Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt VII SAB/Wa 116/14 wydanym na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. W. i M. W. na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W piśmie z dnia 25 października 2016 (data nadania w Urzędzie Pocztowym) D. W. i M. W. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku.
Zarządzeniem z dnia 4 listopada 2016 r. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na ich wniosek w kwocie 100 złotych (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych) w kasie Sądu, bądź na rachunek bankowy Sądu - w terminie 7 dni pod rygorem jej ściągnięcia.
W dniu 24 listopada 2016 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Wniosek ten został potraktowany jako wniosek o zmianę wcześniejszego prawomocnego postanowienia w zakresie prawa pomocy z dnia 29 kwietnia 2015 r., którym odmówiono im zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Następnie w dniu 30 listopada 2016 r. D. W. i M. W. wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący zakwestionowali obowiązek wniesienia powyższej opłaty kancelaryjnej. Nie wskazali jednak żadnych powodów i podstaw prawnych, które odstąpienie od tego obowiązku w stosunku do nich by uzasadniały.
Postanowieniem z dnia 14 lutego 2017 r. WSA w Warszawie odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 29 kwietnia 2015 r. w przedmiocie prawa pomocy. Sąd wskazał, że nie wystąpiły okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki z art. 165 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone przez NSA postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 380/17. Postanowienie to było ostateczne i nie podlegało zaskarżeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zwolnienie (podmiotowe i przedmiotowe) od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przewiduje art. 239 P.p.s.a. Koszty sądowe obejmują opłaty i zwrot wydatków (art. 211 P.p.s.a.). Opłatami sądowymi są natomiast, zgodnie z treścią art. 212 § 1 P.p.s.a., wpis i opłata kancelaryjna.
Stosownie do art. 234 § 2 P.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się między innymi za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia. Opłatę tę pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący obowiązany jest zarządzić jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek.
Jednocześnie w art. 236 P.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat kancelaryjnych. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 złotych.
W przedmiotowej sprawie skarżący złożyli wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2016 r., oddalającego ich skargę na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W tym stanie rzeczy skarżący zasadnie zostali wezwani do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem.
Podniesione w zażaleniu argumenty dotyczące oceny zapadłego wyroku (niesprawiedliwy, nieważny, rażąco naruszający prawo) nie stanowią podstawy do odstąpienia od ponoszenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie na wniosek skarżących wyroku z uzasadnieniem. Strona powinna kwestionować wyrok korzystając z przewidzianych prawem środków odwoławczych np. skargi kasacyjnej i w ramach tych środków kwestionować prawidłowość zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Negatywna ocena zapadłego wyroku nie wpływa na obowiązek pokrycia opłat kancelaryjnych związanych ze sporządzeniem i doręczeniem wyroku stronom postępowania na ich wniosek.
Użyte w art. 234 § 2 P.p.s.a. sformułowanie "pobiera się" oznacza obowiązek Sądu podjęcia działań zmierzających do uiszczenia przez stronę opłaty kancelaryjnej. W związku z tym w sytuacji braku uiszczenia przez stronę tej opłaty przy składaniu wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem należało wezwać ją do jej uiszczenia, co uczynił w zarządzeniu Przewodniczący Wydziału.
Konieczność uiszczenia tej opłaty nie zachodzi gdy strona korzysta z ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych stosownie do art. 239 P.p.s.a. Z akt wynika, że postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r. WSA w Warszawie odmówił im przyznania tego prawa. Postanowienie to stało się ostateczne wobec oddalenia zażalenia skarżących postanowieniem NSA z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 617/15. Zatem Sąd I instancji miał podstawy do wezwania skarżących do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie.
Warto zaznaczyć, że ponowne wystąpienie z wnioskiem o prawo pomocy nie miało wpływu na istnienie obowiązku dokonania opłaty kancelaryjnej. Skarżący ubiegali się o zmianę postanowienia odmawiającego im prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych po złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku i jego doręczenie ale przeprowadzone w tym zakresie postępowanie zakończyło się ostatecznie odmową zmiany postanowienia z dnia 29 kwietnia 2015 r. odmawiającego im przyznania tego prawa (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r.). Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 380/17. Wobec powyższego uznać należy, że skarżący nie zostali zwolnieni od kosztów sądowych a tym samym nie było podstaw by uchylić zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału i odstąpić od pobrania przedmiotowej opłaty kancelaryjnej.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.