Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że A. C. podczas zatrudnienia w [...] S.A. w W. w okresie od 1 kwietnia 1981 r. do 30 kwietnia 2012 r. był zatrudniony na następujących stanowiskach: specjalista ds. obsługi klienta, kontroler techniczny, starszy specjalista, koordynator sieci sprzedaży, starszy organizator akwizycji, organizator akwizycji i inspektor. Wykonywał typową pracę administracyjno – biurową. Wykonywane czynności koncertowały się na organizacji sprzedaży ubezpieczeń i nadzorze nad zawieraniem ubezpieczeń. Ponadto udzielał informacji bezpośrednio i telefonicznie, obsługiwał zmiany w trakcie trwania umowy ubezpieczenia, wprowadzał zmiany w systemach, obsługiwał korespondencję z klientem. Na początku pracy zawodowej zainteresowany wypełniał druki ręcznie zawieranych umów ubezpieczeniowych, a następnie pracował przy użyciu komputera, klawiatury i myszy komputerowej. Orzeczeniami lekarskimi z dnia 15 października 2013 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Koszalinie i z dnia 3 grudnia 2013 r. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nie znalazły podstaw do rozpoznania u A. C. choroby zawodowej układu nerwowego spowodowanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni nadgarstka.
W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m.st. Warszawie, działając na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), nie stwierdził u A. C. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie – po rozpatrzeniu odwołania A. C. od powyższej decyzji – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 – zwanego dalej rozporządzeniem) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak podkreślił organ odwoławczy, obydwie jednostki orzecznicze, które badały odwołującego zgodnie stwierdziły, że sposób wykonywania przez niego pracy nie mógł mieć wpływu na rozwój zespołu cieśni nadgarstka. Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem, że organ I instancji nie zwrócił się do pracodawcy o przesłanie zakresów czynności, jak również nie ustalił, czy dla stanowisk, na których pracował A. C., sporządzana była ocena ryzyka zawodowego, ponieważ ww. dokumenty znajdują się w aktach sprawy.
Skargę na powyższą decyzję złożył A. C., zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zdaniem skarżącego przez cały okres zatrudnienia świadczona przez niego praca wymagała ciągłego, długotrwałego i jednostronnego angażowania struktur układu mięśniowo – szkieletowego rąk i nadgarstków.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Oddalając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podkreślił, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy uznanie danego schorzenia za chorobę zawodową może nastąpić przy spełnieniu łącznie dwóch warunków – musi to być choroba wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia i konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie upoważnionych placówek medycznych jednoznacznie wykluczyły rozpoznanie u skarżącego choroby zawodowej określonej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenia te są zgodne co do tego, że sposób wykonywania pracy nie mógł stanowić źródła zmian chorobowych stwierdzonych u skarżącego. Jak wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia "czynności zawodowe na stanowiskach pracy Pana A. C. nie stwarzały ryzyka uszkodzenia nerwów pośrodkowych w cieśni nadgarstka, nie stwarzały warunków do ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, nie wymagały w długich okresach czasowych, z dużą siłą ruchów naprzemiennego zginania i prostowania nadgarstków". Z kolei w orzeczeniu lekarskim jednostki II stopnia stwierdzono, że "na podstawie analizy czynności zawodowych wykonywanych przez badanego ustalono, że w trakcie pracy nie wykonywał czynności powtarzalnych monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych i w konsekwencji wystąpienie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. (...) nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego u pacjenta została spowodowana sposobem wykonywania pracy". Orzeczenia te wskazują zatem zgodnie na to, że nie ma podstaw do przyjęcia związku przyczynowo – skutkowego stwierdzonych zmian chorobowych z warunkami pracy zawodowej skarżącego. Odnosząc się do argumentów skarżącego, że przez większość okresu zatrudnienia jego praca związana była z koniecznością pisania ręcznego i pieczętowania oraz, że jedynie w ostatnim okresie zatrudnienia skarżący obsługiwał komputer, Sąd zauważył, że okoliczności te były znane jednostkom orzeczniczym. Dysponowały one dokumentacją, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącego na zajmowanych stanowiskach pracy i nie rozpoznały u skarżącego przedmiotowej choroby zawodowej. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że organ nie może kwestionować merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie ma walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a., której wiarygodność organ ocenia na podstawie art. 80 K.p.a. Organ inspekcji sanitarnej jest więc związany ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby je podważyć, nie ma podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia strony, czy też etiologia schorzenia jest inna niż wynikająca z orzeczeń lekarskich.
Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. C., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zarzucając mu naruszenie:
- art. 3 P.p.s.a. w zw. z art. 177, art. 178 i art. 184 Konstytucji RP poprzez niedozwolone dokonywanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny własnych ustaleń faktycznych, które dodatkowo nie wynikają ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
- art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku art. 145 § pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 K.p.a. polegające na:
• akceptacji dokonywania przez organy administracyjne ustaleń niezgodnie z procedurą zawartą w Kodeksie postępowania administracyjnego w oparciu o część zgromadzonego materiału dowodowego,
• nie uchyleniu zaskarżonej decyzji pomimo, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 K.p.a. co miało wpływ na wynik tego postępowania,
- art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy i dokonanie pozornej kontroli rozstrzygnięcia organów administracyjnych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że orzeczenia jednostek orzeczniczych zostały obarczone błędem, gdyż zostały wydane w oparciu o znikomy wycinek czynności wykonywanych przez skarżącego i to w ostatnim okresie jego pracy.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie, wnosząc o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
Oceniając wniesioną kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 3 P.p.s.a. w związku z art. 177, art. 178 i art. 184 Konstytucji RP. Sygnalizując jedynie kwestię, że żaden z ww. przepisów nie nawiązuje do sposobu ustalania stanu faktycznego w sprawie, której przedmiot stanowi choroba zawodowa ani sposobu jego kontroli przez sąd administracyjny, podkreślić przede wszystkim trzeba, że zarzucając Sądowi pierwszej instancji dokonanie własnych ustaleń faktycznych, skarżący nie wskazał, które to były ustalenia. Brak w tym zakresie jakiejkolwiek argumentacji tak w treści zarzutu, jak i w uzasadnieniu kasacji wykluczał skuteczność analizowanego zarzutu.
Podobnie za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) w związku z art. 3 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał kontroli sprawy w przedmiocie choroby zawodowej, wyraźnie wskazując na podstawy zajętego stanowiska. Tym samym rozpoznał jej istotę.
Nie zasługiwał wreszcie na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 K.p.a. Podkreślić trzeba, że sposób wykonywania pracy skarżącego został określony w sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania karcie oceny narażenia zawodowego, gdzie opisano szczegółowo sposób wykonywania pracy w zakładzie, z którym wiązano podejrzenie powstania choroby zawodowej. Jak wynika z obu wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Koszalinie, jak i Instytut Medycyny Pracy w Łodzi zapoznały się z przebiegiem pracy i z ww. kartą oceny narażenia zawodowego. Tym samym twierdzenia skarżącego, że orzeczenia lekarskie zostały wydane "w oparciu o znikomy wycinek czynności wykonywanych przez skarżącego i to w ostatnim okresie jego pracy" są gołosłowne. Co więcej, w uzasadnieniu kasacji nawet nie podjęto próby wskazania, które to konkretne czynności wykonywane przez skarżącego został pominięte i jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy, uchybiając wymogom prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej. Brak konkretnej argumentacji kasacji wyklucza lub co najmniej znacznie ogranicza możliwość przeprowadzenia kontroli kasacyjnej skarżonego wyroku. W okolicznościach niniejszej sprawy nie kwestionowano faktu, że schorzenie na które cierpi skarżący, nie ma ani cech klinicznych choroby w kierunku, której było prowadzone postępowanie, a co bezspornie wykluczyły uprawnione do badania takich kwestii jednostki medyczne, jak również skutecznie nie podważono, że skarżący nie pracował w narażeniu na powstanie choroby zawodowej zespołu cieśni nadgarstka. Nie została zatem spełniona żadna z przesłanek z art. 2351 Kodeksu pracy.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 P.p.s.a.