Uzasadnienie
II OZ 1417/06
Uzasadnienie.
Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarządzeniem z dnia 17 sierpnia 2006 r., wezwał I. i J. W. do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zażalenie skarżących na to zarządzenie zostało odrzucone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 6 września 2006 r., z uwagi na niedotrzymanie terminu do wniesienia zażalenia.
Po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 6 września 2006 r., Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w dniu 9 października 2006 r., zarządził wezwanie I. i J. W. do uiszczenia wpisu od skargi, w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżących pouczono o prawie do wniesienia zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu.
I. i J. W. złożyli zażalenie wskazując, że celem ich działania jest ochrona dziedzictwa kulturowego, nie zaś prywatny interes. W związku z tym, że ich działanie ma na celu ochronę zabytków oraz mienia, wnieśli o zwolnienie ich z obowiązku uiszczania opłaty sądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie należało odrzucić.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się m.in. koszty sądowe (art. 205 § 1 P.p.s.a.). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 P.p.s.a.). Opłatami sądowymi są natomiast, w myśl art. 212 § 1 P.p.s.a., wpis i opłata kancelaryjna. Wpis, stosunkowy lub stały, pobiera się od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (art. 230 § 1 P.p.s.a.). Do pism, o których mowa w art. 230 § 1, należy skarga. W sprawach zaś, w których przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne, pobiera się wpis stały (art. 231 P.p.s.a.).
W art. 233 P.p.s.a. zawarto delegację dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz.2193 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust.3 pkt 1 tego rozporządzenia, wpis stały w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury, wynosi 500 zł. Sprawa o nakazanie wykonania określonych robót budowlanych należy do spraw z zakresu budownictwa.
Stosownie zatem do regulacji art. 214 § 1 i § 2 oraz art. 219 § 1 P.p.s.a., obowiązkiem skarżących było uiszczenie wpisu od skargi, wynoszącego 500 złotych, przy wniesieniu do sądu skargi. Skoro wpis ten nie został przez skarżących uiszczony przy wniesieniu do sądu skargi, przewodniczący powinien wezwać skarżących, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścili wpis w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania (art. 220 § 1 zdanie drugie w związku z art. 220 § 3 P.p.s.a.). Wezwanie do uiszczenia tej kwoty nastąpiło w drodze zarządzenia przewodniczącego, na które przysługuje zażalenie (art. 227 P.p.s.a.).
Kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega jednak obecnie nie zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2006 r. o wezwaniu skarżących do uiszczenia wpisu od skargi. Jak wynika z powyższych ustaleń, zażalenie skarżących na to postanowienie zostało prawomocnie odrzucone.
Rozpatrywane jest natomiast obecnie zażalenie na kolejną czynność Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, podjętą w dniu 9 października 2006 r. Dopuszczalność zażalenia na tę czynność uzależniona jest od charakteru ponownie skierowanego do skarżących wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, po prawomocnym odrzuceniu zażalenia na pierwsze zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Ponowne wezwanie nie stanowi zarządzenia określonego w art. 220 § 1 P.p.s.a. Pierwotne zarządzenie, po uprawomocnieniu się, wiąże strony i sąd (art. 170 P.p.s.a.). Przywołany przepis art. 170 odnosi się do orzeczeń, z tym, że przez orzeczenie należy rozumieć nie tylko wyrok i postanowienie, ale także zarządzenie przewodniczącego (patrz: Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz", Kantor Zakamycze, Kraków 2006, s. 360). Ponowne wzywanie o uiszczenie opłaty sądowej w formie określonej w art. 220 § 1 P.p.s.a. jest więc zbędne (por. uzasadnienie postanowienia NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II GZ 14/06, niepublikowanego). Skoro wiążące jest pierwotne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, to należy ustalić, w jakim terminie strona powinna zastosować się do tego wezwania, w sytuacji, gdy złożyła zażalenie na zarządzenie, ale zażalenie to zostało odrzucone postanowieniem Sądu pierwszej instancji. Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za poglądem, według którego strona powinna uiścić opłatę w terminie 7 dni od doręczenia jej postanowienia o odrzuceniu zażalenia. W sytuacji, gdy uprawomocniło się postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające zażalenie, bieg terminu liczyć należy od dnia doręczenia stronie odpisu postanowienia tego Sądu. Realizując zasadę wyrażoną w art. 6 P.p.s.a, należy jednak pouczyć stronę działającą bez pełnomocnika profesjonalisty o obowiązku opłacenia skargi oraz o skutkach zaniedbania w tym zakresie.
Nadto należy określić termin, w którym sąd nie będzie stosować sankcji, w postaci odrzucenia skargi (patrz: w/w postanowienie NSA, z dnia 21 lutego 2006 r.). Pismo takie nie stanowi zarządzenia zaskarżalnego w myśl art. 227 § 1 P.p.s.a. Takiego charakteru tej czynności nie zmienia też fakt, że wystosowanie do strony pisma następuje na skutek zarządzenia przewodniczącego wydziału, a pismo zawiera informacje zbliżone do elementów wezwania do uiszczenia opłaty. W piśmie należałoby wprost nawiązać do wydanego wcześniej zarządzenia opartego o art. 220 § 1 P.p.s.a. Brak takiego nawiązania nie skutkuje jednak zakwalifikowaniem pisma do zarządzeń zaskarżalnych w trybie art. 227 § 1 P.p.s.a. O dopuszczalności zażalenia nie przesądza także błędne pouczenie skarżących o przysługującym im prawie do wniesienia zażalenia.
Wobec powyższego należało, na mocy art. 178 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., odrzucić zażalenie.
Zagadnieniem wykraczającym poza przedmiot rozstrzygania w niniejszym postępowaniu zażaleniowym jest kwestia oddziaływania wniosku o przyznanie prawa pomocy, w zakresie opłaty sądowej, złożonego przez skarżących po uprawomocnieniu się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 17 sierpnia 2006 r., na dalsze czynności procesowe Sądu pierwszej instancji. Niezależnie od kwestii tego wpływu zauważyć trzeba, że skoro pismo informujące skarżących o obowiązku – wynikającym z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z dnia 17 sierpnia 2006 r. – uiszczenia wpisu od skargi, zawierało błędne pouczenie, należy dla urzeczywistnienia dyspozycji art. 6 P.p.s.a, skierować do skarżących ponownie stosowne pismo.