagrozi naruszeniem jej praw podstawowych wskazanych w art. 348 pkt 1 i art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie skarżącej kasacyjnie wobec wskazanych wyżej zeznań organ pierwszej instancji miał podstawy uznać, że występują przesłanki uniemożliwiające wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.
Tym samym Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 i art. 351 ww. ustawy, bowiem istniały podstawy do udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Istota jedynego zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się do błędnie, zdaniem jej autora, dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny wydania zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu do powrotu jako zgodnej z prawem, w sytuacji, gdy w ocenie strony zachodzą przesłanki udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, wyłączające możliwość zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Z takim stanowiskiem skarżącej kasacyjnie nie można się zgodzić.
Jako nieskuteczne należy ocenić kwestionowanie powyższego stanowiska Sądu pierwszej instancji jedynie w drodze podniesienia zarzutu naruszenia art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach. W przypadku błędnej wykładni prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przyjmuje się, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy bądź też zastosowaniu normy nieobowiązującej.
Natomiast naruszenie prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 174 i powołane tam orzecznictwo). Tymczasem nie jest możliwe skuteczne powoływanie się na zarzut niewłaściwego zastosowania bądź wykładni prawa materialnego (przy czym w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie wskazano nawet precyzyjnie, którą formę naruszenia strona zarzuca) w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy.
Wyjaśnić należy, że dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwala na ocenę, czy organ administracji oraz Sąd pierwszej instancji trafnie zastosowały przepisy prawa materialnego. Skarżąca kasacyjnie nie sformułowała natomiast zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, w szczególności odnoszących się do oceny zastosowania przez organy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Tym samym nie podważyła ona poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych, zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami faktycznymi zawartymi w zaskarżonym wyroku.
W ocenie skarżącej kasacyjnie wprawdzie ona sama nie wskazywała na okoliczności odnoszące się do zagrożeń opisanych w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, jednak na takie zagrożenia – dotyczące nie tylko jego, ale i całej rodziny – wskazywał jej mąż. Uszło jednak uwadze autora skargi kasacyjnej, że opisane w skardze kasacyjnej okoliczności nie odnosiły się w istocie do przesłanek udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy zgody na pobyt tolerowany, a tym samym nie mogły i nie powinny być oceniane w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania do powrotu, a w dalszej kolejności także poddane kontroli sądu administracyjnego. Zwrócić bowiem należy uwagę, że w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania do powrotu nie jest zadaniem organów administracji ustalenie sytuacji aplikującego w ogólności, a jedynie w zakresie zakreślonym przepisami prawa materialnego mającymi zastosowanie w tej sprawie.
W procedurze tej właściwe organy administracji nie mogą oceniać okoliczności, które mogą stanowić przedmiot innego postępowania administracyjnego, tj. w przedmiocie udzielenia ochrony międzynarodowej – i przypisywać sobie kompetencji, do których ustawa o cudzoziemcach nie daje upoważnienia. Nie mogą też dokonywać w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie przesłanek udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej, nawet jeśli wskazane przez cudzoziemca okoliczności, odnoszące się w istocie do tych przesłanek, jego zdaniem uzasadniają udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych (por. wyrok NSA z 7 lipca 2021 r., II OSK 192/20).
Jak wynika z argumentacji skargi kasacyjnej aktualnie skarżąca w toku kontrolowanego postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu zagrożeń dla siebie upatruje w dalszym ciągu w faktach już zbadanych, rozpatrzonych i ocenionych w procedurze zakończonej decyzją odmowną Rady z [...] kwietnia 2017 r. Tak ocenić należy opisane w skardze kasacyjnej obawy o bezpieczeństwo własne i dzieci w związku z argumentacją jej męża, że był prześladowany w kraju pochodzenia i deklarowanymi przez niego obawami w związku z jego pobiciem oraz zaginięciem kuzyna. Na tej samej argumentacji opierał się jego pierwszy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej z [...] lipca 2016 r. Szef Urzędu, jak i w drugiej instancji Rada kwestie tych właśnie problemów akcentowanych przez męża skarżącej rozpatrywały szczegółowo w trakcie pierwszej procedury i stwierdziły, że nie mogą one stanowić podstawy udzielenia żądanej ochrony międzynarodowej. Decyzja Rady z [...] kwietnia 2017 r. jest ostateczna, toteż ponowna ocena tych samych okoliczności w toku postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu jest niedopuszczalna.
W postępowaniu w przedmiocie zobowiązania do powrotu ocenę sytuacji panującej w kraju pochodzenia skarżącej należało więc poddać ocenie wyłącznie pod kątem ewentualnego naruszenia praw skarżącej określonych w art. 348 pkt 1 (lub art. 351 pkt 1) ustawy o cudzoziemcach. Taka sytuacja niewątpliwie nie wystąpiła w odniesieniu do kraju pochodzenia skarżącej, co organ niewadliwie ustalił w oparciu o aktualne opracowanie z 2 marca 2018 r. Okoliczności, na które w skardze kasacyjnej powołuje się skarżąca, w żadnej mierze nie mogą wypełniać znamion zagrożenia dla zdrowia lub życia, stanowiących przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, tj.: a) zagrożone byłoby prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego cudzoziemca, lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej.
Pominąć przy tym nie można, że argumentacja powoływana przez męża skarżącej w jego procedurze nie znalazła akceptacji tak w ocenie organów administracji orzekających w sprawie o zobowiązanie go do powrotu, jak i kontrolujących te decyzje sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 503/20 oddalił skargę męża skarżącej na decyzję Szefa Urzędu z [...] listopada 2018 r. o zobowiązaniu go do powrotu. Sąd wskazał, że skarżący w toku postępowania administracyjnego, jak również przed Sądem, nie powoływał żadnych okoliczności, które wskazywałby na zagrożenie jego praw po powrocie. Skarżący zagrożenia dla swojej osoby wywodził ze strony bliżej nieokreślonych osób, z którymi miał mieć kontakt w okresie od 2010 r. do 2015 r. Skarżący nie powołał jednak żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego bezpośrednim prześladowaniu w kraju pochodzenia.
Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, dokonaną m.in. w oparciu o dane z kraju pochodzenia, że obecnie nie istnieje ryzyko naruszenia prawa cudzoziemca do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego ze strony władz [...] bądź innych podmiotów. Nie istnieje również zagrożenie w zakresie wolności i bezpieczeństwa osobistego skarżącego. Z zeznań męża skarżącej nie wynika ponadto, aby po powrocie do kraju pochodzenia był narażony na tortury czy nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, czy też zmuszany do pracy, jak też aby w przypadku powrotu do kraju pochodzenia mógł być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego, czy być też ukarany w sposób bezprawny. Dokonana w tamtej sprawie analiza sytuacji w kraju pochodzenia prowadzi do wniosku, że sytuacja w [...] jest stabilna i nie stanowi zagrożenia dla skarżącego w przypadku jego powrotu do kraju pochodzenia.
Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt II OSK 2781/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 503/20. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności sprawy i całokształt zebranego materiału dowodowego nie uzasadniają udzielenia mężowi skarżącej zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany. Prawidłowe ustalenia poczynione w toku postępowania wskazują na brak zagrożenia naruszenia praw gwarantowanych w art. 2-8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.
Konkludując, prawidłowo oceniły to organy administracji obu instancji, a Sąd wojewódzki ocenę tę zaakceptował, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarżąca nie uprawdopodobniła takich zagrożeń związanych z powrotem do kraju pochodzenia, które uzasadniałyby udzielenie jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych bądź zgody na pobyt tolerowany w oparciu o art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach, co z kolei uzasadniałoby w niniejszej sprawie odstąpienie od konieczności orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu. Jedynie na marginesie wskazać należy na nieskuteczność zarzutu skargi kasacyjnej w części wskazującej na naruszenie art. 351 ustawy o cudzoziemcach. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela w tym zakresie ocenę Sądu wojewódzkiego, że skoro nie stwierdzono w sprawie, że wobec cudzoziemki zachodzą okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, to w konsekwencji w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 tej ustawy.
Wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę kasacyjną należało oddalić. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.