Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt VII SAB/Wa 121/15 odrzucił zażalenie D. W. i M. W. (dalej jako skarżący) na postanowienie tego sądu z dnia 14 lipca 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2016 r. odmawiające D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy.
Sąd wyjaśnił, że ustawodawca dokonując nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), która weszła w życia 15 sierpnia 2015 r. nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego (art. 260 P.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 P.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 P.p.s.a. Sąd uznał, że w tych okolicznościach należało odrzucić zażalenie na mocy art. 178 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. o czym orzekł w sentencji ww. postanowienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący domagając się jego uchylenia lub zmiany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zażalenie na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje, gdy ustawa P.p.s.a. wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia a także na określone rodzaje postanowień wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a.
Zgodnie z nowelizacją art. 260 P.p.s.a. na mocy art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r., w zw. z art. 194 § 1 P.p.s.a. na postanowienie sądu wojewódzkiego wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a. nie przysługuje zażalenie do NSA. Na tego rodzaju rozstrzygnięcie ustawodawca w ramach uregulowań P.p.s.a. nie przewidział środka odwoławczego. Jest to zabieg logiczny i przemyślany bowiem jak stanowi art. 260 § 2 P.p.s.a. sąd wojewódzki działa tutaj jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Ustawodawca nie przewidział kolejnej instancji, co było by wbrew zasadzie dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Tym samym orzeczenia WSA są prawomocne bowiem nie przysługuje na nie środek odwoławczy.
Skoro brak jest środka odwoławczego od orzeczeń WSA wydanych w trybie art. 260 P.p.s.a., to wniesienie zażalenia należało uznać za niedopuszczalne. Wobec tego odpowiednie zastosowanie znajduje art. 178 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. mówiący, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Niewątpliwie pismo skarżących z dnia [...] sierpnia 2016 r. (data wpływu [...] sierpnia 2016 r.) wskazuje jako przedmiot zaskarżenia postanowienie WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2016 r., którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2016 r., którym odmówiono skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak już wskazano w takiej sytuacji procesowej zażalenie na postanowienie WSA rozstrzygające sprzeciw od orzeczenia referendarza z art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a nie przysługuje. Zatem Sąd I instancji odrzucając zażalenie skarżących postanowieniem z dnia 7 września 2016 r. postąpił prawidłowo.
W tej sytuacji nie miał zastosowania art. 258 § 4 P.p.s.a. dopuszczający zażalenia na postanowienie WSA bowiem znajduje on zastosowanie gdy w szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd ten wykonuje obowiązki referendarza sądowego określone w art. 258 § 2 pkt -6-8 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. WSA wystąpił w roli kontrolera orzeczenia referendarza po wniesionym sprzeciwie nie zaś w roli samego referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.