Uzasadnienie
Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1880/14, pozostawił bez rozpoznania wniosek D. C. z dnia [...] września 2015 r. o dopuszczenie jej w charakterze uczestnika postępowania do udziału w postępowaniu sądowym ze skargi J. A. na uchwałę Rady Gminy i Miasta Wyszogród z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu zarządzenia Sędzia wskazał, że wniosek o dopuszczenie do udziału w ww. sprawie nie został podpisany a także nie zawierał odpisów dla pozostałych stron postępowania tj. skarżącej J. A. i organu Rady Gminy i Miasta Wyszogród. Zatem przedmiotowy wniosek nie spełniał wymogów formalnych pism procesowych określonych w art. 46 § 1 oraz art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Tym samym należało wezwać wnioskodawczynię o uzupełnienie jego braków poprzez podpisanie wniosku w gmachu Sądu lub nadesłanie do Sądu egzemplarza wniosku własnoręcznie przez nią podpisanego, a także do złożenia dwóch odpisów tego wniosku w celu doręczenia ich stronom postępowania, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu bez rozpoznania (art. 49 § 1 P.p.s.a.).
Zarządzenie tej treści zostało wydane w dniu 16 grudnia 2015 r. zaś wezwanie odpowiadające zarządzeniu przesłano wnioskodawczyni w dniu [...] grudnia 2015 r. Wezwanie to odebrał w imieniu wnioskodawczyni domownik A. C. w dniu [...] grudnia 2015 r. Wobec bezskutecznego upływu terminu na uzupełnienie wskazanych braków formalnych w dniu [...] stycznia 2016 r. Sędzia w dniu 14 stycznia 2016 r. na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. zarządził o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Zażalenie na powyższe zarządzenie w dniu [...] stycznia 2016 r. wniosła D. C. zaskarżając je w całości. Zarzuciła mu naruszenie art. 49 § 1 i § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i pozostawienie jej wniosku bez rozpoznania. Wskazała także na naruszenie art. 2 i 25 Konstytucji tj. naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa oraz prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Na podstawie art. 198 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości.
W uzasadnieniu wskazała, że jej zdaniem Sąd błędnie przyjął, że jej pismu nie można nadać prawidłowego biegu. Stwierdziła, że jej wniosek został podpisany. W zakresie brakujących dwóch odpisów wniosku uznała, że brak ten nie ma charakteru braku uniemożliwiającego nadanie jej pismu prawidłowego biegu i jego rozpoznanie. W jej ocenie skoro formalnie nie została dopuszczona do udziału w sprawie to nie ma powodu, dla którego inne strony miałyby otrzymywać odpis złożonego wniosku. Wskazała, że Sąd mógł samodzielnie wykonać kopie złożonego przez nią pisma, a tym samym sporządzić odpisy. Takie działanie, jej zdaniem, uzasadnia ekonomia procesowa. Sąd powinien wziąć pod uwagę także okoliczność, że została ona wezwana do uzupełnienia wniosku po upływie ponad trzech miesięcy od jego złożenia i może nie posiadać kopii złożonego wniosku.
Naruszenia określonych w zarzutach zasad konstytucyjnych wnioskodawczyni upatruje w pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania z powodu rzekomych braków formalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 49 §1 P.p.s.a. pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu, jeżeli nie spełnia określonych warunków formalnych. Przy czym chodzi tu o warunki formalne ogólne, przewidziane dla wszystkich pism strony (art. 46-47 P.p.s.a.), jak i warunki formalne szczególne, przewidziane dla niektórych pism, np. skargi (art. 57 P.p.s.a.), czy wskazane w art. 279 P.p.s.a. wymogi skargi o wznowienie postępowania (por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Zakamycze 2005 r., str. 126).
Zatem ustalenie przez Sędziego, że pismo skierowane do Sądu nie spełnia wymogów ogólnych lub szczególnych przewidzianych dla tego rodzaju pisma powoduje określony w przepisach skutek. Jeśli jest to brak usuwalny tj. adresat może skutecznie uzupełnić stwierdzony brak swoim działaniem, to stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a. Przewodniczący (sędzia) wzywa autora pisma obarczonego brakiem do jego uzupełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia tego pisma bez rozpoznania. W sytuacji bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu Sędzia zobligowany jest pozostawić wadliwy formalnie wniosek bez rozpoznania wydając w tym zakresie stosowne zarządzenie. Skutkiem pozostawienia pisma bez rozpoznania jest uznanie, że pismo to nie istnieje zatem niedopuszczalne jest jego merytoryczne rozpatrywanie.
W niniejszej sprawie Sędzia postąpił prawidłowo pozostawiając wniosek D. C. bez rozpoznania. Niewątpliwie wniosek jej autorstwa - pismo z dnia [...] września 2015 r. (k. 246) - nie posiada jakiegokolwiek podpisu. Brak tam podpisu jego autorki czy też jej pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego. Z treści tego wniosku nie wynika, że sporządzono i dołączono do niego odpisy dla doręczenia ich stronom postępowania. Tym samym Sędzia postąpił właściwie wzywając wnioskodawczynię na zasadzie art. 49 § 1 P.p.s.a. do jego uzupełnienia zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2015 r., wskazując jednocześnie ustawowy termin do usunięcia stwierdzonych braków oraz rygor, któremu podlegać będzie wniosek w razie niezastosowania się do wezwania. Wnioskodawczyni mając wiedzę o stwierdzonych brakach (wezwanie odebrano w dniu [...] grudnia 2015 r. zpo k. 443) powinna dołożyć wszelkich starań by je uzupełnić. W zakreślonym terminie nie podjęła żadnych działań w tym kierunku. Wobec czego Sędzia w dniu 14 stycznia 2016 r. miał podstawy by zgodnie z treścią art. 49 § 2 P.p.s.a. wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie pozostawić bez rozpoznania.
Zdaniem NSA, twierdzenia zażalenia, że Sąd dokonał błędnej wykładni art. 49 § 1 i 2 P.p.s.a. są bezzasadne. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że wystąpiły okoliczności, które w pełni uzasadniały takie rozstrzygnięcie. Brak w postaci braku podpisu i odpowiedniej liczby odpisów, wbrew temu co podnosi wnioskodawczyni, mieści się w pojęciu braków, które uniemożliwiają nadanie pismu dalszego biegu. Pismo niepodpisane nie ma autora i nie wiadomo komu przypisać stwierdzenia w nim zawarte. Konieczność opatrzenia pisma podpisem wynika wprost z kategorycznego stwierdzenia art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., iż każde pismo strony powinno zawierać podpis strony, ewentualnie być podpisane przez jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Pogląd, że wnioskodawczyni nie jest formalnie stroną ani uczestnikiem postępowania a dopiero ubiega się o ten status nie zmienia faktu, że składając wniosek powinna go podpisać bowiem w przeciwnym wypadku nie sposób uznać, że to ona ubiega się o ten status.
Odnośnie do poglądu zażalenia, że odpisy wniosku mógł we własnym zakresie sporządzić Sąd zamiast kierować do wnioskodawczyni wezwanie w tym zakresie, należy wskazać, że obowiązek określony w art. 47 § 1 P.p.s.a. zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa spoczywa wyłącznie na autorze pisma. Nie jest kompetencją Sądu wykonywanie czynności kancelaryjnych tj. sporządzanie za stronę odpowiedniej ilości odpisów pisma dla pozostałych stron postępowania.
Brak nadesłania żądanych odpisów wniosku spowodował, iż nie można ich było przesłać do pozostałych stron postępowania w celu umożliwienia im zapoznania się z treścią tego wniosku - co sprawiło, że pismo nie mogło otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych - braku załączenia odpisów wniosku. Nie można zatem zgodzić się z wnoszącą zażalenie, że brak nadesłania żądanych odpisów wniosku nie ma charakteru błędu istotnego tj. takiego który uniemożliwia nadanie jej pismu dalszego biegu. NSA nie podziela poglądu, iż to Sąd w przypadku niezałączenia odpisów pisma powinien wykonać ich kopie we własnym zakresie. Przeczy temu wyraźnie brzmienie art. 47 § 1 P.p.s.a., który obowiązkiem załączenia odpisów do pisma obarcza podmiot wnoszący takie pismo (tak w postanowieniu NSA z dnia 16 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 152/11, postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 2269/10 dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro zatem, jak wynika z ustaleń Sędziego, nie zakwestionowanych w zażaleniu, wnioskodawczyni pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku (podpisania oraz nadesłania jego odpisów), które to wezwanie zostało jej doręczone w dniu [...] grudnia 2015 r. wraz z pouczeniem o rygorze pozostawienia pisma bez rozpoznania, nie uczyniła zadość wezwaniu Sądu wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu należało pozostawić bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. Powyższy przepis został zatem przez Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zastosowany w sprawie niniejszej w sposób prawidłowy.
Za bezzasadny należy także uznać zarzut naruszenia zasad konstytucyjnych z art. 2 i art. 25 Konstytucji RP. Określone ustawą procesową wymogi formalne co do pism wnoszonych do sądu nie mają na celu ograniczania prawa strony do dochodzenia swych praw przed sądem i uniemożliwiania jej sprawiedliwego rozpatrzenie sprawy, co jest podstawą demokratycznego państwa prawa. Wymóg formalny ma jedynie uporządkować działania procesowe podejmowane w sprawie przez podmioty zainteresowane przebiegiem postępowania. Rozpoznanie ich wniosków, skarg lub środków odwoławczych możliwe będzie, gdy z treści tych czynności będzie wynikać, kto podejmuje daną czynność, co to za czynność oraz w jakim celu i dlaczego domaga się podjęcia przez Sąd określonego działania. Ważne by o podejmowanych przez Sąd czynnościach, czy o czynnościach inicjowanych przez strony wiedzieli pozostali uczestnicy postępowania. Stąd konieczność dołączania odpisów pism dla innych uczestników postępowania.
Wówczas bowiem umożliwia się im zajęcie stanowiska odnośnie do mającej dla nich znaczenie kwestii czy po prostu przekazuje informację o toku postępowania. Jeśli zatem pismo nie spełnia podstawowych wymogów formalnych niemożliwym jest jego rozpatrzenie, co w żaden sposób nie prowadzi do wniosku, że konstytucyjne prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy zostało w jakikolwiek ograniczone.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie na mocy art. 184 w związku z art.197 i art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.