Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 grudnia 2015 r., sygnatura akt II SA/Ol 816/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek skarżącego J. B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z 13 listopada 2013 r., którym oddalono skargę skarżącego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie rozszerzenia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem z 4 grudnia 2013 r. odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku z 13 listopada 2013 r. z uwagi na fakt, że skarżący złożył wniosek po terminie.
Następnie stwierdził, że skarżący dopiero pismem z 16 listopada 2015 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia z powodu podeszłego wieku i niepełnosprawności, które wpłynęły na jego percepcję, ocenę rzeczywistości, koncentrację i pamięć. W ocenie skarżącego uchybienie terminu nastąpiło zatem bez jego winy. Sąd odrzucając wniosek stwierdził, że w sprawie nie zachodzi wyjątkowy przypadek, który umożliwia przywrócenie terminu mimo upływu roku od uchybionego terminu (art. 87 § 5 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, nadzwyczajnymi okolicznościami, które czyniłyby zasadnym uwzględnienie wniosku, pomimo upływu terminu z art. 87 § 5 p.p.s.a., nie są okoliczności wskazywane przez skarżącego.
Skarżący brał bowiem czynny udział w postępowaniu sądowym, w szczególności stawił się osobiście na rozprawie, na której złożył dodatkowe wyjaśnienia, a także składał pisma procesowe i odbierał samodzielnie korespondencję z Sądu, nie zgłaszając przy tym żadnych problemów ze zrozumieniem przebiegu postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie było zatem podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie zaistniały wyjątkowe okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu podjęcie stosownych działań z zachowaniem ustawowych terminów.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł naruszenie:
- - art. 88 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniosku, jako spóźnionego, w sytuacji, gdy zachowany został termin do jego złożenia,
- - art. 87 § 5 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazujące na wyjątkową sytuację uzasadniającą uznanie przywrócenia terminu za dopuszczalne po upływie roku od jego uchybienia, podczas gdy wiek oraz stan zdrowia fizycznego i psychicznego skarżącego uzasadnia brak winy oraz stanowi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w tym przepisie,
- - art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie rozumienia pojęcia "przypadek wyjątkowy", o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a., a także nieodniesieniu się do wszystkich podniesionych we wniosku okoliczności dotyczących stanu zdrowia skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie uchybionego terminu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Po upływie jednak roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że jeżeli od uchybionego terminu upłynął rok, to co do zasady wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny. W takiej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny "tylko w przypadkach wyjątkowych". Oznacza to, że jeżeli nie jest to wyjątkowy przypadek Sąd nie ocenia merytorycznie wniosku o przywrócenie terminu, od uchybienia którego upłynął rok.
Ustawa nie wyjaśnia, co należy rozumieć przez ten wyjątkowy przypadek. W ocenie NSA należy odnosić go do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu, czyli tych okoliczności, które pozwalają przyjąć, że uchybienie terminu miało miejsce bez winy strony postępowania. Czyli chodzi o takie wyjątkowe okoliczności, które uniemożliwiały zachowanie terminu i które także uzasadniają uznanie, że mimo upływu roku od uchybionego terminu jego przywrócenie jest dopuszczalne. Chodzi więc o okoliczności, które po pierwsze, nieustannie trwają przez czas dłuższy niż rok, po drugie, są nie do przezwyciężenia.
W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Skarżący jako przyczynę uchybienia terminu podaje stan swojego zdrowia, związany z podeszłym wiekiem, który miał uniemożliwiać właściwe działanie. Jednak mimo tego złego stanu zdrowia skarżący - jak trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji - podejmował czynności w postępowaniu przed sądem, w tym także złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tyle że z uchybieniem terminu. Nie można więc przyjąć, że przez cały czas, w przypadku skarżącego przez dwa lata, istniał stan, który uniemożliwiał skarżącemu jakiekolwiek działanie.
Trafnie w związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, opierając się o art. 87 § 5 p.p.s.a., że wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku, złożony przez skarżącego po upływie dwóch lat od uchybionego terminu, jest niedopuszczalny.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.