Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.C. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie wymeldowania skarżącego z lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...] w W..
W uzasadnieniu wniosku (uzasadnienie skargi dotyczy również wniosku) podniósł, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, gdyż skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu. Zwrócił uwagę na fakt nie zakończenia postępowania egzekucyjnego toczącego się w sprawie eksmisji skarżącego z przedmiotowego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2010 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż nie dostrzegł aby w niniejszej sprawie zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o wymeldowaniu jest bowiem wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu, urzędowym stwierdzeniem, że określona osoba w danym miejscy nie przebywa.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. C. wskazał, iż wykonanie decyzji spowoduje wypełnienie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", gdyż doprowadzi do unieważnienia dowodu osobistego, co w konsekwencji uniemożliwi skarżącemu odebranie korespondencji kierowanej do niego (w tym z Sądu). W efekcie pismo zostanie uznane za doręczone, skarżący uchybi terminom przewidzianym dla danej czynności procesowej i pozbawiony będzie możliwości obrony swoich praw.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 652/10 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności niniejszej sprawy, uzupełnione wywodami zażalenia, dają podstawę by uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymeldowania, jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może spowodować wystąpienie skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa.
Postanowieniem z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 229/10 WSA w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak podał Sąd I instancji po ponownej ocenie wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji należało stwierdzić, iż zasługuje on na uwzględnienie. Podano dalej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując wniosek Z.C., z uwagi na treść art. 190 p.p.s.a. związany był wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca 2010 r. Skoro w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.C. uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla niego skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zasadne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Sąd orzekł na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła uczestniczka postępowania E. Ł.. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2009-11-09, I OSK 618/09: przedmiotem wykładni, o której mowa w art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest wyjaśnienie sposobu rozumienia określonego przepisu prawa lub zwrotu zastosowanego w tym przepisie. Ustalenie faktyczne, czy okoliczność wskazywana, jako podstawa, z której strona wywodzi swój interes prawny, nie może być utożsamiana z wykładnią prawa.
Ponadto, w ocenie skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca 2010 r. ograniczył się do stwierdzenia, że okoliczności podniesione w zażaleniu Z. C. powodują, iż sprawa wstrzymania decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2009 r. powinna zostać ponownie zbadana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
W ocenie skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał ponownej oceny okoliczności sprawy, a w każdym razie brak jest w uzasadnieniu wskazania dlaczego okoliczności podniesione przez Z.C. zostały przez Sąd uznane za spełniające przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. W związku z tym należy przyjąć, iż sprawa nie została w ogóle przez Sąd rozpoznana i już z tych powodów zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone.
Ponadto, żadna z okoliczności podniesionych przez Z.C. w uzasadnieniu zażalenia z dnia 11 maja 2010 r. nie wskazuje na to, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co uzasadniałoby wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez Z. C. decyzji. Nie są bowiem oparte ani na przepisach, ani na logice stwierdzenia Z.C., iż w razie wykonania decyzji o jego wymeldowaniu zostanie uniemożliwione mu odbieranie korespondencji sądowej, a w związku z tym zostanie mu wyrządzona szkoda.
Dalej podniesiono, że żadna procedura nie przewiduje obowiązku wskazywania, jako adresu do doręczeń strony adresu jej zameldowania. Strona powinna wskazać sądowi adres z którego odbiera korespondencję, a w przypadku zmiany adresu pod który sąd dokonuje doręczeń strona zobowiązana jest wskazać nowy adres dla doręczeń. To na stronie ciąży obowiązek wskazania właściwego adresu dla doręczeń i to stronę w razie zaniedbania tego obowiązku obciążać będę negatywne tego skutki. W konsekwencji w niniejszej sprawie Z. C. powinien wskazać sądom, przed którymi toczą się sprawy z jego udziałem nowy adres dla doręczeń. Wykonanie decyzji z Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2009 r. nie pozbawia Z. C. możliwości wskazania nowego adresu dla doręczeń.
Odnośnie kwestii unieważnienia dowodu osobistego, to zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dowód osobisty Z.C. zostanie unieważniony dopiero wtedy, gdy nie dokona on czynności wskazanych w w/w ustawie w terminach tam określonych. "Stary" dowód osobisty Z.C. podlega unieważnieniu dopiero w chwili wydania nowego, chyba że Z.C. nie złoży w terminie wniosku o zmianę dowodu osobistego. Z powyższego wynika, że do czasu wydania nowego dowodu osobistego Z.C. może posługiwać się poprzednim dowodem, jednakże to w jego interesie leży możliwie szybkie wykonanie obowiązków na nim ciążących.
Ani wymiana dowodu osobistego, ani zmiana adresu dla doręczeń w postępowaniach sądowych nie może być traktowana jako okoliczność, która powoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki w wyniku wykonania decyzji. Bowiem "trudne do odwrócenia skutki", o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. "to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków." (post. NSA z 2010-03-10, II FSK 1841/09), zaś "znaczna szkoda" to taka, "która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowania świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego." (post. NSA z 2009-03-31, I OZ 271/09).
W konsekwencji, wymiany dowodu osobistego nie można traktować jako "trudnego do odwrócenia skutku" wykonania decyzji o wymeldowaniu. Ewentualna kolejna zmiana dowodu osobistego nie jest niemożliwa, ani także nie będzie wymagała dużego nakładu sił czy środków, ani nie spowoduje żadnej szkody w majątku Z. C. (wymiana dowodu wolna jest od opłat). Podobnie poinformowanie sądów o zmianie adresu nie rodzi skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ponadto wskazano, iż wbrew temu, co twierdzi Z. C. eksmisja w sprawie Km [...] została wykonana, a Sąd oddalił skargę Z.C. na czynności komornika postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r.
W odpowiedzi na powyższe zażalenie Z. C. wskazał, że zgodnie z przepisem art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. E. Ł. wprawdzie brała udział w postępowaniu administracyjnym, jednakże w żadnym wypadku wynik tego postępowania sądowego nie dotyczy jej interesu prawnego. Z tego względu nie jest uczestnikiem postępowania i nie posiada legitymacji do wniesienia przedmiotowego zażalenia, które w tej sytuacji podlega odrzuceniu.
Autor odpowiedzi na zażalenie wskazał dalej, że przedmiotem postępowania w sprawie jest wymeldowanie go z pobytu stałego z mieszkania w budynku, którego współwłaścicielką jest E.Ł.. W myśl postanowień ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 14/74 poz. 85 ze zm.) zameldowanie jest czynnością wyłącznie rejestracyjną, administracyjną, nie tworzącą żadnych praw lub obowiązków zarówno po stronie lokatora jak i właściciela. W tej wiec sytuacji fakt mojego ewentualnego wymeldowania, a tym bardziej fakt wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej o wymeldowaniu, w niczym nie dotyczy interesu prawnego
E. Ł. i nie narusza jej prawa własności.
Niezależnie od powyższego stwierdzono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, jest związany wykładnia prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny i związanie to nie dotyczy okoliczności faktycznych sprawy. Jest to oczywistość wynikająca z przepisu art. 190 p.p.s.a. Stan faktyczny sprawy jest natomiast niesporny. Jak wskazał Z.C., dnia [...] maja 2009 r. został wraz z matką oraz niepełnosprawnym bratem usunięty, na polecenie komornika przy użyciu przymusu fizycznego, z przedmiotowego mieszkania nr [...] przy ul. [...] w W.. W tej sytuacji, wobec przymusowego usunięcia przez Komornika "na bruk" po odjeździe Komornika, obaj wrócili do mieszkania. Czynność komornika została uchylona postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. P. P. z dnia [...] września 2009 r. sygn. akt [...] z powodu naruszenia prawa przez komornika. W związku z w/w postanowieniem Komornik będzie zmuszony przywrócić stan poprzedni, a eksmisja przeprowadzona z naruszeniem prawa nie może być, jak stwierdził Z. C., podstawą do wymeldowania.
W tej więc sytuacji, skoro decyzja o wymeldowaniu oparta jest na fakcie eksmisji przeprowadzonej przez komornika z naruszeniem prawa, to wstrzymanie wykonania tej decyzji jest w pełni uzasadnione. Natomiast zarzuty podniesione w zażaleniu są bezpodstawne. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca 2010 r. stwierdził, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem, iż przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wystąpiły w tej sprawie. Jest to wykładnia prawa, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany, wobec czego zaskarżone postanowienie tegoż Sądu z dnia 27 lipca 2010 r. jest prawidłowe. Natomiast powoływanie się w zażaleniu na postanowienie Sądu Rejonowego dla W. P. P. z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...] jest nadużyciem, bowiem jest ono nieprawomocne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak przyjęto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje merytorycznej oceny skargi, takie bowiem działanie dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu. Niemniej sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien uwzględniać wszystkie okoliczności nawet te niepodniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz akt sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności przedmiotowej sprawy skłaniają do uznania, że wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymeldowania, jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może spowodować wystąpienie skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania, na mocy której dokonuje się wymeldowania skarżącego wraz z zamieszkałymi z nim osobami. Wszak należy zgodzić się ze stanowiskiem, że decyzja w przedmiocie wymeldowania jest aktem rejestracji danych, to jednak okoliczność powyższa nie przesądza o tym, że jej wykonanie w danej sprawie nie może wywołać skutków o jakich mowa w w/w przepisie. Zwrócić uwagę należy, że przedmiot sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją dotyczy podstawowych uwarunkowań sytuacji życiowej skarżącego oraz jego rodziny. Na marginesie Sąd pragnie zwrócić uwagę, że skutki takiego rozstrzygnięcia dotknęłyby również te osoby.
W zaistniałym stanie rzeczy uznać należy, że zachodzi uzasadniona przesłanka wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2009 r. Jest to zgodne ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w postanowieniu z dnia 7 lipca 2010 r. (II OZ 652/10), zarówno co do stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., jak i co do możliwości wystąpienia skutków, o których mowa w tym przepisie (NSA wskazał, iż okoliczności i wywody skargi "dają podstawę, by uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji (...), może spowodować wystąpienie skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a."). Pogląd powyższy, potraktowany jako wskazówka interpretacyjna odnośnie do rozumienia w niniejszej sprawie pojęcia przesłanek i ich wpływu na rozstrzygnięcie, wiązał na gruncie art. 190 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ponownym rozpoznaniu wniosku i stanowił o wyznaczeniu kierunku rozumowania, prowadzącego do ukształtowania określonej treści jego rozstrzygnięcia. Znalazło to jednoznaczny wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, podjętego w wyniku ponownego rozpoznania wniosku Z. C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Nawiązując do argumentacji zażalenia, dotyczącej zbyt lakonicznych wyjaśnień uzasadnienia Sądu I instancji wskazać trzeba, że uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie bowiem, choć częściowo uzasadnione w niepełny sposób, odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.