Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. VII SA/Wa 604/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oraz zwrócił stronie kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wezwaniem doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 24 marca 2017 r. Wspólnota zobowiązana została do uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych ww. skargi przez nadesłanie 2 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi.
W dniu 3 kwietnia 2017r. (data stempla biura podawczego) wpłynęło do Sądu pismo strony z dnia 30 marca 2017r. przy którym nadesłano pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą Wspólnotę upoważniające do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym oraz 2 odpisy skargi z załącznikami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przesłane jako odpisy skargi dokumenty różnią się jednak treścią od oryginału skargi. Sąd zauważył, że oryginał skargi zawiera 13 ponumerowanych stron, natomiast nadesłane wskutek wezwania pisma zawierają po 9 stron i nie zawierają niektórych treści zawartych w uzasadnieniu oryginału skargi. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 47 § 1 p.p.s.a. do skargi należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników, celem doręczenia ich wszystkim stronom postępowania. Odpisem pisma procesowego czy załącznika jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Może to być kopia pisma, wykonana dowolną techniką, osobno wykonany jego duplikat bądź - zgodnie z brzmieniem § 2 art. 47 - fotokopia lub wydruk poczty elektronicznej (por. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2009r., II OSK 927/09). Technika sporządzenia odpisu ma drugorzędne znaczenie, istotne jest, by odpis był treściowo zgodny z oryginałem i poświadczony za zgodność przez upoważnioną do tego osobę postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2011 r. II OZ 1348/10).
Wobec uznania, że nadesłane przez stronę pisma różnią się od oryginału skargi z dnia 10 lutego 2017 r. Sąd I instancji stwierdził, że nie mogły one zostać uznane za odpisy skargi. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie strona niedopełniła obowiązku uzupełnienia braków formalnych w wymaganym terminie.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 23 sierpnia 2017 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] w S. podniosła zarzut wydania tego postanowienia z pogwałceniem konstytucyjnej zasady zaufania obywatela do organów państwa (art. 2 Konstytucji) oraz naruszeniem art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, tj. pogwałcenie gwarancji prawa do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd i zakazu zamykania drogi sądowej polegające na automatycznym odrzuceniu skargi w sytuacji, gdy w okresie 6 miesięcy od daty uzupełnienia braków formalnych skargi złożone odpisy okazały się być niekompletne. Wnosząca zażalenie zarzuciła też naruszenie art. 49 § 1 i 2 oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że skutkiem złożenia przez stronę odpisów skargi, które składają się z 9 stron, a nie z 13, jak oryginał skargi, powinno być automatyczne odrzucenie skargi, a nie ponowne wezwanie strony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do złożenia brakujących stron odpisów skargi (por. postanowienie z dnia 22 stycznia 2013 r. II OSK 42/13). W oparciu o podniesione zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, m.in. z uwagi na nienadesłania właściwej liczy odpisów skargi, przewodniczący wzywa skarżącego o jej uzupełnienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W orzecznictwie jednolicie zarazem przyjmuje się, że nieuzupełnieniem braków skargi jest nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe czy niepełne wykonanie (por. postanowienia NSA: z 18 października 2017 r., I OZ 1476/17; z 12 maja 2017 r., II OZ 447/17). Stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w treści art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a. Z powołanych przepisów wynika, że każde nieuzupełnienie istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem (zob. postanowienia NSA z dnia 27 września 2016 r., II GZ 902/16; z 20 lipca 2017 r., II OZ 698/16).
W niniejszej sprawie istotne jest ustalenie, czy pisma, które zostały nadesłane przez stronę na wezwanie Sądu, można uznać za odpisy skargi i czy tym samym strona wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji trafnie przyjął, że odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (wyrok NSA z 5 marca 2008 r., II OSK 774/06; postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., II OSK 927/09). Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma (postanowienie NSA z 23 czerwca 2008 r., I OZ 407/08, z 30 czerwca 2009 r., II OSK 927/09). Technika sporządzenia odpisu ma zatem drugorzędne znaczenie (postanowienie NSA z 18 stycznia 2011 r., II OZ 1348/10).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca została prawidłowo wezwana przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jej 2 odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedstawiła jednak pisma, które swoją treścią różnią się od treści samej skargi. Pismo, które pod względem treści nie odpowiada oryginałowi, nie może zostać uznane za jego odpis. Zgodność odpisu z oryginałem co do treści obejmuje całą treść pisma, a nie tylko jego istotne elementy konstrukcyjne (postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2015 r., II OSK 2147/15).
W świetle powyższego stwierdzić należało, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wbrew zarzutom strony wnoszącej zażalenie, został w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowany. Ocena ta wynika z niespornych ustaleń, że nadesłane do Sądu I instancji w wyniku otrzymanego wezwania do uzupełnienia braków formalnych dokumenty nie stanowiły odpisów skargi z uwagi na ich niekompletność. Nie jest jednocześnie prawidłowe stanowisko skarżącej, iż odrzucenie skargi bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego pisma stanowiącego odpis skargi, stanowi naruszenie art. 49 § 1 i 2 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i jest przejawem nadmiernego formalizmu i rygoryzmu. Podkreślenia wymaga, że strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, zaś Sąd prawidłowo poinformował stronę o sposobie uzupełnienia dostrzeżonych braków formalnych skargi, skutkach niezastosowania się do wezwania oraz treści przepisów mających istotne znaczenie w aktualnej sytuacji procesowej strony, wyczerpując tym samym obowiązek pouczenia strony.
Zarzut wydania zaskarżonego postanowienia z pogwałceniem wskazanych w zażaleniu zasad konstytucyjnych, w szczególności nieuzasadnionego zamknięcia drogi sądowej okazał się zatem nieuprawniony. Odrzucenie skargi po upływie, jak wynika z akt sprawy ponad 4 miesięcy od przesłania niekompletnych odpisów skargi, nie ma wpływu na wynik sprawy. Zwłoka Sądu I instancji przejawiająca się w odrzuceniu skargi po upływie kilku miesięcy, jakie minęły od udzielenia przez stronę odpowiedzi na sądowe wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu zażaleniowym, którego przedmiotem jest wyłącznie ocena, czy strona wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi z tego obowiązku w sposób prawidłowy się wywiązała.
Wskazać też należy, że przywołane w uzasadnieniu zażalenia stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu tego Sądu z dnia 22 stycznia 2013 r. II OSK 42/13, w świetle którego brak dołączenia jednego odpisu skargi nie uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i nie uzasadnia jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie stanowi podstawy do uwzględnienia zażalenia. Ma to bezpośredni związek z tym, że powyższe stanowisko orzecznicze zdezaktualizowało się w związku z treścią przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13 (publ. ONSAiWSA z 2014 r. nr.3 poz.39), zgodnie z którą niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
Zauważyć trzeba, że w uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zarazem, że złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że nieuzupełnienie przez stronę braków formalnych skargi poprzez niedołączenie dokumentów, które stanowiłoby odpis skargi w rozumieniu nadanym prawidłowo temu pojęciu przez Sąd I instancji w wyznaczonym przez Sąd I instancji terminie uniemożliwiało nadanie skardze prawidłowego biegu.
Wobec zatem prawidłowego uznania przez Sąd I instancji, że nieuzupełnienie przez stronę w wyznaczonym do tego terminie braków formalnych skargi, uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.