Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak [...], po rozpatrzeniu wniosku J. W. i W. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...] odmawiającej wszczęcia, na wniosek J. W. i W. K., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r., Nr[...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. H. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego (wolnostanowiskowej bezściółkowej obory o obsadzie 200 DJP), zamkniętego szczelnego zbiornika na płynne odchody zwierzęce i dwukomorowego szczelnego zbiornika na ścieki socjalno-bytowe na działce nr ew. [...], położonej we wsi I., gm. N., odmówił stwierdzenia jej nieważności. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2738/11 oddalił skargę J. W. na ww. decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 507/13 uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1175/14 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia[...] października 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] marca 2011 r. Po rozpatrzeniu wniosku J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy tę decyzję decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak:[...].
J. W., w zainicjowanym wniesioną przez nią skargą na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. postępowaniu, złożyła wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. K., uzasadniając go tym, że brał on udział w wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2738/11. W ocenie skarżącej, skoro sędzia W. K. już raz orzekał w tej samej sprawie i oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., nie może orzekać drugi raz w tej samej sprawie. Skarżąca powołała się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04.
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1063/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek strony o wyłączenie sędziego W. K., bowiem w sprawie nie zaistniały takie okoliczności obiektywne, które uzasadniają odsunięcie sędziego od rozpoznawania sprawy.
Sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) podniósł, że w aktualnym stanie prawnym sędzia podlega wyłączeniu z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W niniejszej sprawie taka okoliczność nie zaistniała, bowiem zarówno decyzja kontrolowana w niniejszej sprawie, jak i decyzja, która była przedmiotem kontroli w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2738/11 została wydana w trybie nadzwyczajnym.
Zwrócono nadto uwagę, iż sędzia W. K. złożył oświadczenie datowane na 27 listopada 2015 r., z którego wynika, że z żadną ze stron postępowania w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1063/15 ze skargi J. W. nie występują okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie zachodzą również ustawowe przesłanki wynikające z art. 19 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J. W. podnosząc, że skoro kwestionowany sędzia już raz orzekał w tej samej sprawie (powstałej na skutek tego samego wniosku z dnia 4 marca 2011 r.) i bezpodstawnie oddalił skargę, nie zapoznawszy się z wnioskiem i innymi dokumentami administracyjnymi, bezpodstawnie twierdząc o braku przymiotu strony J. W., to nie może on orzekać po raz drugi w tej samej sprawie z tego samego wniosku. W ocenie strony sędzia będzie zmierzał do podtrzymania stanowiska zawartego wyroku z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2738/11.
Naczelny Sąd Administracyjny zażył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa jest gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą. Istota przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).
Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W niniejszej sprawie skarżąca domagała się wyłączenia od orzekania sędziego W. K. z uwagi na fakt, że brał on udział w wydaniu wyroku z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2738/11, którym oddalono skargę J. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...] października 2011 r. znak [...]. Zdaniem strony, powyższa okoliczność będzie mogła rzutować na treść orzeczenia wydanego przez tego sędziego w przedmiotowej sprawie.
Analizując zasadność argumentów podniesionych przez stronę należy wskazać, że z dniem 15 sierpnia 2015 r. zmianie uległa treść art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Dotychczasowa formuła powołanej normy prawnej miała na celu jej dostosowanie do stanowiska wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt. SK 6/07, bowiem w związku z tym wyrokiem do art. 18 § 1 P.p.s.a. dodano pkt 6a, który przewidywał wyłączenie sędziego w sprawach dotyczących skargi na decyzje lub postanowienia, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W nowym brzmieniu art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. użyto określenia "postępowanie administracyjne nadzwyczajne" i "postępowanie administracyjne zwyczajne", jako powszechnie używane w doktrynie, z uwagi na trudności w wyliczeniu taksatywnym wszystkich tego typu postępowań, w tym uregulowanych w ustawach szczególnych.
Sędzia powinien zatem wyłączyć się w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniach w sprawie wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych (a więc decyzji lub postanowień wydanych w postępowaniu w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych, stwierdzenia ich nieważności i wznowienia postępowania oraz rozstrzygnięć podjętych w postępowaniach nadzwyczajnych uregulowanych w ustawach szczególnych), jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym (czyli postępowaniu, które obejmuje zarówno postępowanie przed organem pierwszej instancji, jak i postępowanie odwoławcze - zainicjowane zwyczajnymi środkami prawnymi - odwołaniem, wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zażaleniem) brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę należy po pierwsze wskazać, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze skargą na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody P. z dnia [...] marca 2011 r., odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono A.H. pozwolenia na budowę. Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana w wyniku uchylenia poprzednich decyzji tego organu z dnia [...] października 2011 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2011 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1175/14. W składzie WSA, który wydał to orzeczenie, nie był obecny sędzia W. K. Sędzia ten, co prawda uczestniczył w wydaniu orzeczenia z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2738/11, jednakże zostało ono uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 507/13.
Orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty był zatem wskazany uprzednio wyrok WSA z dnia 2 września 2014 r., którym uchylono decyzję GINB z dnia [...] października 2011 r. oraz decyzję ją poprzedzającą. Sędzia W. K. brał więc udział w wydaniu orzeczenia, które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego przez NSA, nie zaś w wydaniu orzeczenia, które rozstrzygało co do istoty sprawy.
Po drugie zauważyć trzeba, że dla wypełnienia przesłanki wyłączenia określonej w art. 18 § 1 pkt 6a koniecznym jest, aby sędzia w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W przedmiotowej sprawie, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, taka okoliczność nie zaistniała, bowiem zarówno decyzja kontrolowana w niniejszej sprawie, jak i decyzja, która była przedmiotem kontroli w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2738/11 została wydana w trybie nadzwyczajnym.
Zatem nie można uznać aby udział sędziego W. K. w rozpatrzeniu skargi miał wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Wobec powyższych okoliczności stwierdzić należało, że w rozpoznawanej sprawie w stosunku do sędziego W. K. brak jest podstaw do wyłączenia z mocy z art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a..
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie występują również okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego W. K., stosownie do art. 19 P.p.s.a. Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W niniejszej sprawie sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżąca, złożył oświadczenie w dniu 27 listopada 2015, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. I CZ 121/71, OSN z 1972 r., poz. 55).
Argumenty skarżącej zawarte we wniosku o wyłączenie sędziego nie mogą być w żaden sposób uznane za takie, które podważyłyby wiarygodność złożonego przez sędziego oświadczenia. W ocenie NSA w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do sędziego W. K. i prezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji należy podzielić.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.