Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 maja 2017 r., sygn. IV SA/Wa 876/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r poz. 718 ze zm.) dalej: p.p.s.a., wstrzymał na wniosek skarżącego G. M. wykonanie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 17 stycznia 2017 r., którą organ ten uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej Warszawa-Okęcie z dnia 15 lipca 2016 r. w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określił nowy termin dobrowolnego powrotu oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej oraz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części, tj. o zobowiązaniu skarżącego do powrotu.
Odwołując się do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wyjazd skarżącego z Rzeczypospolitej Polskiej przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd pozbawiłby go możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, a tym samym skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu.
W zażaleniu wniesionym na ww. postanowienie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców organ ten zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji pomimo braku wykazania przez skarżącego którejkolwiek z przesłanek udzielenia przez sąd ochrony tymczasowej na podstawie ww. przepisu, a także brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia okoliczności przemawiających za zasadnością wstrzymania wykonania decyzji. W oparciu o powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W zażaleniu podniesiono ponadto, że Sąd I instancji nie uwzględnił okoliczności, iż w postępowaniu sądowym skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego – adwokata, zobowiązanego do zapewnienia skarżącemu profesjonalnej obsługi prawnej bez względu na miejsce pobytu strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu.
Na wstępie należy stwierdzić, że nie budzi zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego poprawność wniosków przyjętych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w rozpoznawanym zażaleniu co do tego, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi administracyjnemu na dokonanie oceny, czy spełnione zostały uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji stanowi wyjątek przełamujący ogólną zasadę wykonalności ostatecznej decyzji administracyjnej wobec czego należy przyjąć, że wnioskodawca zobowiązany jest precyzyjnie wskazać na zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Z tego względu uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Wnoszący zażalenie organ ma rację twierdząc, że uzasadnienie wniosku rozpoznanego przez Sąd I instancji okoliczności takich nie wskazywało.
Ponadto, w odniesieniu do wskazanego przez Sąd I instancji powodu uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – tj. umożliwienia skarżącemu osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, a tym samym skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców trafnie eksponuje pominięcie przez Sąd I instancji, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata ustanowionego z wyboru, co w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, którego stroną jest cudzoziemiec, niejednokrotnie nieposługujący się językiem polskim i w celu efektywnego komunikowania się z sądem wymagający pomocy tłumacza przysięgłego, a ponadto które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i w którym obowiązuje zasada orzekania na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 p.p.s.a.) – wyklucza automatyczne przyjmowanie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że zobowiązanie cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen nie mogą stanowić przesłanki uzasadniającej samoistne wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzja, której wstrzymania wykonania skarżący domaga się, prowadzi do opuszczenia kraju dotychczasowego pobytu i powoduje zmianę sytuacji życiowej, co jednak nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu.
W związku z tym w judykaturze przyjmuje się, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania takiej decyzji jest możliwe, jeśli strona wykaże, że zmiana w jej życiu osobistym, jaka nastąpi wskutek powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen, będzie miała charakter znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. np. postanowienie NSA z dnia 9 września 2017 r., II OZ 990/17). Odmienna ocena w tym zakresie musiałaby zakładać w sposób nieuprawniony, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie tego rodzaju, co poddana kontroli Sądu pierwszej instancji, istnienia tych przesłanek nie można domniemywać (por. postanowienia NSA: z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. II OZ 486/11; z dnia 6 września 2012 r., sygn. II OZ 701/12; z dnia 8 maja 2013 r., sygn. II OZ 335/13; z dnia 15 maja 2013 r., sygn. II OZ 270/13).
Zauważenia jednakże wymaga, że na gruncie stosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dostrzega się także, iż rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd powinien uwzględniać okoliczności nawet niepodniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa lub z akt sprawy (postanowienia NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. II OZ 652/11; z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. I OZ 7/13) bądź znane są Sądowi z urzędu (postanowienie NSA z dnia 5 września 2017 r., sygn. II OZ 849/17). Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie ustalił, że prawomocnym postanowieniem z dnia 12 maja 2017 r., sygn. IV SA/Wa 877/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 5 stycznia 2017 r., nr DL. WIPO. 412.866.2016.SM w przedmiocie zobowiązania do powrotu, której adresatem była żona skarżącego A. Z. Decyzja ta obejmowała ponadto ośmioro małoletnich dzieci skarżącego.
Oznacza to, że w stosunku do małżonki i dzieci skarżącego do dnia wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę bądź do uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę żony skarżącego na ww. decyzję zobowiązująca ją do powrotu zniesiony został skutek wykonalności tej decyzji poprzez czasowe zniesienie obowiązku opuszczenia przez członków rodziny skarżącego kraju pobytu. W konsekwencji, uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji o wtrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 17 stycznia 2017 r. wobec skarżącego, prowadzącego z żoną i dziećmi w Polsce życie rodzinne, przyniosłoby skutek w postaci rozłączenia rodziny, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku wielodzietnej rodziny obejmującej niesamodzielne, małoletnie dzieci, jest równoważne sytuacji wskazanej w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniającej udzielenie skarżącemu w postępowaniu sądowym ochrony tymczasowej.
Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.