Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1094/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.
Jak wynika z akt sprawy, po rozpoznaniu wniosku Gminy L. Starosta Piaseczyński decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 140 ust.1 w związku z art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 127, art. 135 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), art. 104 k.p.a, udzielił Gminie L. pozwoleń wodnoprawnych na:
- 1) przebudowę urządzenia wodnego – rowu nr [...], biegnącego wzdłuż ul. P., obręb [...], w miejscowości [...] gmina L. polegającą na wykonaniu:
- a) dwóch przepustów o średnicy 600 mm, o długości L = 6,00 m każdy, pod zjazdami na działki prywatne w km 0+541 do 0+547 i 0+562 do 0+568, na działkach o nr ewid. [...] i [...] oraz [...] i [...] o wskazanych w decyzji współrzędnych geograficznych,
- b) umocnień skarp i dna rowu nr [...] w km 0+526 do 0+541, 0+547 do 0+562 i 0+568 do 0+570, na działkach o nr ewid. [...] i [...] i [...] o wskazanych w decyzji współrzędnych geograficznych:
- c) wylotu wód drenarskich o średnicy Q 200 mm i rzędnej dna 115,31 m n.p.m., na lewej skarpie ww. rowu nr [...], w km 0+569 (dz. nr ewid. [...]);
- 2) wykonanie drenażu (dwóch sączków drenarskich Q 160 mm i o długości 10,00 m każdy), pod skarpą nasypu projektowanego ciągu pieszo-rowerowego wraz z 1 studzienką rewizyjną Q 425 mm, na dz. nr ewid. [...], obręb [...] w m. M., gm. L.
- 3) szczególne korzystanie z wód, tj. odprowadzanie wód w ilości max. 3,85 l/s z projektowanego drenażu wylotem drenarskim 200 mm, do rowu odwadniającego [...], w km O + 569, działka nr ewid. [...], obręb [...], w m. [...], gmina L. Pozwoleń wodnoprawnych udzielono przy zastrzeżeniu spełnienia warunków i obowiązków, tj.:
- 1) przebudowy rowu przydrożnego nr [...], polegającej na wykonaniu: dwóch przepustów pod zjazdami na działki o nr ewid. [...] oraz [...], wylotu wód drenarskich z projektowanego drenażu na lewej skarpie tego rowu oraz drenażu, zgodnie z załączonym do wniosku operatem wodnoprawnym,
- 2) powierzenie wykonania robót specjalistycznemu przedsiębiorstwu,
- 3) uporządkowanie terenu po zakończeniu robót i przywrócenie go do stanu poprzedniego,
- 4) utrzymanie przebudowanego rowu co najmniej na długości jego przebudowy, tj. od km 0+526 do 0+570 oraz wylotu i drenażu w pełnej sprawności technicznej i systematycznej konserwacji, w tym co najmniej dwukrotnego odmulania rowu w ciągu roku,
- 5) pokrywania wszelkich szkód powstałych wobec innych zakładów posiadających pozwolenia wodnoprawne oraz osób narażonych na szkody w związku z wykonywaniem pozwoleń wodnoprawnych.
Starosta wskazał również że pozwolenia wodnoprawne nie rodzą praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie naruszają prawa własności i uprawnień osób przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Wnioskodawcy, który nie uzyskał praw do nieruchomości lub urządzeń koniecznych do realizacji pozwoleń wodnoprawnych, nie przysługuje zaś roszczenie o zwrot nakładów poniesionych w związku z otrzymaniem pozwoleń. Pozwolenia wodnoprawnego w części dot. szczególnego korzystania z wód, tj. odprowadzania wód z projektowanego drenażu do rowu melioracyjnego nr [...], wydano na czas określony do dnia 7 lutego 2022 r., przy czym pozwolenie na wykonanie urządzeń wodnych wygasa, jeżeli podmiot nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 3 lat od dnia, w którym pozwolenia wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne.
Odwołania do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie od powyższej decyzji Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] r. wnieśli G. G. oraz S. M. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a oraz art. 4 ust. 4, art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy – Prawo wodne utrzymał w mocy decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia [...] r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że rozpatrując dokumenty sprawy i treść zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż wniesione odwołania – nie zasługują na uwzględnienie, co wynika z faktu, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie przemawia za słusznością wydanego rozstrzygnięcia. Organ I instancji rozpatrując wniosek z dnia 5 grudnia 2011 r., w sprawie udzielenia Gminie L. przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie art. 127 ust. 6 ustawy Prawo wodne, pismem z dnia 5 stycznia 2012 r., zawiadomił o wszczęciu tego postępowania, poinformował wszystkie strony, w tym S. M. i G. G., o możliwości zapoznania się z dokumentacją oraz możliwością składania uwag i wniosków w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.
Odwołujący w wyznaczonym czasie nie wnieśli swoich zastrzeżeń do wniosku. W świetle analizy postępowania organu I instancji nie dopatrzono się naruszenia art.: 7, 77, 80 k.p.a. Zebrany materiał dowodowy był zgodny z wymaganiami art. 131 ustawy Prawo wodne. W toku postępowania żadna ze stron nie zgłosiła uwag, co do których ustosunkować mógłby się organ I instancji. Tym samym Starosta nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów. Okoliczności odmowy pozwolenia wodnoprawnego opisane są art. 125 i 126 ustawy – Prawo wodne. Starosta analizując wydanie decyzji, ustala między innymi, czy wnioskowane do wykonania urządzenie wodne jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ochroną zdrowia ludzi oraz zasadami ochrony środowiska tj. wód podziemnych i powierzchniowych, form ochrony przyrody, itp. Jeżeli projektowany sposób korzystania z wody nie narusza ustaleń dokumentów przywołanych w art. 125 pkt. 1, 2 ustawy – Prawo wodne oraz spełnia wymagania, o których mowa w pkt. 3 w/w art. organ nie ma podstaw zastosowania art. 126 i odmówienia udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.
Zgodnie z przepisem art. 123 ust. 2 ustawy – Prawo wodne (przywołanym w pkt IV decyzji Starosty Piaseczyńskiego), pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Oznacza to, że udzielone Gminie L. pozwolenie wodnoprawne w żaden sposób nie ingeruje w prawa własności S. M. i G. G. Decyzja udzielająca pozwolenie wodnoprawne, ustalając usytuowanie i warunki wykonania urządzenia wodnego nie reguluje zatem zasad i warunków uzyskania przez zainteresowanego prawa do użytkowania nieruchomości lub ich części, niezbędnych mu do realizacji inwestycji. Te kwestie podlegają regulacjom prawa cywilnego i wymagają odrębnych uzgodnień zainteresowanych stron.
Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1094/12, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie ustawowe przesłanki udzielenia kwestionowanych pozwoleń wodnoprawnych, zostały spełnione, ponieważ wnioskodawcy składając wniosek o ich wydanie przedstawili operat wodnoprawny odpowiadający wymogom wskazanym w art. 132 ustawy. W aktach znajduje się także opis prowadzonej działalności w języku nietechnicznym. Dołączono także wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. dla planowanej inwestycji i w postępowaniu organ I instancji wypowiedział się w przedmiocie zgodności planowanego zamierzenia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Akta sprawy zawierają także decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] r. Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody dla przedsięwzięcia polegającego na budowie ciągu pieszo-rowerowego, obejmującego między innymi jak wynika z uzasadnienia decyzji także inwestycji, której dotyczy niniejsza sprawa, w której uznano, że przedsięwzięcie to (w tym objęte niniejszą sprawą) ze względu na skalę i charakter, nie należy do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, 8, 9, 10, 11 i 61 § 4 i 107 § 3 k.p.a, polegających na niezawiadomieniu skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zakończonej zaskarżonymi decyzjami, przesłaniu skarżącemu zawiadomienia, w którym podano błędną datę wniosku wszczynającego postępowanie jako 5 grudnia 2012 r., a nie 2011 r., wskazanie, iż inwestycja dotyczy nieruchomości położonych w miejscowości M. a nie [...], sporządzenie uzasadnień w sposób nieprzystępny w języku technicznym oraz bez powołania brzmienia zastosowanych przepisów prawa Sąd wskazał, iż orzekający w niniejszej sprawie organ I instancji prowadząc postępowanie dopuścił się wielu błędów, które mogły doprowadzić do dezinformacji stron. Podkreślić jednak należy, iż bez wątpienia skarżący w dniu [...] r., a więc na prawie miesiąc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania, okoliczność ta umożliwiła mu zatem wystąpienie z żądaniem zapoznania się z całokształtem akt sprawy, bądź chociażby telefonicznego powzięcia informacji czego dotyczy to postępowanie.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że w postępowaniu tym skarżący uznany został za stronę i przysługiwały mu wszystkie uprawnienie z tym związane w tym – możliwość zapoznania się z kompletem akt administracyjnych. Nie negując błędów organu, Sąd wskazał, iż przy zachowaniu minimum ostrożności procesowej skarżący mógł uzyskać kompletne informacje w zakresie przedmiotu postępowania jakie toczyło się przed organem I instancji. Tym samym Sąd nie uznał zarzutów skargi, w których skarżący wywodzi, iż z winy organu został wprowadzony w błąd, przez co naruszony został jego interes prawny jako właściciela nieruchomości, na terenie której przebiegać ma rów. Bez wątpienia, na co zresztą wskazuje także skarżący, jako właścicielowi przysługuje mu prawo ochrony należącej do niego własności gruntu, niemniej jednak rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd miał także na uwadze, że dotyczy ona udzielenia pozwolenia wodnoprawnego.
W zaskarżonej decyzji organ I instancji zastrzegł zaś, iż kwestionowane przez skarżącego pozwolenia, nie rodzą praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie naruszają prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.
W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy, dotyczącej co należy podkreślić rozbudowy istniejącego już, a nie budowy zupełnie nowego rowu, przedstawiane przez skarżącego zagrożenia mają charakter hipotetyczny i w świetle obowiązujących przepisów nie uzasadniają odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego (art. 126 ustawy). Gdyby zaś taka sytuacja wystąpiła i został naruszony interes osób trzecich, to organ zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy może pozwolenie wodnoprawne odpowiednio zmienić.
Jednocześnie Sąd uznał, za niezasadne zarzuty dotyczące niewłaściwego, naruszającego brzmienie art. 107 § 3 k.p.a. sporządzenia zaskarżonych decyzji. Zakres pozwolenia wodnoprawnego wyznacza art. 128 ustawy, który w § 1 wskazuje, że w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, a w szczególności np.: opis urządzenia wodnego, w tym położenie za pomocą współrzędnych geograficznych oraz podstawowe parametry charakteryzujące to urządzenie i warunki jego wykonania (pkt 6). Jest to zatem specyficzna decyzja, która musi zawierać techniczne dane, bowiem warunkują one jej właściwe wykonanie. Ponadto w uzasadnieniach decyzji organy wskazały czym kierowały się przy ich wydaniu, a ponadto organ odwoławczy wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił zarzutów odwołujących się stron.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł G. G. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art.145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie środków adekwatnych do stwierdzonych uchybień organu administracyjnego;
- 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstaw prawnych rozstrzygnięcia, tj. przyczyn nieuwzględnienia skargi przy jednoczesnym stwierdzeniu uchybień działania organu administracyjnego.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzuty skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie wskazują wyłącznie na błędy popełniane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, co zdaniem skarżącego powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Faktem jest, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wodnoprawnego popełniono błąd. Pomylono datę wniosku Gminy L. wpisując datę: "05 grudnia 2012 r." zamiast 05 grudnia 2011 r., co następnie sprostowano. Jednak zawiadomienie to zostało stronom doręczone w styczniu 2012 r., co mogło wskazywać na omyłkę, skoro z dalszej części zawiadomienia wynikało, że "zostało wszczęte postępowanie w sprawie udzielenia pozwoleń wodnoprawnych", a nie że będzie wszczęte. Poza tym w omawianym zawiadomieniu była wymieniona ulica P. i działka nr [...], która należy do skarżącego. Zawiadomienie to zawierało też pouczenie o prawach stron będących adresatami tego pisma.
Nie można więc twierdzić, że skarżący był przekonany, że sprawa go nie dotyczy i że postępowanie będzie wszczęte dopiero w przyszłości. Nie jest też prawdziwe twierdzenie skargi kasacyjnej, iż "Skarżący nie miał możliwości uczestniczenia na etapie postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji na takich samych prawach jak każda inna strona (...)". Jeżeli nawet by tak było to skarżący miał możliwość uzupełnienia swoich uwag i wniosków w odwołaniu. Kwestionowane zawiadomienie z dnia 5 stycznia 2012 r. pomimo błędu, obligowało skarżącego jako stronę do zainteresowania się sprawą i do ewentualnego wyjaśnienia swoich wątpliwości, chociażby telefonicznie. Kodeks postępowania administracyjnego daje stronie nie tylko pewne uprawnienia ale i nakłada na stronę pewne obowiązki, niezbędne do realizacji tych uprawnień.
Nie można korzystać tylko z uprawnień ignorując całkowicie obowiązki, a potem obwiniać o to organ. Na dalszych etapach postępowania skarżący wnosząc odwołanie i zażalenie na postanowienie korzystał w pełni z przysługujących mu jako stronie praw. W związku z powyższym, nie było podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., jak wnosi się w skardze kasacyjnej. W oparciu o powyższy przepis Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym przypadku Sąd I instancji przyznając, że organ popełnił błędy, które mogły doprowadzić do dezinformacji stron, jednak uznał, że nie mogło to mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., a brak wyraźnego wyartykułowania takiej oceny w uzasadnieniu wyroku, nie stanowi też naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jak podnosi się w skardze kasacyjnej.
Należy też zauważyć, iż na stronie 4 skargi kasacyjnej (trzeci akapit od dołu) autor skargi kasacyjnej dwukrotnie mówi o postanowieniu, chociaż prawdopodobnie chodzi o decyzję, a nie o postanowienie jak w sprawie II OSK 795/13, w której również wniesiono skargę kasacyjną podobnej treści. Jednak Sąd rozpoznający skargę kasacyjną, nie traktuje tej omyłki jako naruszenia przepisów postępowania (art. 174, art. 176 p.p.s.a.), a jedynie jako oczywistą omyłkę pisarską, nie wywołującą negatywnych konsekwencji dla strony.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.