Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r. IV SA/Po 4/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia, odrzucił zażalenie na własne postanowienie z dnia 30 maja 2017 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy (wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty w skardze).
Na skutek wniesienia sprzeciwu, postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zmienił zaskarżone postanowienie i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie.
W ocenie Sądu zażalenie na postanowienie z dnia 30 maja 2017 r. podlegało odrzuceniu na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jako niedopuszczalne. W uzasadnieniu Sąd wyjasnił, że aktualne brzmienie art. 260 p.p.s.a. wskazuje, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji powyższego, skoro skarżącemu nie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2017 r., to przedmiotowe zażalenie należy odrzucić jako niedopuszczalne.
Zażalenie (pismem z dnia 4 września 2017 r.) na powyższe postanowienie z dnia 8 sierpnia 2017 r. wniosło skarżące Stowarzyszenie domagając się jego uchylenia w całości, uchylenia postanowienia z dnia 30 maja 2017 r., sprostowania i uzupełnienia części orzekającej, zwolnienia z kosztów wpisu sądowego w części oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie skarżącego Stowarzyszenia jako niedopuszczalne, na własne postanowienie z dnia 30 maja 2017 r. Tym ostatnim postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny, na skutek sprzeciwu, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., zmienił zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2017 r. i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego.
Obowiązujące od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienie art. 260 p.p.s.a., którego treść określona została ustawą nowelizującą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), w istotny sposób zmieniło tryb postępowania w sprawach dotyczących przyznawania prawa pomocy. Zgodnie z treścią tego przepisu sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, a więc także o odmowie przyznania prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1), przy czym orzeka jako Sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
W obecnym stanie prawnym sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy utracił swój anulacyjny charakter, czego wyrazem jest brzmienie art. 260 § 1 p.p.s.a. Przepis ten należy traktować jako wyjątek od reguły z art. 167a § 3 p.p.s.a. W art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. ustawodawca stanowi wyraźnie, że sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (tak: NSA w postanowieniu z dnia 25.07.2017 r. II OZ 766/17).
W przedmiotowej sprawie skarżące Stowarzyszenie wniosło skargę w dniu 3 grudnia 2016 r., a zatem z tą chwilą zostało wszczęte postępowanie sądowoadministracyjne. To zaś oznacza, że na podstawie art. 2 ustawy nowelizującej do rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy zastosowanie miał art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy nowelizującej W konsekwencji, za trafne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż zażalenie na postanowienie tegoż Sądu z dnia 30 sierpnia 2017 r. jest niedopuszczalne, co oznacza, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu zażalenia jest zgodne z prawem.
Nadto wyjaśnić należy, że w treści art. 194 § 1 p.p.s.a., w którym wskazuje się postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, na które przysługuje zażalenie, nie wymieniono postanowień wydawanych przez ten sąd w wyniku rozpoznania sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego. Jednocześnie żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienia.
Jednocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do sprostowania zaskarżonego postanowienia zgodnie z wnioskiem strony.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.