Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 924/11

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 321/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

Wyrok ten został wydany w następującym ustalonym przez Sąd I instancji stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2009 r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., działając w oparciu o art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 235¹, art. 235² kodeksu pracy w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stwierdził u H.W. chorobę zawodową – przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. stwierdzającego rozpoznanie u strony wyżej wskazanej choroby zawodowej. Organ ustalił, że H.W. podczas zatrudnienia w latach:

1. - 1992 w Przedsiębiorstwie Zagranicznym [...] w T. (obecnie Przedsiębiorstwo [...] w W.) na stanowisku szwaczki;
2. - 1993 – 1996 w [...] Sp. z o.o. w K. (obecnie w W.) na stanowisku szwaczki;
3. - 1996 – 1998 w [...] Sp. z o.o. w M. Oddział 1 w T. na stanowisku szwaczki;
4. - 1998-2008 i 2009 w [...] Sp. z o.o. w T. na stanowisku szwaczki wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Narażenie zawodowe w wyżej wskazanych okresach zatrudnienia stwarzało możliwość powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci cieśni w obrębie nadgarstka, co ustalono w kartach oceny narażenia zawodowego. Organ zaznaczył, że przeprowadzona diagnostyka różnicowa nie wykazała u H.W. obecności pozazawodowych czynników ryzyka wystąpienia wskazanej choroby dlatego w oparciu o wyżej powołane orzeczenie lekarskie oraz wyniki badań organ stwierdził, że istnieją podstawy do uznania, z wysokim prawdopodobieństwem, zawodowej etiologii schorzenia. Jednocześnie organ sanitarny zaznaczył, że w toku postępowania pełnomocnik pracodawców [...] Sp. z o.o. w M. oraz [...] Sp. z o.o. w T. zwrócił się o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez włączenie do akt sprawy kompletnej dokumentacji medycznej strony z lat 1974–2008 oraz o ponowne przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego w Zakładzie [...] w T. i o wystąpienie do jednostki orzeczniczej o uzupełnienie wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego. Organ nie uwzględnił tych żądań bowiem uznał, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego należy je uznać za nieistotne dla prowadzonego postępowania i służące jedynie jego przedłużeniu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że H.W. podczas pracy w Zakładzie [...] w T. nie wykonywała czynności obciążających kończyny górne w stawach nadgarstkowych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik pracodawcy [...] Sp. z o.o. w T. – zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż okres narażenia zawodowego datuje się od 1996 do 2009 r. pomimo, że z akt osobowych pracownicy wynika jednoznacznie, że H.W.:

1. - w okresie od 1 września 1974 do 30 czerwca 1979 r. wykonywała prace na stanowisku elektromechanika w warunkach narażenia,
2. - w okresie od 11 września 1989 r. do 30 czerwca 1990 r. wykonywała pracę na stanowisku sprzątaczki w warunkach narażenia zawodowego. Pełnomocnik zarzucił decyzji również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia H.W. oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego schorzenia jak i chwili jego powstania. Zdaniem odwołujących stwierdzenia choroby zawodowej dokonano w oparciu o niepełne dochodzenie epidemiologiczne oraz orzeczenie lekarskie wydane bez zapoznania się przez lekarzy orzeczników z pełną dokumentacją medyczną. Zaznaczono również, że u H.W. stwierdzono chorobę zawodową pomimo, iż wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpiło po upływie rocznego terminu, o którym mowa w pkt 20 załącznika do rozporządzenia, od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W związku z powyższym pracodawcy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 235¹ kodeksu pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 1071) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego potwierdził ustalenia poczynione przez organ I instancji zaznaczając, że H.W. badana była w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu u niej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wywołanego sposobem wykonywania pracy wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o analizę przedstawionej dokumentacji medycznej, konsultację neurologiczną, badań przedmiotowych i podmiotowych oraz przeprowadzoną analizę różnicową, która pozwoliła wykluczyć pozazawodowe czynniki ryzyka powstania cieśni nadgarstka.

Organ wskazał ponadto, iż w postępowaniu odwoławczym strona była badana w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniach od [...] lutego do [...] lutego 2010 r., gdzie wydano kolejne orzeczenie lekarskie rozpoznające chorobę zawodową – obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie to zostało poprzedzone analizą dostarczonej dokumentacji medycznej, wyników badań EMG oraz po konsultacji neurologicznej i ortopedycznej i po ocenie sposobu wykonywania pracy. Organ odwoławczy wskazał również, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zawodowej zakwalifikowanej do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą zawodową.

Jednocześnie odpowiadając na zarzuty odwołania organ sanitarny wskazał, że przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie nakładają na organy orzekające potrzeby ustalania, w przypadku wielu pracodawców stopnia zawinienia poszczególnych zakładów pracy, u których sposób wykonywania pracy mógł spowodować wystąpienie choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik pracodawcy – [...] Sp. z o.o. w T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach fatycznych poprzez przyjęcie, że okres pracy w narażeniu zawodowym trwa od 1992 do 2009 r. i nieuwzględnienie okresu pracy w latach 1974–1979 i 1989–1990 w Zakładzie [...] w K. na stanowisku elektromechanika i sprzątaczki jako pracy w warunkach narażenia zawodowego.

Ponadto wskazano na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo niedopełnienia obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia H.W. i przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń. Pełnomocnik podał ponadto, że organ naruszył art. 80 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji wyłącznie na orzeczeniach lekarskich bez uwzględnienia wniosków dowodowych przedstawianych przez pracodawców oraz brak wyjaśnienia jaki wpływ na powstanie schorzenia miało przebywanie strony na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] lutego 1999 r. Jednocześnie pełnomocnik wskazał na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez uniemożliwienie udziału w postępowaniu wszystkich pracodawców zatrudniających H.W. w warunkach narażenia zawodowego.

W odpowiedzi na skargę Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd I instancji wyjaśnił, że przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przez pryzmat art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. uznał, że nie narusza ona zarówno przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego nie znaleziono podstaw do wzruszenia skarżonej decyzji. Zdaniem Sądu organy sanitarne prawidłowo dokonały ustaleń faktycznych oraz właściwych rozważań prawnych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Nadto Sąd wyjaśnił, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 kodeksu pracy Rada Ministrów wydała wyżej powołane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., które w § 8 ust. 1 stwierdza, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Dalej Sąd wyjaśnił, że po myśli wyżej cytowanego rozporządzenia chorobą zawodową jest między innymi przewlekła choroba układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszym postępowaniu dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że H.W. pracowała w latach:

1. - 1974–1979 i 1989–1990 oraz w 1991 r. w Zakładzie [...] w K., Oddział Terenowy i Zespół Warsztatów Szkoleniowych w T. na stanowiskach: uczeń, elektromechanik ogólny, sprzątaczka, elektromechanik;
2. - 1979 w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w L. na stanowisku elektromontera;
3. - 1979 – 1989 w Fabryce [...] w T. (następca prawny [...] S.A. w Likwidacji w B.) na stanowisku konserwatora urządzeń kontrolno – pomiarowych;
4. - 1992 w Przedsiębiorstwie [...] w T. (obecnie Przedsiębiorstwo [...] w W.) na stanowisku szwaczki;
5. - 1993 – 1996 w [...] Sp. z o.o. w K. (obecnie w W.) na stanowisku szwaczki;
6. - 1996 – 1998 w [...] Sp. z o.o. w M. Oddział 1 w T. na stanowisku szwaczki;
7. - 1998-2008 i 2009 w [...] Sp. z o.o. w T. na stanowisku szwaczki.

Zdaniem Sądu z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że H.W. pracując jedynie w Przedsiębiorstwie [...] w T. (obecnie Przedsiębiorstwo [...] w W.) na stanowisku szwaczki, [...] Sp. z o.o. w K. (obecnie w W.) na stanowisku szwaczki, w [...] Sp. z o.o. w M. Oddział 1 w T. na stanowisku szwaczki oraz [...] Sp. z o.o. w T. na stanowisku szwaczki pracowała w warunkach narażenia zawodowego bowiem praca ta charakteryzowała się monotypią ruchów kończyn górnych oraz powodowała przeciążenie stawów nadgarstkowych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy wynika, że w okresie od 1974 do 1991 strona nie wykonywała pracy w warunkach narażenia zawodowego.

W ocenie Sądu materiał dowodowy potwierdza, wbrew zarzutom zawartym w skardze, że H.W. podczas zatrudnienia w Zakładzie [...] w T. nie wykonywała czynności powtarzalnych i połączonych z przeciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, w wymuszonej pozycji ciała, które stwarzałyby ryzyko powstania choroby zawodowej. Jak wynika z protokołu przesłuchania strony oraz karty oceny narażenia zawodowego czynności wykonywane podczas pracy strony u wyżej wskazanego pracodawcy były różnorodne i polegały przede wszystkim na przygotowywaniu uzwojeń do produkowanych spawarek oraz na kontroli prawidłowości automatycznego nawijania się cewek oraz sprzątaniu pomieszczeń i ochronie mienia. Nie było więc podstaw do uzupełniania w tym zakresie materiału dowodowego w sprawie.

Ponadto H.W. w toku postępowania była badana w dwóch jednostkach medycznych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2009 r., nr [...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2010 r., nr [...]). Lekarze specjaliści obu tych placówek diagnostycznych, po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej, analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz konsultacjach specjalistycznych stwierdzili istnienie u wyżej wymienionej chorobę zawodową obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy w postaci obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ sanitarny związany był ustaleniami dokonanymi w orzeczeniach lekarskich, które odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia H.W. jest inny, niż ten wynikający z ustaleń poczynionych w niniejszym postępowaniu.

Zdaniem Sądu organy sanitarne w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej badają zaistnienie przesłanek uzasadniających, lub nie dających podstawy do stwierdzenia istnienia takiej choroby. Badają, czy w istocie dane schorzenie występuje oraz czy zawarte jest w wykazie chorób zawodowych, a w dalszej kolejności ustalają, czy osoba, co do której toczy się postępowanie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania danego schorzenia oraz istnienie związku przyczynowego między chorobą, a warunkami pracy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Organ sanitarny jest więc zobowiązany wydając orzeczenie wziąć pod uwagę treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie.

Jednocześnie Sąd podkreślił, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, badaniach lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz karty oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. Zdaniem lekarzy orzeczników w niniejszym postępowaniu nie było konieczności sięgania po dodatkową dokumentację, uznali więc, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia.

W ocenie Sądu organ odwoławczy wszechstronnie zbadał okoliczności narażenia H.W. na monotypię ruchów i przeciążenia stawów nadgarstkowych w okresie jej zatrudnienia, w związku z kolejno zajmowanymi stanowiskami pracy, co wynika z przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, dlatego brak jest podstaw do kwestionowania jego wyników. Orzeczenia te w sposób jednoznaczny wskazują na zawodową etiologię rozpoznanego u H.W. schorzenia, organy sanitarne zasadnie więc przyjęły istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem Sądu organy w niniejszym postępowaniu nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. Z tych przyczyn zdaniem Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w T., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. 1) naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię, tj.:
2. a) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;
3. b) § 8 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, poprzez nie zwrócenie się do właściwej jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, które stanowiło podstawę do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, a także poprzez niepodjęcie innych niezbędnych czynności do uzupełnienia materiału dowodowego, w tym w szczególności poprzez nie zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na jego podstawie;
4. 2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
5. a) art. 106 § 3 i 5 powołanej ustawy w zw. z art. 233 § 1 i 231 k.p.c., przez ich niezastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów;
6. b) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;
7. c) art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 art. 80 i art. 84 k.p.a.,
8. d) art. 135 p.p.s.a., poprzez jego nie zastosowanie, tj. nie zastosowanie przewidzianych ustawą środków, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

W związku z powyższym, w wypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 193 w związku z art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem I instancji.

Skarżąca kasacyjnie Spółka nie podzieliła oceny Sądu I instancji, że organy wydające decyzje w sprawie nie naruszyły przepisu art. 7, 77 i 80 k.p.a., bowiem orzekając o chorobie zawodowej organ winien mieć na względnie, że orzeczenie lekarskie jest dowodem o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. i w związku z tym musi być szczegółowo uzasadnione, a w związku z art. 80 k.p.a. podlega ocenie organu administracji. Podniosła również, że w świetle wskazanego w skardze kasacyjnej orzecznictwa i przepisów prawa, a w szczególności § 6 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych orzeczenia lekarskie z dnia [...] września 2009 r., wydane przez [...] w K. [...] w S., oraz z dnia [...] marca 2010 r., wydanym przez [...] w S., które stanowiły podstawę wydania decyzji przez organ II instancji w dniu [...] 2010 r., nie spełniają kryterium dowodu w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej zgodnie z orzecznictwem oraz poglądem doktryny, orzeczenie lekarskie powinno zawierać przepisane prawem uzasadnienie, a w szczególności: wskazywać dokumentację medyczną, która stanowiła podstawę do jego wydania, wskazywać znajdujące się w niej konkretne zapisy, świadczące o występowaniu określonego schorzenia, a także opisywać badania dodatkowe i konsultacje przeprowadzone przez lekarza orzecznika, jak i w sposób jednoznaczny i uzasadniony wykluczać pozazawodową etiologię choroby.

Skarżąca kasacyjnie Spółka podkreśliła, że lekarze orzecznicy nie wykluczyli w sposób jednoznaczny ewentualnych pozazawodowych przyczyn powstania choroby zawodowej, nie wskazali także konkretnej dokumentacji medycznej, na jakiej oparli swoje rozstrzygnięcie, wcześniej wskazując jedynie na wynik badania EMG, który może być obrazem również innych zmian chorobowych, w tym, w szczególności schorzenia samoistnego pod postacią zwyrodnienia kręgosłupa, a które nie zostały u badanej wykluczone. Podniosła również, że pomimo wskazywania na powyższe uchybienia przez skarżącą, organy administracji obu instancji nie podjęły czynności przewidzianych w § 8 ust. 2 rozporządzenia, a niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, pozwalającego na wyjaśnienie istoty sprawy, a co za tym idzie - Sąd błędnie uznał, iż organy rozstrzygające w sprawie nie naruszyły procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a ponadto § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

Z tego względu nie sposób przyjąć, w ocenie skarżącej kasacyjnie, by postępowanie administracyjne było przeprowadzone w sposób prawidłowy. Ponadto dodano, że na te wszystkie uchybienia Spółka zwracała uwagę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jednakże Sąd uznał, że uchybienia te nie mają wpływu na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym Sąd naruszył przepis art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi jako bezzasadnej mimo naruszenia przez organ stopnia wojewódzkiego § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych.

Jednocześnie poprzez niedokonanie rzetelnej kontroli przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego i przyjęcie za własne ustalenia co do stanu faktycznego Sąd naruszył przepis art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i 84 k.p.a. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego będącego wynikiem braku kontroli stanu faktycznego ustalonego przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w dalszej części tego uzasadnienia p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu w granicach zakreślonych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Natomiast rozpoznawana w tych granicach skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego też nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zarzuty tej skargi natomiast dotyczą naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię jak i naruszenia prawa procesowego, a więc w tej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Naruszenie prawa materialnego jak wynika to z treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. może nastąpić poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu prawa lub poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne rozumienie treści przepisu, zaś naruszenie prawa poprzez niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd w subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

W rozpoznawanej sprawie wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) przy czym sposób sformułowania tych zarzutów świadczy o tym, że dotyczą one nie błędnej wykładni w/w norm lecz ich niewłaściwego zastosowania. Zarzucając naruszenie tych przepisów wskazano bowiem, że wydano decyzję w oparciu o orzeczenie lekarskie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby (dot. § 6), czy też nie zwrócenia się do jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia lekarskiego, niepodjęcia innych niezbędnych czynności do uzupełnienia materiału (§ 8).

Tym samym powyższe stwierdzenia kasacji prowadzą do jednoznacznego wniosku, iż skarżący kasacyjnie kwestionuje wadliwe zastosowanie powołanych wyżej przepisów prawa materialnego a nie ich błędną wykładnię. Niemniej jednak niezależnie od tego, że wadliwie określono formę naruszenia prawa materialnego to należy właśnie w takiej formie jak uznał Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznać przywołane zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Natomiast odnosząc się do tych zarzutów należy podkreślić, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został prawidłowo ustalony przez organy sanitarne, a Sąd I instancji w ramach sprawowanej kontroli legalności trafnie uznał go za pełny uzasadniający przyjęcie zaistnienia u H.W. choroby zawodowej.

Należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że H.W. pracując jedynie w Przedsiębiorstwie [...] w T. (obecnie Przedsiębiorstwo [...] w W.) na stanowisku szwaczki, [...] Sp. z o.o. w K. (obecnie w W.) na stanowisku szwaczki, w [...] Sp. z o.o. w M. Oddział 1 w T. na stanowisku szwaczki oraz [...] Sp. z o.o. w T. na stanowisku szwaczki pracowała w warunkach narażenia zawodowego bowiem praca ta charakteryzowała się monotypią ruchów kończyn górnych oraz powodowała przeciążenie stawów nadgarstkowych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy wynika, że w okresie od 1974 do 1991 strona nie wykonywała pracy w warunkach narażenia zawodowego.

W § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wymieniono jednostki orzecznicze uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej. Takie właśnie jednostki orzecznicze opracowały orzeczenia lekarskie niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie choroby zawodowej. Jest niesporne, iż H.W. w toku postępowania była badana w dwóch jednostkach medycznych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2009 r., nr [...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2010 r., nr [...]). Lekarze specjaliści obu tych placówek diagnostycznych, po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej, analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz konsultacjach specjalistycznych stwierdzili u wyżej wymienionej chorobę zawodową obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy w postaci obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka – umieszczoną w poz. 20 załącznika stanowiącego wykaz chorób zawodowych do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zatem skoro zdiagnozowane schorzenie u H.W. jest zamieszczone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wskazywanego wyżej rozporządzenia i spowodowane ono zostało działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w związku ze sposobem wykonywania pracy to zaistniały więc kumulatywne przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u strony.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą zmienić powyższego stanowiska. Całkowicie nieusprawiedliwiony jest zarzut niewłaściwego zastosowania § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Z dyspozycji tej normy wynika, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W ust. 2 tej normy określono jakiego rodzaju czynniki stanowiące narażenie zawodowe podlegające ocenie i co winno być wzięte pod uwagę przy dokonywaniu takiej oceny. I tak w odniesieniu do:

1. 1) czynników chemicznych i fizycznych jest to rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego;
2. 2) czynników biologicznych jest to rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;
3. 3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) jest to rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;
4. 4) czynników o działaniu rakotwórczym są to substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji;
5. 5) sposobu wykonywania pracy jest to określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.

Formułując zarzut naruszenia prawa materialnego w powyższym zakresie skarżący ogranicza go do stwierdzenia, że wydano opinie lekarskie w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela takiego stanowiska, albowiem co już wyżej podkreślono lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych, po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej, analizie zgromadzonej dokumentacji oraz specjalistycznych konsultacjach mając na uwadze również narażenie zawodowe stwierdzili występowanie jednostki chorobowej uznanej za zawodową. Trafnie uznał Sąd I instancji powołując się w motywach zaskarżonego wyroku na przepis § 6 ust. 5 cytowanego rozporządzenia, że zdaniem lekarzy orzeczników w niniejszym postępowaniu nie było konieczności sięgania po dodatkową dokumentację, a więc uznali oni, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej wskazano w orzeczeniach lekarskich, że przeprowadzona diagnostyka różnicowa nie wykazała u pacjentki obecności pozazawodowych czynników ryzyka występowania zespołu cieśni nadgarstka (porównaj opinię Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] września 2009 r.), tym samym stanowi to wykluczenie czynnika pozazawodowego zaistnienia przedmiotowej choroby zawodowej.

Opinię tę potwierdza również orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w S. nr [...], wykonane wskutek wniesionego odwołania skarżącego kasacyjnie, w którym przecież podtrzymano wcześniejsze stanowisko jednostki orzeczniczej I instancji. Wskazane opinie niewątpliwie należy uznać za zupełne odnoszące się do wszystkich kwestii związanych z przedmiotowym schorzeniem i wbrew wywodom kasacji uwzględniające również niezbędną dokumentację lekarską strony, co wprost wynika z ich analizy, tym samym mogły one stanowić dowód w oparciu, o który mogły orzekać organy inspekcji sanitarnej.

Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia § 8 ust. 2 omawianego rozporządzenia. Dyspozycja ust. 1 tej normy stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2).

Z przepisu tego wynika, że organ inspekcji sanitarnej jeżeli uzna, że materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim są niewystarczające, to może żądać od lekarza, który wydał to orzeczenie dodatkowego uzasadnienia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. W niniejszej sprawie to organ odwoławczy po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medycyny pracy u H.W. choroby zawodowej – obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, w istocie skorzystał z w/w przepisu bowiem raz jeszcze skierował w/w na badanie do jednostki orzeczniczej II stopnia wskutek złożonego przez skarżącą Spółkę odwołania, w którym kwestionowano przecież wcześniejsze rozpoznanie choroby zawodowej. To właśnie w postępowaniu odwoławczym Instytut Medycyny Pracy w S. przeprowadził dodatkową obserwację strony i wydał orzeczenie, które rozwiało jakiekolwiek wątpliwości w sprawie, potwierdzając wcześniejsze rozpoznanie.

Tym samym nie było potrzeby kolejnego zwracania się o wydanie uzupełniającego orzeczenia w sprawie. Odmienne twierdzenia skargi kasacyjnej w tym zakresie są całkowicie nieuprawnione i nie zasługują na uwzględnienie.

Nieusprawiedliwione są również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 i 231 k.p.c. przez ich niezastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz wyłącznie ocena, czy organ administracji ustalił ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.

Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją lub postanowieniem. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji lub postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 1869/07 LEX nr 478284). Natomiast przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne tylko wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z ocena legalności zaskarżonego aktu. W rozpoznawanej sprawie jak wynika z akt sprawy nie wnoszono o dopuszczenie konkretnego dowodu z dokumentu, który miałyby być przeprowadzony przez Sąd I instancji.

Tym samym nie można mówić w tej sprawie o naruszeniu powyższej normy prawa procesowego w związku z nieprzeprowadzeniem takiego dowodu przez Sąd I instancji. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż zarzutu takiego nie można czynić wobec dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II FSK 1445/06, LEX nr 439995, z treści tego przepisu wynika, że nie stanowi on podstawy do przyjęcia przez sąd administracyjny określonego stanu faktycznego i tym samym podstawy skargi kasacyjnej do podważenia tego stanu jako naruszającego przepisy postępowania.

Również pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego w okolicznościach niniejszej sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji przeprowadził właściwą kontrolę legalności zaskarżonych decyzji prawidłowo oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, co już wyżej wskazano, a więc zasadnym było zastosowanie konstrukcji oddalenia wniesionej przez skarżącą Spółkę skargi w trybie art. 151 p.p.s.a. Zarzut bezzasadnego oddalenia skargi nie zasługuje na uwzględnienie tym bardziej, że zarzuty skargi kasacyjnej w istocie ograniczają się do wyłącznej polemiki z orzeczeniami uprawnionych jednostek medycznych w oparciu, o które organy sanitarne wydały zaskarżone decyzje.

Prawidłowość oddalenia wniesionej skargi w tej sprawie nie mogła spowodować zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 p.p.s.a. Z pierwszego z tych przepisów wynika, że Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym wypadku aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy lecz wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 337). A zatem Sąd stosuje ten przepis w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że organ dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Takiego naruszenia w tej sprawie nie było więc nie było potrzeby zastosowania tejże normy jak i przepisu art. 135 p.p.s.a., który pozwala na usuniecie naruszeń prawa we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając wniesioną w tej sprawie skargę sporządził uzasadnienie, które w pełni odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem w sposób precyzyjnie odnoszący się do zgromadzonego materiału dowodowego sprawy przedstawił przekonujące wyjaśnienie przesłanek swojego rozstrzygnięcia. Tym samym zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a., poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym nie mógł w świetle wyżej przedstawionych rozważań zasługiwać na uwzględnienie.

Tym samym wskazane wyżej przesłanki nie pozwalały uznać wniesionej w tej sprawie skargi kasacyjnej za zasadną. Zatem skarga ta jako pozbawiona usprawiedliwianych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie stąd też, na podstawie art. 184 p.p.s.a. została oddalona.