Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 28 maja 2013 r. Marszałek Województwa Opolskiego, na podstawie art. 22 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.) wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Opolskiego a Starostą Krapkowickim, dotyczącego rozpatrzenia wniosku T. M. o ustalenie wysokości odszkodowania w związku z odcięciem dopływu wody do Małej Elektrowni Wodnej w K., w wyniku realizacji inwestycji pn. "Kształtowanie przekroju podłużnego i poprzecznego rzeki O. od km 0+000 do km 1+530 z odbudową urządzeń melioracji podstawowych w miejscowości K. i Z.".
Jak wynika z akt sprawy, T. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "Mała Elektrownia Wodna T. M. w K." wnioskiem z dnia 16 października 2012 r. wystąpił do Starosty Krapkowickiego o wydanie decyzji ustalającej dla niego odszkodowanie w związku z odcięciem dopływu wody do Małej Elektrowni Wodnej w K., w wyniku realizacji w/w inwestycji. Pismem z dnia 21 listopada 2012 r. Starosta Krapkowicki zawiadamia o wszczęciu postępowania administracyjnego z wniosku T. M. "w sprawie odszkodowania, w związku z prowadzonymi pracami na rzece O. w m. K.". W dniu 5 grudnia 2012 r. zostaje przeprowadzona rozprawa administracyjna. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Starosta Krapkowicki umarza na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania. Starosta Krapkowicki pismem z dnia 7 lutego 2013 r., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 186 ust. 3 Prawa wodnego przekazał przedmiotowy wniosek Marszałkowi Województwa Opolskiego podnosząc, że zgodnie z art. 186 ust. 3 Prawa wodnego, na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego właściwy marszałek województwa ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji.
Wskazana przez wnioskodawcę szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego, dlatego też Starosta Krapkowicki nie jest właściwy do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Marszałek Województwa Opolskiego pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r. zwrócił wniosek T. M. Staroście Krapkowickiemu, a ten odesłał ten wniosek pismem z dnia 18 kwietnia 2013 r. po raz kolejny Marszałkowi Województwa.
Wnioskiem z dnia 28 maja 2013 r. Marszałek Województwa Opolskiego wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Krapkowickim, dotyczącego rozpatrzenia wniosku T. M. We wniosku Marszałek podniósł, że Starosta Krapkowicki decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r. udzielił Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu pozwolenia wodnoprawnego dla zadania pn. "Kształtowanie przekroju podłużnego i poprzecznego rzeki O. od km 0+000 do km 1+530 z odbudową urządzeń melioracji podstawowych w miejscowości K. i Z.", natomiast Wojewoda Opolski decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla tej inwestycji.
W ramach udzielonych pozwoleń, w okresie od listopada 2011 r. do czerwca 2012 r. odbudowano do właściwych parametrów technicznych jaz stały w km 0+655 rzeki O. wraz z dobudową przepławki dla ryb z urządzeniem płuczącym, zgodnie projektem budowalnym i operatem wodnoprawnym, wiedzą techniczną i obowiązującymi przepisami. Z operatu wodnoprawnego, wynika, że przepływy spiętrzonej przez jaz wody w rzece kierowane są w km 0+672 do Kanału M. przy której zlokalizowana jest Mała Elektrownia Wodna T. M., a w przypadku wysokich stanów wód nadmiar wody przelewa się przez ten jaz.
Marszałek Województwa wskazał, iż w pozwoleniu wodnoprawnych wydanym dla WZMiUW w Opolu, Starosta Krapkowicki nie określił szczególnych warunków realizacji prac ani też nie nałożył obowiązków związanych z zapewnieniem odpowiedniego poziomu - przepływu wody w Kanale M. na potrzeby pracy Małej Elektrowni Wodnej w okresie prowadzenia robót budowlanych związanych z odbudową jazu wraz z dobudową przepławki dla ryb z urządzeniem płuczącym, pomimo posiadania wiedzy o funkcjonowaniu innych pozwoleń wodnoprawnych, z których przysługują uprawnienia osobom trzecim. Jak wynika ze zgromadzonych dokumentów w sprawie, Starosta Krapkowicki udzielił T. M. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych z rzeki O. w km 0+625 dla potrzeb małej elektrowni wodnej w K. i doprowadzenia jej do napędu turbin wodnych, tj. decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. z terminem ważności do 31 grudnia 2010 r. oraz decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. z terminem ważności do 8 czerwca 2031r.
W obu decyzjach wydanych dla T. M. wskazano pobór wody na potrzeby elektrowni wodnej w km 0+625 rzeki O., czyli poniżej jazu stałego usytuowanego w km 0+655 rzeki O., a nie miejsce poboru wody z Kanału M. do którego kierowana jest woda rzeki O. za pomocą jazu stałego piętrzącego wodę. Prowadzone prace budowlane na jazie spowodowały obniżenie poziomu wody o 1,0 m na rzece O. w km 0+655 tym samym odcięcie dopływu wody do Kanału M. i do elektrowni, czego dowodem jest pismo wykonawcy robót skierowane w dniu 23.01.2012 r. do właściciela elektrowni informujące o terminie planowanych działań.
Marszałek podkreślił, że Starosta Krapkowicki powinien w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. udzielającej pozwolenie wodnoprawne wprowadzić z urzędu ograniczenia z tytułu planowanych robót budowlanych które mogą mieć wpływ na pracę elektrowni wodnej, bez odszkodowania. Opisany stan faktyczny potwierdza, że szkoda jest następstwem wydania dla obu podmiotów pozwoleń wodnoprawnych, których realizacja na podstawie ustalonych celów i zakresu korzystania z wód rzeki O. oraz warunków wykonania uprawnienia doprowadziła do złożenia przez T. M. wniosku o odszkodowanie.
Marszałek Województwa wskazał, że naprawienie szkody doznanej przez jedną ze stron – T. M., jako pozostającej w związku z robotami budowlanymi prowadzonymi na podstawie pozwolenia wodnoprawnego oraz pozwolenia na budowę, podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego -to jest przez Starostę Krapkowickiego.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Krapkowicki podniósł, że ustalenie szkody w postaci utraconych korzyści ma zawsze charakter hipotetyczny, gdyż polega na przyjęciu na podstawie okoliczności, które wystąpiły po okresie spodziewanych korzyści, że korzyść w okresie poprzednim zostałaby osiągnięta. Jednakże zdaniem organu szkoda ta nie jest następstwem wydanej przez Starostę Krapkowickiego decyzji i pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...] października 2010 r. na rzecz Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu.
Starosta podkreślił, że nie miał podstaw by sądzić, że może dojść do odcięcia dopływu wody do Kanału M., dlatego też wydał decyzję zgodnie z zakresem wniosku i dołączoną dokumentacją. Udzielone na tej podstawie pozwolenie nie uprawniało jego adresata do zamknięcia przepływu wody w kanale, a pojawienie się roszczeń odszkodowawczych właściciela MEW było następstwem źle prowadzonych robót budowlanych.
W związku z faktem, iż poniesiona szkoda nie jest następstwem wydanego przez Starostę Krapkowickiego pozwolenia wodnoparwnego, Starosta wskazał, że nie jest właściwy do ustalenia wysokości odszkodowania na rzecz T. M. w związku z odcięciem dopływu wody do Małej Elektrowni Wodnej w K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość oraz spory kompetencyjne w przypadkach określonych w art. 4 p.p.s.a. oraz w art. 22 § 1 i 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie sporu, który zaistniał pomiędzy Marszałkiem Województwa Opolskiego a Starostą Krapkowickim, ponieważ organy te nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 (in fine) k.p.a., należy do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Na wstępie należy wskazać, że w art. 186 ust. 3 Prawa wodnego ustawodawca określił sposób ustalania wysokości odszkodowania. Odszkodowanie to ustala się w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu, wydanej na żądanie poszkodowanego. W przypadku szkód stanowiących następstwo pozwolenia wodnoprawnego organem właściwym do wydania takiej decyzji jest organ, który wydał takie pozwolenie, a w przypadku pozostałych szkód przewidzianych w ustawie Prawo wodne organem tym jest marszałek województwa. Decyzja ustalająca odszkodowanie jest niezaskarżalna w trybie administracyjnym, natomiast stosownie do ust. 4 omawianego artykułu stronie niezadowolonej z ustalonego odszkodowania przysługuje droga sądowa. Podkreślić należy, że droga sądowa przysługuje także poszkodowanemu w przypadku niewydania decyzji przez właściwy organ w ciągu trzech miesięcy od zgłoszenia żądania przez poszkodowanego.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek T. M. o ustalenie wysokości odszkodowania w związku z odcięciem dopływu wody do Małej Elektrowni Wodnej w K. wpłynął do Starosty Krapkowickiego w dniu 18 października 2012 r. Dlatego też, mając na uwadze art. 186 ust. 4 Prawa wodnego właściwy organ administracyjny mógł jedynie przez trzy miesiące wydać decyzję ustalającą wysokość odszkodowania na rzecz T. M.. Po upływie tego okresu, czyli po dniu 18 stycznia 2013 r. właściwy organ administracji publicznej utracił uprawnienie do rozpatrzenia wniosku T. M., ponieważ w takim przypadku wnioskodawcy przysługuje jedynie droga sądowa przed sądem powszechnym. Powyższe oznacza, że rozpoznanie wniosku Marszałka Województwa Opolskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w tej sprawie, stało się bezprzedmiotowe. Na skutek upływu czasu (3 miesiące) sprawa z wniosku T. M. przestała mieć charakter indywidualnej sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 k.p.a.).
Tym samym bezprzedmiotowe stało się rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, skoro taka potrzeba nie wynika z konkretnej sprawy administracyjnej (postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., II OW 25/05, ONSA i WSA 2006, nr 1, poz. 5).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.