Uzasadnienie
Skarżąca M.W. wniosła – poprzez swojego pełnomocnika W. W. (ojca) - w dniu 29 marca 2010 r. o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżąca wskazała, że jest osobą uczącą się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, na których miesięczny dochód składa się renta inwalidzka ojca w wysokości [...] zł brutto (odcinek renty z III 2009 r.) oraz emerytura matki w wysokości [...] zł brutto (odcinek z IV 2009 r.) - łącznie [...] zł.
Rodzice skarżącej są właścicielami nieruchomości (domu) o pow. [...]m2, mieszkania o pow. [...]m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. [...] ha przeliczeniowego, co wynika z decyzji płatniczej na podatek rolny za 2009 r. /k.27/.
Skarżąca wezwana do wskazania miesięcznych wydatków wyjaśniła, że obejmują one: opłatę za gaz – [...] zł, koszty lekarstw – [...] zł, opłatę za stancję – [...] zł, wyżywienie - [...] zł, koszty dojazdów do domu – [...] zł, koszty telefonu – [...] zł, raty kredytu w "Żaglu" – [...] zł, a także wydatki okresowe – koszty zakupu 2 ton węgla - [...] zł, zakupu drewna na opał wraz z dowozem – [...] zł, oraz koszty związane z pracami polowymi (kombajn, orka, siew) – [...] zł, koszty nawozów – [...] zł, materiał siewny (żyto) - [...] zł.
Skarżąca oświadczyła również, że decyzjami ARiMR z dnia [...] września 2009 r. i z dnia [...] listopada 2009 r. otrzymała tytułem dopłat do gospodarstwa rolnego łączną kwotę [...] zł oraz wyjaśniła, że mieszkanie o pow. [...]m2 nie przynosi dochodów, ponieważ nie jest wynajmowane.
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 135/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w pkt 1 przyznał M. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie ponad kwotę 100 /sto/ złotych od każdorazowej opłaty sądowej; w pkt 2 odmawiające przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że przedstawione przez skarżącą oświadczenie na okoliczność sytuacji majątkowej jej rodziny daje podstawę do częściowego uwzględnienia wniosku.
Z przedstawionych dokumentów wynika, że dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł - renta i emerytura rodziców ([...] zł) oraz miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego ([...] zł). Należy przy tym wyjaśnić, że dochód z gospodarstwa rolnego w każdym wypadku podlega doliczeniu do dochodu rodziny, niezależnie od faktycznych dochodów (czy nawet ich braku); wyliczany jest w ściśle określony sposób w oparciu o przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1ha przeliczeniowego w wysokości obwieszczonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W niniejszej sprawie dochód z gospodarstwa rolnego skarżącej wynosi [...] zł miesięcznie. Wprawdzie skarżąca otrzymała jesienią 2009 r. dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w łącznej kwocie [...] zł, ale w tym okresie poniosła również dodatkowe znaczne wydatki okresowe (zakup węgla i drewna), a więc kwoty tej nie można obecnie doliczyć do dochodu rodziny.
Z akt sprawy wynika jednocześnie, że miesięczna kwota stałych wydatków rodziny skarżącej wynosi ok. [...] zł (gaz, leki, stancja, wyżywienie, dojazdy, telefon). Sąd nie uwzględnił przy tym rat kredytu konsumpcyjnego zaciągniętego w instytucji finansowej -,,Żagiel", bowiem spłata rat takiego kredytu nie stanowi niezbędnych, koniecznych wydatków rodziny), a więc po odliczeniu tej kwoty od dochodów - rodzinie skarżącej pozostaje miesięcznie do dyspozycji kwota ok. [...] zł tj. [...] zł na osobę.
W ocenie Sądu kwota ta nie jest wystarczająca do uiszczania przez skarżącą bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny każdorazowo pełnych opłat sądowych w niniejszym postępowaniu, w szczególności wpisu sądowego od skargi wynoszącego 500 zł. Sąd podał, że wziął pod uwagę konieczność ponoszenia przez rodzinę skarżącej znacznych okresowych wydatków (węgiel, drewno na opał – w zakresie nie pokrytym dopłatami z ARiMR, koszty związane z pracami polowymi np. wynajem maszyn rolniczych, koszty odpowiednich nawozów – wynoszących, wg oświadczeń skarżącej ok. [...] zł), a także innych koniecznych wydatków (zakup odzieży, środków czystości, higieny, przyborów szkolnych itd.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie reprezentowana przez pełnomocnika
M. W. wskazała, że Sąd I instancji pominął wiele ważnych wydatków rodziny, m.in. rachunek za energię, który zgodnie ze wskazaniem strony wynosi – [...] zł na dwa m-ce, opłatę składki KRUS – [...] zł na 3 m-ce, która zgodnie ze wskazaniem strony wynosi,,obecnie" [...] zł na 3 m-ce, opłatę za ścieki – [...] zł. Skarżąca wyraziła też ubolewanie, że Sąd I instancji nie doliczył do wydatków rodziny kwoty kredytu z banku,,Żagiel" – [...] zł m-c. Jak wskazano, kredyt ten został zaciągnięty w październiku 2009 r., a przeznaczono go na zakup pościeli rehabilitacyjnej i antyalergicznej dla W. W., który jest po 3 operacjach na kręgosłup.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie dokonał szczegółowej analizy sytuacji majątkowej strony i jej możliwości poniesienia kosztów sądowych, co w konsekwencji spowodowało odmówienie M. W. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Jak wynika z akt sprawy, WSA w Lublinie oceniając sytuację materialną skarżącej nie wziął pod uwagę wszystkich wskazywanych przez nią dokumentów.
Z ustaleń Sądu wynika, że miesięczna kwota stałych wydatków rodziny skarżącej wynosi ok. [...] zł (gaz, leki, stancja, wyżywienie, dojazdy, telefon) oraz że po odliczeniu tej kwoty od dochodów - rodzinie skarżącej pozostaje miesięcznie do dyspozycji kwota ok. [...] zł tj. [...] zł na osobę.
Z treści zażalenia oraz materiału dowodowego sprawy wynika natomiast, iż kwotę powyższą należałoby pomniejszyć o sumę wskazywanych w zażaleniu i udokumentowanych w aktach sprawy rachunków za energię (k.
- 28) oraz ścieki (k. 29), których to dokumentów w ogóle nie uwzględnił Sąd I instancji.
Powyższe okoliczności WSA w Lublinie weźmie zatem pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd wyjaśni przy tym jaka jest przyczyna rozbieżności pomiędzy widniejąca na kserokopii rachunku - k. 28, a wskazaną w zażaleniu – k. 79 kwotą opłaty za energię.
Ponownie badając sytuację materialną strony Sąd I instancji ustali również jaki wpływ na budżet rodziny ma wskazywany przez M. W. obowiązek odprowadzania składek na KRUS. W tym celu Sąd wezwie stronę do udokumentowania wysokości opłacanych składek. Na istnienie w/w obowiązku wnioskodawczyni wskazała bowiem m.in. we wniosku PPF z dnia 29 marca 2010 r. W ocenie NSA, Sąd I instancji powziąwszy z wniosku PPF informację o istnieniu powyższego obowiązku powinien był już w piśmie z dnia 9 kwietnia 2010 r. (wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń) wezwać stronę do nadesłania stosownego dowodu. Czynności powyższej jednak nie dokonał.
Dodatkowo Sąd zbada, czy wskazywana przez skarżącą i ponoszona comiesięcznie opłata za leki (k.
- 26) związana jest z chorobą W. W. (kręgosłup). Jeśli nie dotyczy ona jego choroby, to Sąd podda ocenie w jakim zakresie wydatki związane z chorobą W. W. obciążają budżet rodziny.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.