Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek Stowarzyszenia F. w B. o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 435/11.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2011 r. Stowarzyszenie F. w B. zawnioskowało o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SA/Bk 435/11, zarzucając nieprzyznawanie prawa pomocy w dotychczasowych postępowaniach, ich przewlekłość, popełnianie błędów i brak bezstronności.
Postanowieniem z dnia 9 września 2011 r. (sygn. akt II OW 117/11) Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
W motywach swego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, iż Stowarzyszenie nie wskazało i nie udowodniło żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych oświadczeń. Sąd stwierdził, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem przez stronę w jej wniosku odpowiedniej argumentacji. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy.
Zdaniem Sądu nie jest wystarczające samo przeświadczenie strony, iż sędziowie i referendarze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku nie są bezstronni, z uwagi na wcześniejsze orzeczenia odmawiające wnioskującemu przyznania prawa pomocy. Użyte w art. 19 P.p.s.a. pojęcie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny.
Zatem okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczające subiektywne przekonanie strony skarżącej o braku obiektywizmu sędziów rozpoznających jej skargę, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Wyłączenie sędziego w trybie art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zarzuty Stowarzyszenia nie znajdują potwierdzenia w konkretnych okolicznościach świadczących o braku bezstronności sędziów w sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie F. w B. Stwierdzono w nim, że nieprzyznanie przysługującego Stowarzyszeniu zwolnienia z kosztów i bezpłatnej pomocy pełnomocnika z urzędu, może wynikać z prywatnych relacji i zależności oraz powiązań zawodowych, a także zależności służbowej sędziów i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku "np. wobec sędziego S. P.". W związku z powyższym sędziowie i referendarze sądowi mogą ulegać naciskom i nie być obiektywni / bezstronni ze względu na fakt braku wyłączenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku ze sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie została uregulowana przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.". Art. 18 § 1 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 P.p.s.a. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy.
Wskazać należy, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie wszyscy sędziowie oraz referendarze sądowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, których wyłączenia domaga się skarżący, złożyli oświadczenia, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie II SA/Bk 435/11, a co za tym idzie nie zachodzą żadne przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia któregokolwiek z sędziów czy referendarzy sądowych od rozpoznawania w niniejszej sprawie, a prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości.
Skarżący składając wniosek o wyłączenie powinien wskazać fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności sędziów i referendarzy sądowych danego sądu, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Sąd Najwyższy stwierdził, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972). Stanowisko to zostało również zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 80/07, postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1693/07, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie podaje konkretnych okoliczności wskazujących na fakt zaistnienia przynajmniej jednej z przesłanek wymienionych w powyższych przepisach, jak również nie wskazuje na dowody mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż subiektywne przekonanie strony skarżącej o braku obiektywizmu sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku czy też niezadowolenie skarżącego z wydawanych przez nich orzeczeń w innych sprawach zainicjowanych jego skargami, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziów.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.