Uzasadnienie
Postanowieniem z 15 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 17 września 2018 r. w sprawie ze skargi M.S. i T.S. (dalej: skarżący) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z [...] października 2018 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 17 września 2018 r. oddalił skargę. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej 7 grudnia 2019 r. natomiast skarżącemu 10 grudnia 2019 r.
W dniu 2 stycznia 2019 r. skarżący nadali w placówce pocztowej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z 30 stycznia 2019 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 25 lutego 2019 r. (osobiście), natomiast skarżącej w trybie awizo 25 lutego 2019 r.
Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Postanowieniem z 8 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 2 maja 2019 r.
Pismem z 30 maja 2019 r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji z 17 września 2018 r.
Sąd I instancji wyjaśnił, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jednak w przypadku oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w sprawie prawa pomocy. Przesyłkę zawierająca odpis postanowienia oddalającego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy uznano za skutecznie doręczoną z dniem 25 lutego 2019 r. Skarżąca nie wniosła sprzeciwu od tego postanowienia. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg 25 lutego 2019 r. i upłynął 27 marca 2019 r. Skarga kasacyjna skarżącej została wniesiona 30 maja 2019 r., a zatem z uchybieniem terminu. Z tego powodu Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjna.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 73 § 1 – 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wskazując, że nie otrzymała żadnego awiza. Z tego powodu skarżąca przyjęła, że bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg wraz z doręczeniem skarżącej odpisu postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma obecnie ocena skuteczności doręczenia skarżącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Argumentacja skarżącej sprowadza się bowiem do stwierdzenia, że nie otrzymała awiza o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym.
Do doręczenia postanowienia doszło w trybie doręczenia zastępczego, o którym stanowi art. 73 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a., zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej Ponadto, jeżeli nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 73 § 2 p.p.s.a., pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a.
Przepisy art. 73 § 1 - 4 p.p.s.a. stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. "fikcji" doręczenia. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane powołanymi przepisami, próby doręczenia przesyłki, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone. Domniemanie to może zostać obalone przez stronę jeśli wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego. W rozpoznanej sprawie twierdzenia skarżącej nie zostały uprawdopodobnione, w szczególności przez zainicjowanie wszczęcia stosownego postępowania wyjaśniającego w urzędzie pocztowym, a ponadto pełnomocnik skarżącej nie wskazuje na żadne nieprawidłowości związane z doręczeniami przesyłek. Z tego względu nie można przyjąć, że arumenty zażalenia w sposób skuteczny mogły obalić domniemanie doręczenia pisma, wynikające z art. 73 § 1-4 p.p.s.a..
Tego rodzaju przeciwdowodu nie stanowi oświadczenie pełnomocnika skarżącej, że awiza nie otrzymała, ponieważ przyjęcie takiego stanowiska podważałoby sens regulacji dotyczącej wprowadzenia tzw. fikcji doręczenia.
Oznacza to, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez skarżącą rozpoczął bieg 25 lutego 2019 r., a więc z datą uznania za doręczoną przesyłki zawierającej odpis postanowienia o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy. Termin ten upływał więc 27 marca 2019 r., czyli skarga kasacyjna wniesiona 30 maja 2019 r. podlegała odrzuceniu jako spóźniona.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.