Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: P.p.s.a., umorzył postępowanie z wniosku D. W. i M. W. w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zostało zakończone prawomocnie - postanowieniem o odrzuceniu skargi. Z tych powodów postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy stało się zbędne i podlegało umorzeniu.
D. W. i M. W. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni skorzystać z przysługujących uprawnień. Inaczej mówiąc, chodzi o zapewnienie stronie konstytucyjnego prawa do sądu bez względu na jej sytuację majątkową. Z powołanego art. 243 § 1 P.p.s.a. wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przez określenie "tok postępowania" zawarte w art. 243 § 1 P.p.s.a. należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia.
Zatem stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd. Wyjątek stanowi sytuacja, w której strona składa wniosek o przyznanie prawa pomocy po uprawomocnieniu się orzeczenia, występując jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 maja 2015 r. wezwano solidarnie D. W., M. W., M. W., J. W. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. D. W. i M. W. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r. odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r. odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Po rozpoznaniu zażalenia D. W. i M. W. od powyższego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OZ 390/16 oddalił zażalenie.
Pismem z dnia 23 września 2016 r. wezwano skarżących solidarnie do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 15 maja 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. D. W. i M. W. w dniu 17 października 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) złożyli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r. odrzucił skargę D. W., M. W., J. W., M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia. Po rozpoznaniu zażalenia D. W. i M. W. na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt II OZ 262/17 oddalił zażalenie.
Wobec powyższego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2016r. o odrzuceniu skargi jest prawomocne od dnia 15 marca 2017 r.
Z tych względów zasadnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie z wniosku skarżących D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia o odrzuceniu skargi. Zaistniały zatem przesłanki z art. 249a P.p.s.a. i postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podlegało umorzeniu.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.
- - ---------------------- 3