Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] lutego 2005 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie stwierdził, że odwołanie N. R. i D. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2004 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa. Odwołanie wniesiono z jednodniowym przekroczeniem terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że przed przekazaniem akt sprawy organowi odwoławczemu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie powinien zauważyć i poinformować skarżącą, iż jej odwołanie zostało wniesione po terminie. Ponadto w myśl określonej w art. 9 kpa zasady informowania strony i przy uwzględnieniu art. 59 § 2 kpa, organ I instancji miał obowiązek zawiadomić skarżącą, że służy jej prawo zwrócenia się do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu nie uczyniono zadość obowiązkowi wszechstronnego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych związanych z wniesieniem przez nią odwołania, a wręcz przeciwnie, pismo organu I instancji z dnia 18 stycznia 2005 r. wprowadziło ją w błąd (k. 2 akta administracyjne II instancji), bowiem zawierało informację, że odwołanie zostało złożone w terminie.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku, wniesionej przez Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 9, 58 § 2 i 3 kpa. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną rozszerzająca interpretacja art. 9 kpa przyjęta w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie prowadziłaby do tego, że organ administracji publicznej stałby się pełnomocnikiem strony postępowania. Realizacja zasady określonej w art. 9 kpa nastąpiła poprzez prawidłowe poinformowanie strony o prawie wniesienia odwołania, o terminie w jakim je należy wnieść oraz sposobie dokonania tej czynności. Ponadto działanie organu zgodne jest z treścią art. 107 § 1 kpa określającą wymogi formalne jakie powinna spełniać decyzja administracyjna. Zdaniem organu prezentowane stanowisko Sądu stoi w sprzeczności z przepisem art. 58 § 2 kpa, ponieważ wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć jednocześnie z odwołaniem. Natomiast wniesienie wniosku na obecnym etapie postępowania jest niedopuszczalne z uwagi na treść art. 58 § 3 kpa. Przytaczając takie podstawy kasacyjne, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczyła rozumienia przez poszczególne organy administracji treści obowiązków płynących z zasady informowania obywateli określonej w art. 9 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 18 stycznia 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie poinformował skarżące N. R. i D. S., że odwołanie skarżących zostało wniesione w terminie i przekazane wraz z aktami sprawy Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Lublinie. Następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym skarżące w krótkim odstępie czasu otrzymały dwa pisma pochodzące od organów administracyjnych o zupełnie odmiennej treści.
Jakkolwiek organ II instancji trafnie zauważył, że organ nie ma obowiązku informowania z urzędu strony o tym, że wniosła odwołanie po terminie, to jednak w przedmiotowej sprawie, skoro skarżące zostały najpierw błędnie poinformowane, że odwołanie wniosły w terminie, to organ II instancji powinien był naprawić błąd organu I instancji i udzielić skarżącym informacji, że odwołanie zostało wniesione po terminie oraz że mogą wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Organy administracji publicznej mają obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W polskim prawie administracyjnym co prawda żaden przepis nie daje obywatelowi ogólnego prawa domagania się od organu państwa, aby przekazywał mu informację z urzędu, niemniej jednak, jeżeli już organ taką informację przekaże, to nie może ona wprowadzać strony w błąd, ani szkodzić jej.
Uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oznacza, że organ odwoławczy powinien rozpoznać złożony już przez stronę skarżącą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.