Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2572/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ponowny wniosek Z. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 11 września 2013 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy Z. R. (dalej skarżący), w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Zarządzeniem z 23 września 2013 r. wyjaśniono skarżącemu, że w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego został rozpoznany zgodnie z jego żądaniem. Wobec powyższego zwrócono się do skarżącego z zapytaniem, czy podtrzymuje kolejny złożony w niniejszej sprawie wniosek z 11 września 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zakreślając siedmiodniowy termin do udzielenia odpowiedzi na powyższe. Sąd I instancji zaznaczył, że w piśmie z 20 sierpnia 2013 r. skarżący oświadczył, że rezygnuje z pełnomocnika z urzędu (k. 233 akt sądowych).
Pismem z 7 października 2013 r. skarżący wskazał, że złożył odpowiednie wnioski w sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, i wnosi o kontynuowanie sprawy.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie skarżący wnioskiem z 25 lutego 2012 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Postanowieniem referendarza sądowego z 10 kwietnia 2012 r. VII SA/Wa 2572/11 (k. 67-69, 79 akt sądowych) przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego, w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2013 r. VII SA/Wa 2572/11: 1) oddalono wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych;
2) oddalono wniosek skarżącego o ponowne ustanowienie pełnomocnika z urzędu (dalej postanowienie z 29 kwietnia 2013 r.; k. 179-184 akt sądowych). Postanowieniem z 20 czerwca 2013 r. II OZ 482/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z 29 kwietnia 2013 r. (k. 203-206 akt sądowych).
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 sierpnia 2013 r. VII SA/Wa 2572/11 zmieniono pkt 1 postanowienia z 29 kwietnia 2013 r. w ten sposób, że przyznano wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; odmówiono skarżącemu zmiany punktu postanowienia z 29 kwietnia 2013 r. (k. 213-218 akt sądowych).
Z treści postanowień 10 kwietnia 2013 r. i 29 kwietnia 2013 r. wynika, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany zgodnie z jego żądaniem.
Jednocześnie wskazał, że postanowieniem z 29 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił już wniosek wnioskodawcy o ponowne ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji powołał postanowienie NSA z 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05 stwierdzające, że jeżeli mimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest ona reprezentowana, winna swe zastrzeżenia zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane prawo pomocy zostało już skonsumowane. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 20 czerwca 2013 r., II OZ 482/13 oddalił zażalenie uznając, że Sąd I instancji słusznie oddalił rozpoznawany wniosek w tym zakresie.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, że pismem z 22 sierpnia 2012 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała skarżącego, że brak jest podstaw do wyznaczenia nowego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie (k. 120-123 akt sądowych).
W związku z przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd I instancji uznał, że kolejny wniosek na podstawie art. 245 § 2 i 243 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa) należało oddalić.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył skarżący w rubryce nr 5 wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy (k. 273-275 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 244 § 1 ppsa prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 243 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 ppsa), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 ppsa).
W niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego zostało przyznane skarżącemu prawomocnym postanowieniem z 10 kwietnia 2013 r., które to postanowienie stało się podstawą do zwrócenia się przez Sąd I instancji do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie o wyznaczenie dla skarżącego konkretnego pełnomocnika, którym został radca prawny E. K. (k. 67-69, 79, 120-123 akt sądowych). Niezasadne jest zatem zwracanie się do Sądu I instancji z kolejnym wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata), ponieważ nie ma on możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji, gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte. Strona nie może skutecznie domagać się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnym postanowieniem sądu (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012 r., s. 733).
Wyznaczenie przez OIRP pełnomocnika z urzędu stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z: 09.01.2013 r., I OZ 981/12; 30.10.2012 r., I OZ 809/12, cbosa). Sąd nie ma wpływu na decyzję w zakresie wyznaczenia konkretnego pełnomocnika, bądź jego zmiany (postanowienie z 09.01.2013 r., I OZ 981/12). Rola Sądu w tym zakresie ogranicza się, zgodnie z art. 253 ppsa do wystąpienia do właściwej okręgowej izby radców prawnych albo (alternatywa rozłączna) okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W przypadku gdy strona, której przyznano prawo pomocy zwróci się z ponownym wnioskiem pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, to postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe (postanowienie z NSA z: 22.4.2005 r., II OZ 262/05, Lex nr 860064; 25.6.2008 r., I OZ 460/08, Lex nr 493791).
Skarżący sporządza kolejne pisma strony na drukach PPF, nie zważając, że nie są one do tego przeznaczone (k. 165-167 skarga kasacyjna; k. 189-191 zażalenie na postanowienie z 29 kwietnia 2013 r.; k. 237-239 zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że skutki prawomocności orzeczenia oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych uniemożliwiają uwzględnienie ponownego wniosku, opartego na tych samych okolicznościach (orzeczenia SN z: 23.2.1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999/11/196; 30.8.2000 r., V CZ 76/00, niepubl.; 9.12.2002 r., III RN 144/02, Wokanda 2003/11/29, akceptowane przez A. Górskiego w: A. Górski, L. Walentynowicz, Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Ustawa i orzekanie. Komentarz praktyczny, Oficyna 2008 uw. 2 i 3 do art. 107 uksc).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji postanowienia