Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Po 395/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił złożoną przez Spółkę "[...]" Sp. z o.o. skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 24 stycznia 2005 r. nr [...] stwierdzającą nieważność wydanej przez Prezydenta Miasta Poznania decyzji w sprawie cofnięcia akceptacji na zwieszenie urządzenia reklamowego.
Jak wskazano w argumentacji postanowienia, zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego jest decyzją wydaną przez ten organ w I instancji. Skargę sądowoadministracyjną można zaś skutecznie złożyć dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącej w postępowaniu przed właściwym organem. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziane w ustawie.
Od decyzji Wojewody Wielkopolskiego stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta Poznania przysługiwało stronie odwołanie. Skoro skarżąca Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przed wyczerpaniem administracyjnego toku instancji, jej skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Postanowienie to Spółka "[...]" Sp. z o.o. w całości zaskarżyła skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargą kasacyjną, opierając środek odwoławczy na art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Pełnomocnik skarżącej Spółki podniosła, iż wyłączną przyczyną niewyczerpania toku instancji przed organami administracji, co w efekcie stanowiło przyczynę odrzucenia skargi, było błędne pouczenie organu zamieszczone w zaskarżonej decyzji. W ocenie Spółki, dokonane przez organ administracji wadliwe pouczenie o przysługującej skardze sądowoadministracyjnej zamiast o odwołaniu, nie może szkodzić stronie. Błędnie ocenił więc Sąd I instancji, że skarżąca Spółka nie może w takiej sytuacji domagać się sądowej kontroli zaskarżonej decyzji organu
I instancji.
Z tych względów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu zaś bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny poddaje więc kontroli zaskarżone orzeczenie sądu I instancji tylko z punktu widzenia przytoczonych przez wnoszącego ten środek odwoławczy podstaw kasacyjnych.
W badanej sprawie, wyłącznie powołany przez skarżącą Spółkę przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może podlegać badaniu jako podstawa kasacyjna. Drugi z powołanych przez skarżącą w petitum skargi kasacyjnej przepis prawa, art. 112 k.p.a., jako przepis z zakresu postępowania administracyjnego nie podlega stosowaniu przez sąd administracyjny. Nie mógłby więc zostać przez ten Sąd naruszony, jak błędnie wywodzi skarżąca. Nie jest on tym samym adekwatnym wzorcem kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zarzut skargi kasacyjnej ograniczający się do sygnalizacji naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z tym unormowaniem, skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z treści tego unormowania, jego adresatem jest podmiot składający skargę kasacyjną. Przepis ten wskazuje skarżącemu, łącznie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., pośród jakich przepisów powinien poszukiwać podstaw kasacyjnych, aby skutecznie domagać się uwzględnienia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pełnomocnik skarżącej Spółki nie wskazał łącznie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. żadnego innego przepisu postępowania, który mógłby, w myśl tego unormowania, zostać naruszony przez Sąd I instancji.
Również i tę podstawę kasacyjną należy więc uznać za niewystarczającą do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Nie ulega wątpliwości, że skarga sądowoadministracyjna złożona pomimo niewyczerpania przysługujących w postępowaniu administracyjnym środków odwoławczych, choćby z winy błędnego pouczenia w decyzji organu I instancji, jest skargą podlegająca odrzuceniu przez Sąd I instancji z powodu niedopuszczalności (art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Równocześnie jednak nie można przejść obojętnie obok naruszenia prawa, jakiego dopuścił się w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, jakkolwiek stopień i rodzaj tego naruszenia, a także granice skargi kasacyjnej nie są wystarczające do uchylenia wydanego przez ten Sąd postanowienia.
Stosownie do art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu skarżąca Spółka występowała bez adwokata lub radcy prawnego. Na Sądzie tym ciążył więc obowiązek informacyjny w zakresie czynności, jakich strona powinna dopełnić w celu ochrony swoich praw związanych z kwestionowaną decyzją.
W szczególności Sąd I instancji winien był pouczyć skarżącą Spółkę, że może ona wystąpić do organu odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu na złożenie odwołania, składając równocześnie z tym wnioskiem samo odwołanie. Obydwa pisma procesowe powinny przy tym zostać złożone za pośrednictwem Wojewody Wielkopolskiego w nieprzywracalnym terminie 7 dni od daty, w której skarżąca Spółka została o swoich uprawnieniach przez Sąd pouczona. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej, skarżąca Spółka z wnioskiem takim, pomimo braku pouczenia Sądu, już wystąpiła.
Mając powyższe na względzie, należało w oparciu o art. 182 § 1 i art. 184 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.