Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 15 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 598/10, oddalił skargę P. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przeznaczeniu do zniszczenia broni palnej gazowej.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Komendant Główny Policji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] o przeznaczeniu do zniszczenia broni palnej gazowej po zmarłym A. G. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia 20 października 2008 r. B. K., reprezentująca męża P. G., który w dniu 28 września 2000 r. złożył do depozytu Policji broń swego zmarłego ojca A. G., wystąpiła do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach. We wniosku wskazała, że decyzja ta rażąco narusza prawo, ponieważ została skierowana tylko do jej męża, choć przedmiotowa broń w wyniku dziedziczenia stanowi współwłasność P. G. i jego siostry, K. B. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2008 r., a po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy.
W wyniku rozpatrzenia wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 484/09, uchylił ww. decyzję, wskazując, iż organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności, bowiem może to dopiero ocenić po przeprowadzeniu stosownego postępowania.
Po przeprowadzeniu postępowania Komendant Główny Policji stwierdził, że organ administracji publicznej, właściwy do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest związany przesłanką wskazaną przez wnioskodawcę, ale jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie w pełnym zakresie wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a także ustalić, czy nie jest spełniona dyspozycja art. 156 § 2 k.p.a., w którym ustawodawca ustalił negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.
Dalej organ podał, że zaskarżona decyzja wydana została przez organ właściwy rzeczowo, miejscowo, a decyzja została wydana na podstawie art. 24 ustawy o broni i amunicji, oraz § 7 ust. 4 wydanego z upoważnienia tego przepisu prawa, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152, poz. 1609).
Dalej organ podkreślił, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.. P. G. niewątpliwie był stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, bowiem złożył do depozytu organu Policji pistolet gazowy i maszynowy, w których posiadanie wszedł po śmierci ojca. Jako osoba deponująca przedmiotową broń (art. 23 ust. 2 ustawy o broni i amunicji) wymieniony otrzymywał od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach informacje dotyczące kwestii związanych z deponowaniem broni, a następnie o powołaniu komisji do oceny stanu technicznego deponowanej broni oraz o przysługujących w związku z tym uprawnieniach, a także został wezwany "do podjęcia działań w celu zbycia" pistoletu maszynowego. W konkluzji uzasadnienia organ podkreślił, że P. G. nie podjął żadnej próby kontaktu z organem Policji celem wyjaśnienia statusu prawnego zdeponowanej broni, a zgodnie z przepisami powołanej ustawy, prawa i obowiązki związane z deponowaniem broni dotyczą nie wszystkich osób dziedziczących broń i amunicję, a jedynie tej, która weszła w ich posiadanie po osobie zmarłej i przekazuje je do depozytu.
Od decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 156 § 1 i art. 268 a k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku P. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż przedmiotowe postępowanie toczy się w trybie nadzwyczajnym i dlatego Komendant Główny Policji ponownie zbadał, czy decyzja ta jest obarczona którąkolwiek z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 k.p.a.. Na wstępie podkreślił, że nie zostały naruszone przepisy o właściwości organu. Przyznał, że korespondencję kierował jedynie do P. G., pomijając w postępowaniu jego siostrę K. B., jednak, co podkreślił, okoliczność ta nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a więc przesłanki o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., lecz przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto organ zauważył, że gdyby P. G. skorzystał, jako osoba składająca broń do depozytu z przysługującego mu z mocy art. 23 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o broni i amunicji prawa do zadysponowania bronią, nie byłoby kosztów związanych z jej przechowywaniem przez organ, ponieważ zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy opłaty związane z deponowaniem broni i amunicji pobierane są po upływie roku od dnia ich złożenia do depozytu.
Zgoda ww. na zniszczenie broni lub wniosek o takie jej przeznaczenie pozwoliłoby organowi podjąć czynności, o których mowa w § 9 rozporządzenia. Ponieważ do tego nie doszło, broń przez parę lat pozostawała w depozycie, powodując rosnące koszty związane z opłatą o której mowa w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji.
W konkluzji uzasadnienia organ podał, że pominięcie w postępowaniu K. B. nie odbiera statusu strony jej bratu, tj. nie oznacza, iż nie mógł on być adresatem decyzji o przekazaniu broni do zniszczenia.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], a także o zasądzenie kosztów. Decyzji zarzucił, naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie występują przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2008 r., naruszenie przepisów art. 22 i art. 24 ustawy o broni i amunicji oraz § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 marca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za przechowywanie w depozycie, przez przyjęcie, iż Komendant Policji miał prawo podjąć decyzję o przeznaczeniu broni do zniszczenia, podczas gdy legitymacji takiej nie posiadał.
Podkreślił, że Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach nie usiłowała nawet ustalić spadkobierców po zmarłym A.G. Wskazał również, że skutkiem błędnej subsumcji stanu faktycznego do normy prawnej zawartej w art. 24 ustawy o broni i amunicji, oraz § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 marca 2004 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach wydał decyzję bez podstawy prawnej, co ponad wszelką wątpliwość stanowi przesłankę konieczną i wystarczającą z katalogu przesłanek wymienionych w art. 156 kpa do stwierdzenia nieważności decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych – art. 16 § 1 k.p.a.
Sąd podkreślił, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony.
Na gruncie niniejszej sprawy nie można jednak, zdaniem Sądu pierwszej instancji, mówić o istnieniu tego rodzaju podstaw. Obowiązek deponowania broni powstaje w związku z brakiem pozwolenia na broń. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. W szczególności zaś w odniesieniu do osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2, organ administracji na podstawie ust. 3 uprawniony jest do podjęcia działań mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. O wyraźnej kompetencji organów w tym zakresie przesądza użycie w ust. 3 zwrotu "opłaty są pobierane", podczas gdy w art. 23 ust. 1 mowa jest o ponoszeniu kosztów, koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej.
Z uwagi na poddanie dostępu do broni istotnym ograniczeniom, poprzez jego licencjonowanie, konieczne jest uzyskanie pozwolenia na broń. Bez wątpienia stanowi ono ograniczenie w sferze realizacji prawa własności, wynikające właśnie z reglamentacji dostępu do broni. Z treści art. 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. Nr 6, poz. 43 ze zm.), oraz przepisów wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 1961 r. w sprawie zasad i trybu zbycia broni i amunicji (Dz. U. Nr 42, poz. 221), obowiązujących w dniu przekazania broni przez spadkobiercę nie posiadającego pozwolenia na broń, wynika, że, jeżeli broń nie została sprzedana, winna być przekazana właściwemu organowi.
Wydając decyzję z dnia 11 kwietnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, prawidłowo zastosował art. 24 ustawy o broni i amunicji oraz tryb uregulowany w § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152, poz. 1609). W dniu 22 lutego 2006 r. komisja powołana w dniu 13 grudnia 2005 r. decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, dokonała oceny stanu technicznego broni, znajdującej się w depozycie. Z protokołu nr [...] dotyczącego oceny stanu technicznego broni wynikało, że broń jest niesprawna technicznie, posiada liczne ogniska rdzy, oraz posiadała korozje elementów metalowych na całym szkielecie. Tym samym komisja stwierdziła, że broń oraz amunicja kwalifikują się do przekazania do zniszczenia.
P. G. został poinformowany o prawie do: osobistego udziału w dokonywaniu oceny stanu technicznego, zgłoszenia udziału przy dokonywaniu oceny stanu technicznego broni, wnioskowania o inne niż zniszczenie przeznaczenie broni zakwalifikowanej przez komisję jako nienadającą się do dalszego użytkowania.
Zdaniem Sądu, organ orzekający w sprawie dokonał właściwej analizy całości sprawy i prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Decyzja nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 k.p.a.. Została ona wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej (przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa), nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, że jedynie wady tkwiące w samej decyzji dają podstawę do zastosowania powyższej regulacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. G., zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucił:
- I. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: art. 22, art. 23 ust. 2 oraz art. 24 ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji, a także przepisów § 6 i 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym przyjęciem przez Sąd, iż przedmiotowa decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach o przekazaniu broni palnej gazowej do zniszczenia została wydana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami nie zachodzą przesłanki warunkujące stwierdzenie jej nieważności. Skarżący kasacyjnie podniósł w tym zakresie, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o czym niewątpliwie świadczy faktyczny brak podstawy prawnej do jej wydania jak również błędne wskazanie strony postępowania, do której została skierowana;
- II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2008r. o przekazaniu do zniszczenia broni palnej gazowej, pomimo ewidentnego zaistnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o
- 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez wydanie wyroku zgodnego z żądaniem Skarżącego, a więc stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2008r., nr [...];
- 2. zasądzenie od Komendanta Głównego Policji w Warszawie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych;
ewentualnie o:
- 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji;
- 2. zasądzenie od Komendanta Głównego Policji w Warszawie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że będące przedmiotem niniejszej sprawy postępowanie administracyjne toczyło się trybie nadzwyczajnym zainicjowanym wnioskiem strony o stwierdzenie nieważności decyzji.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji uregulowane zostały przepisem art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, że organy administracji publicznej, a za nimi Sąd pierwszej instancji naruszyły art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. nie dostrzegając zaistnienia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej nie podziela.
W szczególności wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie w sprawie niniejszej nie zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzja w przedmiocie przeznaczenia do zniszczenia broni palnej gazowe została skierowana do P. G., który był stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji albowiem złożył on do depozytu organu Policji przedmiotową broń, a więc uznawany on jest za "osobę deponującą" w rozumieniu art. 23 ustawy o broni i amunicji. Jednocześnie podkreślić należy, że ewentualne pominięcie innej strony w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji może stanowić co najwyżej podstawę ewentualnego wniosku o wznowienie postępowania. Nie jest to natomiast przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył również przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak niewadliwie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wydając decyzję z dnia 11 kwietnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, prawidłowo zastosował art. 24 ustawy o broni i amunicji oraz tryb uregulowany w § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152, poz. 1609), które to przepisy stanowiły podstawę prawną wydanej decyzji. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej przedmiotowa decyzja nie była zatem obarczona wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 posiadała zatem podstawę prawną wynikającą z przepisu art. 24 ustawy o broni i amunicji. Co więcej przepisy te zostały wprost wskazane w decyzji Komendanta Głównego Policji w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2009 r.
Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do treści art. 24 ustawy o broni i amunicji minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej oraz ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji (...) a także sposobu i trybu postępowania Policji ze zdeponowaną bronią i amunicją, w tym nienadającą się do dalszego użytku, w przypadku wyrażenia zgody lub wniosku o ich zniszczenie lub przeniesienia własności broni lub amunicji na rzecz Skarbu Państwa przez osobę deponującą.
W toku postępowania działająca w granicach określonych § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. komisja dokonała oceny stanu technicznego ww. broni, z czynności tych sporządziła protokół, stwierdzając, że broń i amunicja kwalifikują się do przekazania do zniszczenia. Jednocześnie jak wynika z akt sprawy właściciel broni został poinformowany o prawie do osobistego udziału w dokonywaniu oceny stanu faktycznego, zgłoszenia udziału przy dokonywaniu oceny stanu technicznego broni osoby innej niż właściciel, posiadającej kwalifikacje z zakresu rusznikarstwa, a także wnioskowania o inne niż zniszczenie przeznaczenie broni zakwalifikowanej przez komisję jako nienadającą się do dalszego użytkowania. Z uprawnień tych właściciel nie skorzystał.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również rażącego naruszenia przepisów art. 22 oraz 23 ust. 2 ustawy o broni i amunicji, jak również § 6 wskazanego rozporządzenia. Przepisy te nie regulują bowiem przedmiotu postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym o przeznaczeniu do zniszczenia broni palnej gazowej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.