Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 27 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wojewodą Podkarpackim poprzez wskazanie Wojewody jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi Ł., gm. T. w części dotyczącej działek wnioskodawczyni.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, iż wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. pismem z dnia 1 sierpnia 2014 r. Wojewoda Podkarpacki przekazał Kolegium w/w wniosek, gdyż Kolegium orzekało w tej sprawie. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Kolegium uchyliło decyzję Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. w części dotyczącej kilku uczestników scalenia, a w pozostałej części w tym dotyczącej M.S., utrzymało tę decyzję w mocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie podniosło, iż właściwość organów do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest więc organ wyższego stopnia, z wyjątkiem decyzji wydanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2014 r., poz. 700 ze zm.) obecnie organem wyższego stopnia nad starostą w sprawach z zakresu tej ustawy jest wojewoda. Przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności jest decyzja ostateczna, zatem nie znajdzie tu zastosowania przepis przejściowy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1157).
W odpowiedzi na wniosek Wojewoda Podkarpacki wniósł o wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie jako organu właściwego w sprawie.
Wojewoda wskazał, iż z treści art. 157 § 1 k.p.a. wynika, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. W tej sprawie decyzję ostateczną wydało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, zatem zgodnie z tym przepisem to Kolegium jest właściwe do stwierdzenia nieważności tej decyzji, nawet, jeżeli przepis szczególny – art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów – wskazuje obecnie, że organem wyższego stopnia nad starostą w sprawach scaleniowych jest wojewoda. Organ powołał się na uchwałę NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., II OPS 1/12, w której stwierdzono, że dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności jest wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 k.p.a., dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności musi być określany wyłącznie na podstawie wskazanych przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne i spory o właściwość, o których mowa w art. 4 p.p.s.a.
Przedmiotem sporu w tej sprawie jest to, który ze wskazanych organów: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie czy Wojewoda Podkarpacki jest właściwy do rozpoznania wniosku M. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi Ł., gm. T. w części dotyczącej działek wnioskodawczyni.
Wnioskodawczyni wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Z akt sprawy wynika, że w tej sprawie orzekał również organ odwoławczy. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Kolegium uchyliło decyzję Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. w części dotyczącej kilku uczestników scalenia, a w pozostałej części w tym dotyczącej M. S., utrzymało tę decyzję w mocy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji powinien być z urzędu potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu II instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2006 r., VII SA/Wa 253/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). W literaturze i orzecznictwie wskazuje się bowiem, że organ administracyjny właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w instancji odwoławczej, będzie właściwy również do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji w tej samej sprawie, gdy dotknięta jest ciężkimi wadami (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 11, Warszawa 2011, s. 640, wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 1997 r., IV SA 1520/95, wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r., I SA 1790/99).
Zasadą postępowania administracyjnego jest, iż organ odwoławczy również rozpoznaje sprawę co do istoty, orzekając według stanu faktycznego i prawnego na dzień orzekania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2001 r., I SA 1790/99, jeżeli wada powodująca nieważność decyzji tkwi w decyzji organu pierwszej instancji, to decyzja organu odwoławczego podlega stwierdzeniu nieważności tylko dlatego, że utrzymano nią w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności. Zatem w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, która została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego, przyjąć należy, iż wniosek obejmuje również decyzję organu II instancji.
W tej sprawie decyzją z dnia [...] października 2013 r. Kolegium uchyliło decyzję Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. w części dotyczącej kilku uczestników scalenia, a w pozostałej części w tym dotyczącej M. S., utrzymało tę decyzję w mocy. Zatem wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Rzeszowskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. powinien być z urzędu potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] października 2013 r.
Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji samorządowego kolegium odwoławczego jest ten organ. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym w tej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.