Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 lutego 2015 r. (data wpływu do NSA) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Leszna wniósł – na podstawie art. 22 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Leszna a Powiatowym Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Leszna.
W uzasadnieniu wniosku podano, że w dniu 10 grudnia 2014 roku, zostały doręczone dla PINB d/m Leszna, pisma popisane przez zastępcę Naczelnika Wydziału Architektury Planowania Przestrzennego i Budownictwa w Urzędzie Miejskim w Lesznie, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Leszna ([...] z dnia [...].12.2014 roku oraz [...] z dnia [...].12.2014 roku) wraz z aktami sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Leszna uznając, że rozpoznanie sprawy nie leży w jego kompetencji odesłał akta wraz z pismem z dnia [...] grudnia 2014 roku ([...]).
W pismach z dnia [...] stycznia 2015 roku (doręczonych w dniu [...] stycznia 2015 roku) zastępca Naczelnika WAPPiB oświadczył, że nie zgadza się ze stanowiskiem PINB d/m Leszna i przedstawił swoje stanowisko. Z tym stanowiskiem nie zgodził się PINB d/m Leszna. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Leszna podniósł, że w tej sprawie uprawniony podmiot dokonał zaniknięcia dopływu gazu do lokalu nr [...] w Lesznie przy ulicy G. nr [...] (protokół z zamknięcia dopływu gazu z dnia 4 grudnia 2014 roku), a także zamknięcia dopływu gazu do lokalu [...] przy ulicy D.M. w Lesznie (protokół z zamknięcia dopływu gazu z dnia 28 lutego 2014 roku). Dopływ gazu został odłączony, tym samym instalacja gazowa przestała stanowić jakiekolwiek zagrożenie. Odłączona instalacja gazowa nie pozostaje w merytorycznej zależności ze stanem technicznym obiektów, od których instalację odłączono. Odłączenie instalacji gazowej nie zmienia oceny stanu technicznego tych obiektów.
W przedmiotowych obiektach nie ma zagrożenia życia lub zdrowia i w tej sytuacji ingerencja nadzoru budowlanego, w świetle postanowień art. 66 ustawy Prawo budowlane, byłaby nieuzasadniona, gdyż właściciel obiektu (uprawniony podmiot na zlecenie właściciela obiektu) usunął zagrożenie i po dokonaniu usunięcia zagrożenia zwrócił się do WAPPiB w celu uzyskania stosownego pozwolenia na wykonanie remontu wadliwej instalacji. W takim stanie rzeczy ingerencja PINB d/m Leszna byłaby nieuprawniona w świetle postanowień Prawa budowlanego i sprzeczna z zasadami postępowania administracyjnego. Jeśli właściciel lub zarządca przedmiotowych lokali będzie chciał wykonywać roboty budowlane, to powinien przystąpić do ich wykonywania po wyczerpaniu właściwych procedur prawno-budowlanych i po uzyskaniu stosownych pozwoleń od organu architektoniczno-budowlanego.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Leszna, reprezentowany przez r.pr. K. P., wniósł o wskazanie, że zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych dla budynków mieszkalnych wielorodzinnych w zarządzie L., położonych w Lesznie przy ul. gen. J. oraz przy ul. G. powinny być rozstrzygnięte przez organ nadzoru budowlanego - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2013, poz. 1409). Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna zawartym w piśmie z dnia 19 grudnia 2014 r. i we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego oraz jego uzupełnieniu z dnia 17 lutego 2015 r. Prezydent Miasta Leszna podniósł, iż przepis art. 66 Prawa budowlanego służy usunięciu nieprawidłowości tj. nieprawidłowego stanu technicznego powstałego w trakcie użytkowania obiektów budowlanych.
Przepisy art. 66 określają przypadki, w których organ nadzoru budowlanego powinien nakazać właścicielowi lub użytkownikowi w formie decyzji, doprowadzenie niewłaściwie użytkowanego obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. W przepisie tym nie chodzi jak sugeruje wnioskodawca o wystąpienie w obiekcie zagrożenia życia i zdrowia, lecz o sytuacje, gdy obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, przekazując sprawę według właściwości, wskazał, że obiekty budowlane pozostają w złym stanie technicznym i ich użytkowanie może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi. Wskazują na to protokoły zamknięcia dopływu gazu i opisy techniczne wskazujące na nieszczelność instalacji. Organ nadzoru budowlanego - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna nie podjął działań określonych w art. 66 Prawa budowlanego i nie wydał decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w przedmiotowych obiektach, mimo ciążącego na nim obowiązku prawnego, wynikającego ze stanu faktycznego.
Kompetencje nadzoru budowlanego, w tym także Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna wynikają nie tylko z art. 83, lecz również z art. 66 Prawa budowlanego, który to przepis został poszerzony w 2007 r. o przypadki określone w ust. 1 pkt 1 tj. o sytuacje, gdy obiekt może zagrażać życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. W realiach niniejszej sprawy decyzja o usunięciu nieprawidłowości w obiektach przy ul. gen. J. w Lesznie i przy ul. G. powinna być wydana przez organ nadzoru budowlanego. Sytuacji tej nie zmienia okoliczność, że nieprawidłowości zostały ujawnione w innym organie i przekazane według właściwości do nadzoru budowlanego, zgodnie z jego ustawowymi kompetencjami.
W piśmie z dnia 24 lutego 2015 r. (data wpływu do Sądu) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Leszna, stosowanie do zarządzenia z dnia 11 lutego 2015 r., sprecyzował przedmiot sporu. W piśmie tym podniósł, że w stanach faktycznych powstałych po odłączeniach instalacji gazowej tj. zamknięciu dopływu gazu ziemnego w przedmiotowych lokalach mieszkalnych, a więc usunięciu bezpośredniego zagrożenia jakie niesie za sobą użytkowanie nieszczelnej instalacji gazowej, nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby wszczynanie przez PINB d/m Leszna postępowań w oparciu o art. 66 ustawy Prawo budowlane. Dopływ gazu został odcięty, co wynika z "Protokołu zamknięcia dopływu gazu" przez co wadliwa instalacja gazowa przestaje stwarzać jakiekolwiek zagrożenia. W takiej sytuacji ingerencje nadzoru budowlanego w oparciu o art. 66 ustawy Prawo budowlane byłyby bezpodstawne. Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Leszna organem właściwym, w oparciu o art. 82 ustawy Prawo budowlane – w stosunku do właścicieli i zarządców, którzy zamierzają wykonać prace naprawczo – remontowe odłączonej instalacji gazowej w oparciu o wcześniej dokonane zgłoszenie na podstawie art. 29 tej ustawy, winien być Prezydent Miasta Leszna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zw. dalej k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie - jest właściwy w danej sprawie, przy jednoczesnym zawiadomieniu o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 k.p.a.).
Stosownie do treści art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spory, o których mowa w art. 4, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Z istoty sporów, o jakich mowa w art. 4 p.p.s.a. wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji określonej sprawy administracyjnej.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało uruchomione na skutek złożenia przez L. w Lesznie w trybie art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do Prezydenta Miasta Leszna w dniu 3 grudnia 2014 r. zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych obejmujących "remont wewnętrznej instalacji gazowej w mieszkaniu nr [...] w parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w Lesznie przy ul. gen. J. nr [...]" oraz w dniu 9 grudnia 2014 r. zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych obejmujących "remont wewnętrznej instalacji gazowej w mieszkaniu nr [...] w parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w Lesznie przy ulicy G.".
A zatem, spór kompetencyjny zaistniały w niniejszej sprawie między Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dla miasta Leszna a Prezydentem Miasta Leszna dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania spraw dotyczącej zgłoszenia przez L. w Lesznie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na remoncie wewnętrznych instalacji gazowych w lokalach znajdujących się w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych będących w zarządzie L. w Lesznie.
Podstawę prawną rozwiązania powyższej kwestii stanowi przepis art. 30 ust. 1 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
W myśl art. 30 ust. 1 ust. 2 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane zgłoszenia właściwemu organowi wymaga (z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4) wykonywanie remontu, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1, z wyjątkiem remontu obiektów budowlanych, których budowa nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.
Do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, jako organu pierwszej instancji, należą zadania i kompetencje, o których mowa w art. 37 ust. 3, art. 40 ust. 2, art. 41 ust. 4, art. 48-51, art. 54, art. 55, art. 57 ust. 4, 7 i 8, art. 59, art. 59a, art. 59c ust. 1, art. 59d ust. 1, art. 59g ust. 1, art. 62 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 65, art. 66, art. 67 ust. 1 i 3, art. 68, art. 69, art. 70 ust. 2, art. 71a, art. 74, art. 75 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 76, art. 78 oraz art. 97 ust. 1 - art. 83 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.
Natomiast do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej należą sprawy określone w ustawie i niezastrzeżone do właściwości innych organów – art. 82 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.
Jak wynika z art. 83 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane zadania i kompetencje, o których mowa w art. 30 ustawy - Prawo budowlane nie zostały zastrzeżone do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, a zatem należą na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej. Organem administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, jest starosta - art. 82 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane.
Leszno jest miastem na prawach powiatu. Funkcje starosty w miastach na prawach powiatu wykonuje prezydent miasta – art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2013, poz. 595 ze zm.).
Powyższe oznacza, że organem właściwym w sprawach dokonanego przez L. w Lesznie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia 3 grudnia 2014 r. i zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia 9 grudnia 2014 r. jest Prezydent Miasta Leszna.
Zauważyć należy, iż stosownie do art. 61 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust.
2. W tym celu właściciel lub zarządca obiektu budowlanego podejmuje określone działania mające utrzymać substancję budynku w należytym stanie i w miarę potrzeby wykonuje określone roboty budowlane, w tym remonty budynku. W sytuacji, gdy właściciel lub zarządca obiektu budowlanego zamierza wykonać w istniejącym obiekcie budowlanym remont - aby przywrócić należyty stan tego obiektu i usunąć powstałe nieprawidłowości i dokonuje właściwemu organowi zgłoszenia zamiaru wykonania remontu - nie zachodzi konieczność wszczynania postępowania przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego i wydania decyzji nakazującej usunięcie zaistniałych nieprawidłowości.
Działanie organów nadzoru budowlanego ma miejsce wówczas, gdy właściciel i zarządca obiektu budowlanego nie wykonują obciążających ich obowiązków i zachodzi konieczność wydania stosownych nakazów. Przepis art. 66 ustawy - Prawo budowlane wchodzi w rachubę, gdy organ chce wymusić określone działania na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego.
W niniejszej sprawie L. w Lesznie zamierza wykonać remont instalacji gazowych, a zgłoszenia remontu należy dokonać w organie architektoniczno – budowlanym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.