Uzasadnienie
W dniu 21 października 2015 r. do Urzędu Miasta Krosna wpłynęła skarga pełnomocnika inicjatora referendum gminnego na uchwałę Rady Miasta Krosna z [...] października 2015 r. nr [...] w sprawie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum gminnego. Uchwała ta została doręczona skarżącemu w dniu 7 października 2015 r. Skarżący złożył skargę do Urzędu Miasta Krosna w dniu 21 października 2015 r. Organ przekazał ją do Sądu za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 23 października 2015 r. Do WSA skarga wpłynęła w dniu 26 października 2015 r.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Krosna wniosła o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, ewentualnie oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 6 listopada 2015 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), - dalej p.p.s.a. w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 706), - dalej u.r.l.). w pkt I odrzucił skargę.
A. K. – pełnomocnik inicjatorów referendum lokalnego – pismem z dnia 16 listopada 2015 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miasta Krosna z [...] października 2015 r. nr [...].
W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada wykształcenia prawniczego i nie wiedział, że tego typu skarga stanowi wyjątek od zasady wnoszenia jej do Sądu za pośrednictwem organu. Przed jej wniesieniem zasięgał również telefonicznej informacji w Sądzie i był przekonany, że wnosząc skargę za pośrednictwem organu zachowuje właściwą procedurę. Skarżący złożył skargę za pośrednictwem organu w terminie 14-dniowym, natomiast z postanowienia WSA z 6 listopada 2015 r. dowiedział się o nie zachowaniu właściwej procedury. Wskazując na treść art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 706, zwanej dalej jako u.r.l.), podano, że wyjątek określony w tym przepisie nie wynika z jego brzmienia lecz został przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Nadto skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie mogła zostać naruszona zasada pogłębiania zaufania do organów państwa oraz zasada udzielania stronom informacji faktycznych i prawnych przez organy prowadzące postępowanie, a przede wszystkim konstytucyjna gwarancja prawa do sądu. Skoro organ przyjmujący skargę nie był właściwy do jej przyjęcia, to winien o tym poinformować stronę niezwłocznie lub też nie przyjąć skargi, co pozwoliłoby stronie na jej właściwe wniesienie. W niniejszej sprawie skarga została złożona w terminie do organu, wobec tego to Rada Miasta winna zachować należytą staranność aby skarga została doręczona w terminie do Sądu. Nie można bowiem obarczać strony błędami organu, który niewątpliwie był zainteresowany rozstrzygnięciem w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r. na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że uchwała została doręczona skarżącemu w dniu 7 października 2015 r. W piśmie przewodnim do ww. uchwały skarżący został pouczony, że na uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odrzucającą wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały - zgodnie z art. 20 ust. 1 u.r.l. Skarżący złożył skargę do Urzędu Miasta Krosna w dniu 21 października 2015 r. Organ przekazał ją do Sądu za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 23 października 2015 r. Do WSA skarga wpłynęła w dniu 26 października 2015 r.
Zdaniem Sądu literalne brzmienie pouczenia o terminie i sposobie wniesienia skargi na uchwałę nie pozostawiało miejsca na jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne. Skojarzenie skarżącego z trybem składania skarg uregulowanym w p.p.s.a. nie jest okolicznością, która mogłaby świadczyć o jego braku winy w niezastosowaniu się do treści pouczenia. Kwestia daty nadania skargi do Sądu przez Radę Miasta Krosna nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszego wniosku.
Pismem z dnia 30 listopada 2015 r. A. K. – pełnomocnik inicjatora referendum gminnego wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 19 listopada 2015 r. zarzucając naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odrzucenie skargi przez Sąd z tej przyczyny, iż została ona przekazana za pośrednictwem organu, który po terminie przesłał przedmiotową skargę, a w konsekwencji została naruszona gwarancja prawa do sądu; art. 7 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie niniejszej sprawy pomijając słuszny interes skarżących oraz art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę wzbudzania zaufania do władzy publicznej. W zażaleniu A. K. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miasta Krosna z dnia [...] października 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, Nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu.
Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez pełnomocnika inicjatorów referendum okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Jako powód uchybienia terminu do złożenia skargi wskazany został brak wiedzy w zakresie przepisów prawa w sytuacji działania w sprawie samodzielnie, bez profesjonalnego pełnomocnika.
W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa (postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r. sygn. akt I OZ 869/12, Lex 1239515). Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08). Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Tym samym wskazana okoliczność nie mogła zostać uznana za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą wniesienie skargi na uchwałę Rady Miasta Krosna.
W przedmiotowej sprawie nie sposób podważyć prawidłowego stanowiska Sądu I instancji, że A. K. – pełnomocnik inicjatorów referendum nie uprawdopodobnił w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do złożenia skargi na uchwałę Rady Miasta Krosna nastąpiło bez jego winy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.