Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, odwołując się do treści przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, że skarżący jedynie w żądaniach kierowanych do Sądu wnosił o wstrzymanie wykonania tego postanowienia, jednakże w skardze nie zamieścił nawet jednego zdania, które uzasadniałoby zgłoszony wniosek. W tej sytuacji Sąd nie jest w stanie stwierdzić, czy wykonanie postanowienia wyrządziłoby skarżącemu znaczną szkodę jak również skarżący nie wskazał jakie to trudne do odwrócenia skutki spowoduje niewstrzymanie wykonania wskazanego postanowienia.
Sąd zrezygnował z domagania się od skarżącego uzupełniania złożonego wniosku, ponieważ analiza obowiązujących regulacji prawnych w zakresie dotyczącym sprawy pozwala uznać, iż w przypadku, gdyby skarżący nie uiścił wskazanej opłaty legalizacyjnej wówczas organ nadzoru budowlanego stosownie do postanowień art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./ uruchomi postępowanie w sprawie rozbiórki obiektu wybudowanego bez pozwolenia. Zatem nie można uznać, by wykonanie przedmiotowego postanowienia jak również jego niewykonanie wywołało nieodwracalne skutki prawne.
W zażaleniu na to postanowienie J. W. wniósł o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia natomiast podniósł, że ustalenia organu nadzoru budowlanego, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia są niezgodne ze stanem faktycznym. W szczególności nie można się zgodzić z uznaniem przez organ I instancji zrealizowanej przez inwestora – Społeczny Komitet Budowy Garaży w Bielsku-Białej, inwestycji za samowolę budowlaną. Sprzeciwia się temu wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż nie stanowi samowoli budowlanej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane wzniesienie budynku w oparciu o nieprawomocne pozwolenie na budowę w sytuacji, w której inwestor nie został powiadomiony o zaskarżeniu tego pozwolenia i miał prawo przypuszczać, iż realizuje inwestycje w oparciu o ostateczną decyzję. W szczególności skarżący powołuje się na orzeczenie NSA wskazane w złożonym uprzednio w sprawie odwołaniu skarżącego od decyzji organu nakazującego rozbiórkę jednostanowiskowych boksów garażowych.
W niniejszej sprawie Prezydent Bielska-Białej decyzją z dnia 5 czerwca 1997r. udzielił pozwolenia Społecznemu Komitetowi Budowy Garaży w Bielsku-Białej na budowę zespołu garaży dla samochodów osobowych na [...] gm.kat. [...] w Bielsku-Białej. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli dopuszczeni do udziału w sprawie w charakterze strony Z. i B. R. o czym organ wydający pozwolenie na budowę nigdy nie powiadomił w wymagany przepisami k.p.a. sposób.
W toku realizacji inwestycji Społeczny Komitetu Budowy Garaży wystąpił do organu I instancji o uzupełnienie wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę poszerzające o ok.20 % zakres inwestycji. W powyższej sprawie organ I instancji nie zajął stanowiska – przypuszczalnie wiedząc już o złożonym odwołaniu, choć o przyczynach swego zaniechania nigdy nie zawiadomił wnioskodawcy. Nie przeszkodziło to jednak organowi I instancji w krótki czas po złożeniu powołanego w zdaniu pierwszym wniosku wydać wnioskodawcy decyzji dotyczącej budowy ogrodzenia posesji wnioskodawcy, na której zrealizowana została sporna inwestycja.
W powyższym stanie faktycznym nie jest możliwe zaakceptowanie stanowiska organu nadzoru budowlanego kwalifikującego zrealizowaną inwestycję jako samowolę budowlaną albowiem do zaistniałego stanu faktycznego w całości znajduje zastosowanie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W powyższych okolicznościach wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bielska-Białej postanowienia nakładającego na skarżącego obowiązek wniesienia karnej opłaty legalizacyjnej z powodu stwierdzenia popełnienia samowoli budowlanej jest nieuzasadnione, a co najmniej przedwczesne. Wysokość ustalonej i podlegającej egzekucji przymusowej opłaty legalizacyjnej jest rażąco niewspółmierna do wartości budowli (jest jej równa) i istotnie zagraża podstawowym interesom życiowym skarżącego oraz pozostającej na jego utrzymaniu rodziny. Sytuacja, w której kwestionując tę opłatę tak co do zasady, jak i wysokości skarżący musiałby ją ponieść na aktualnym etapie postępowania lub przymusowe egzekwowanie nałożonej opłaty doprowadzi do zagrożenia bytu rodziny poprzez pozbawienie jej środków na zaspokajanie jej podstawowych potrzeb życiowych. W tych okolicznościach wykonanie zaskarżonego postanowienia organu nadzoru budowlanego sprowadza na skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czego rozpatrując sprawę nie chciał uznać Sąd I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Sąd I instancji bowiem prawidłowo wskazując podstawę prawną wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia jednocześnie trafnie stwierdził brak przesłanek przemawiających za zastosowaniem tej instytucji prawnej. Przesłanki te to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji gdyby decyzja /postanowienie/ administracyjna została wykonana. Opierają się one na nieostrych pojęciach wymagających wyjaśnienia w okolicznościach konkretnej sprawy. Tych we wniosku nie przedstawiono, a Sąd wychodząc z istoty opłaty legalizacyjnej zasadnie wskazał, iż jej ewentualne uiszczenie nie może wywołać skutków, o jakich mowa w art. 61 § 3 cytowanego Prawa.
Skarżący uzasadniają potrzebę wstrzymania wykonania tego postanowienia tymi samymi okolicznościami, które mają przekonywać o niezgodności jego rozstrzygnięcia z obowiązującym porządkiem prawnym. Tymczasem wykazywana w skardze sprzeczność postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa i ochrona tymczasowa, wynikająca z powyższych przesłanek, to dwie różne kwestie. Pierwsza bowiem sprowadzająca się do kontroli legalności decyzji /postanowienia/ jest celem postępowania sądowoadministracyjnego. Druga natomiast znacznie może poprzedzać końcową decyzję Sądu i, jak stwierdzono, ma odmienną osnowę.
Konkretyzacja przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia dopiero w zażaleniu na wspomniane postanowienie nie jest natomiast skuteczna. Należało bowiem przedstawić je Sądowi I instancji – trzeba tu mieć na uwadze, że stosując przepis art. 61 § 3 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd działać może tylko na wniosek. O działaniu z urzędu sądu administracyjnego, stosującego tę instytucję prawną, jest natomiast mowa tylko w § 4 art. 61 tego Prawa, według którego postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i § 3 sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sądem tym jednakże jest Sąd I instancji, nie Naczelny Sąd Administracyjny.
Zaskarżone postanowienie nie podlegało zatem wzruszeniu wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na nie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.