Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 306/14 (sprostowanym postanowieniem z dnia 15 czerwca 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę K. L. (zwanym dalej "skarżącym") na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Postanowienie to zostało wniesione w następującym stanie sprawy:
Skargi na ww. decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki wnieśli M. M., J. M. i K. L. L. Początkowo każda ze skarg została zarejestrowana pod odrębną sygnaturą, jednakże na mocy zarządzenia z dnia 21 maja 2014 r. sprawy zostały skierowane do wspólnego rozpoznania i rozstrzygania pod sygn. akt II SA/Sz 306/14, o czym poinformowano strony (k. 41).
W treści skargi skarżący zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy.
Postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. II OZ 878/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 26 czerwca 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Następnie, na mocy zarządzenia z dnia 16 października 2015 r. wydanym w sprawie wszyscy wymienieni wyżej skarżący zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem jej odrzucenia (k. 67). Zażalenie na to zarządzenie zostało oddalone - postanowienie NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 783/17.
Nadto, na skutek ponownego wniosku, postanowieniem z dnia 15 września 2016 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone - zobacz: postanowienie NSA z 3 sierpnia 2017 r. II OZ 781/17.
Dalej postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprzeciwu K. L., utrzymał w mocy zaskarżone przez niego zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 24 marca 2017 r., pozostawiające bez rozpoznania jego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone - zobacz: postanowienie NSA z 14 listopada 2017 r. II OZ 1396/17.
Zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. skarżący po raz drugi w niniejszej sprawie został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 12 września 2017 r.
W dniu 18 września 2017 r. skarżący złożył ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 2 stycznia 2018 r. w wykonaniu wezwania starszego referendarza sądowego skarżący przesłał niepodpisany formularz PPF bez wskazania zakresu wnioskowanej pomocy. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy z wniosku skarżącego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2018 r.
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M. M.i J. M., na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." (k. 189).
Następnie postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargęK. L., na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę, że skarżący wzywany był dwukrotnie do uiszczenia należnego wpisu od skargi: zarządzeniem z dnia 16 października 2015 r. oraz zarządzeniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. W międzyczasie w terminie otwartym do uiszczenia wpisu, wyznaczonym wskazanymi zarządzeniami, skarżący składał wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w niniejszej sprawie była rozpatrywana:
- - przez referendarza sądowego (zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2015 r., postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r., zarządzeniem z dnia 24 marca 2017 r., postanowieniem z dnia 7 stycznia 2018 r.),
- - przez tutejszy Sąd (postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r., postanowieniem z dnia 15 września 2016 r., postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r.),
- - przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r., postanowieniem z dnia 14 listopada 2017r.).
Dalej Sąd wskazał, że analiza akt sądowych wskazuje, iż skarżący wielokrotnie w niniejszej sprawie, przez okres około czterech lat, składał wnioski o przyznanie prawa pomocy. Powyższe oznacza, że skarżący wykorzystuje przedmiotową instytucję prawną wbrew jej celowi i uniemożliwia prowadzenie dalszego postępowania, co skutkuje jego nieuzasadnionym wydłużeniem. Nadto Sąd zauważył, że składane przez skarżącego wielokrotnie wnioski o prawo pomocy, jak i środki zaskarżenia obarczone są brakiem formalnymi tj. brakiem podpisu, co powoduje konieczność każdorazowego wzywania skarżącego o uzupełnienie tego braku. Takie postępowanie wprost wskazuje, że intencją skarżącego jest świadome przedłużanie postępowania sądowego.
Zdaniem Sądu ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu (od zażalenia) wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie.
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r. utrzymał w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 24 marca 2017 r. pozostawiającego bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem jego wydania stosownie do art. 168 § 1 w związku z art. 260 § 2 p.p.s.a.
Przesyłka sądowa zawierająca ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego należnego od złożonej skargi została doręczona K. L. w dniu 12 września 2017 r. (wtorek). Tym samym siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął w dniu 19 września 2017 r. który to dzień nie był sobotą ani dniem wolnym od pracy, jednakże skarżący w zakreślonym terminie nie uiścił wpisu od skargi. Dlatego Sąd skargę odrzucił.
Zażalenie na powyższe postanowienie o odrzuceniu skargi wniósł skarżący. Postanowieniu temu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności uzasadniających wniosek.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że powinien jeszcze raz zostać wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż w terminie złożył wniosek o zwolnienie z opłaty. Wniosek ten nie został przez Sąd rozpoznany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W przypadku skargi, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, pod rygorem jej odrzucenia do uiszczenia opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania (art. 220 § 3 p.p.s.a.).
W sprawie niniejszej poza sporem jest, że w toku postępowania skarżący kilkukrotnie zwracał się z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy. Zarówno wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w treści skargi jak i kolejny wniosek w sprawie nie przyniosły oczekiwanego przez skarżącego skutku. Zarówno postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. jak i postanowieniem z dnia 15 września 2016 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (na pierwsze z postanowień zażalenie zostało oddalone postanowieniem NSA w sprawie II OZ 878/15, a na drugie z postanowień zażalenie skarżącego zostało odrzucone - zobacz: postanowienie NSA II OZ 783/17). W międzyczasie na mocy zarządzenia z dnia 16 października 2015 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie 7 dni, od daty doręczenia wezwania.
Natomiast kolejny wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania - postanowienie Sądu z dnia 26 czerwca 2017 r.
Kolejne zarządzenie ponownie wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w zakreślonym terminie i pod rygorem jej odrzucenia, zostało doręczone skarżącemu 12 września 2017 r. W sprawie nie ma sporu co do tego, że w wyznaczonym terminie wpis od skargi nie został uiszczony. Jednakże w odpowiedzi na powyższe skarżący po raz kolejny złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. Postępowanie zainicjowane tym wnioskiem zostało umorzone, na podstawie art. 249a p.p.s.a. - postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2018 r. utrzymane w mocy postanowieniem Sądu pierwszej instancji z dnia 13 kwietnia 2018r.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że powtórne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Powyższe znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - zob. postanowienie NSA z 15.12.2020 r. I GZ 352/20; postanowienie NSA z 19.11.2020 r. I OZ 929/20; por. także postanowienia NSA z: z 8.01.2014 r. II GZ 761/13; z 11.04.2013 r. I OSK 536/13; 10.05.2010 r. II FZ 115/10. W efekcie kolejne żądanie przyznania prawa pomocy (zgłoszone w odpowiedzi na powtórne wezwanie do uiszczenia wpisu) nie przerwało biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej oraz nie chroniło strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. W konsekwencji nie było także potrzeby wzywania skarżącego po raz kolejny do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w okolicznościach tej sprawy zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę K. L. jako pismo, od którego nie został uiszczony należy wpis.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.