Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r. oddalono skargę D. S. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 15 lipca 2022 r. nr 408.94/B-16/VI/22 w przedmiocie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W dniu 8 stycznia 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Sądu pierwszej instancji, od wyroku z dnia 17 listopada 2022 r.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę kasacyjną.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarga kasacyjna nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, co jest warunkiem koniecznym jej dopuszczalności, zgodnie z art. 175 P.p.s.a., a uchybienie nie podlega usunięciu w trybie uzupełnienia braków skargi. Skarga kasacyjna została wniesiona i sporządzona (podpisana) osobiście przez skarżących, co uzasadnia jej odrzucenie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. i J. S., reprezentowani przez pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 175 § 1 i 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie odrzucenie skargi kasacyjnej sporządzonej w niniejszej sprawie wobec uznania, iż nie została ona podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika, co ostatecznie stanowi przesłankę do odrzucenia nadzwyczajnego środka zaskarżenia - pomimo, że Sąd pierwszej instancji nie zbadał okoliczności faktycznych sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej bezpośrednio przez skarżących, a w rezultacie nie dokonał weryfikacji zawinienia oraz świadomości skarżących co do pouczenia wobec ustawowego wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, mimo że skarżący otrzymali wyrok z uzasadnieniem bez pouczenia, co w konsekwencji utrzymywało skarżących w przeświadczeniu, iż skarga kasacyjna będzie prawidłowo wniesiona, zgodnie z regułą przy złożeniu skargi od decyzji organu drugiej instancji, jednocześnie wobec złożenia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie uniemożliwiono im uzupełnienie braku, pomimo, iż strona może naprawić ten błąd w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej przez złożenie na skardze kasacyjnej podpisu przez jedną z osób wymienionych w art. 175 P.p.s.a. albo przez złożenie nowej skargi kasacyjnej, z zachowaniem wymogów określonych w tym przepisie, natomiast wobec wydania postanowienia o odrzuceniu skargi po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej i ujawnienia się przyczyny dla której odrzucono skargę, uniemożliwiono skarżącym skuteczne dochodzenie swoich praw.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 173 § 1 i 2 P.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (§ 2.).
O wymogach jakie ma spełniać wnoszona skarga kasacyjna stanowi między innymi art. 175 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. W § 2 i § 3 wskazane zostały wyjątki od tej zasady, które nie miały jednak zastosowania w niniejszej sprawie.
W niniejszej sprawie, co wymaga podkreślenia, skarżący są reprezentowani w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika adw. E. S.-D. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony ustanowionemu pełnomocnikowi w dniu 12 grudnia 2022 r. Jak wynika z akt sprawy, skarga kasacyjna została sporządzona i wniesiona osobiście przez skarżących. Określone w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. wyjątki nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem z akt nie wynika by skarżący byli osobami, o których mowa w tych przepisach.
Brak sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika nie jest brakiem formalnym, lecz brakiem materialnoprawnym tego środka odwoławczego i nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego. Wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, jest to brak nieusuwalny (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II OZ 871/21, z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11; z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OZ 349/06). Jeżeli skarga kasacyjna została sporządzona przez stronę, to nie można przyjąć, jak chciałby autor zażalenia, że jest ona dotknięta brakiem formalnym, który może zostać uzupełniony. Podlega ona wówczas odrzuceniu a limine na podstawie art. 178 P.p.s.a. Uchybienie to stanowi bowiem przypadek niedopuszczalności skargi kasacyjnej - zupełny brak jej skuteczności. Nie ma więc wątpliwości, że brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym nieusuwalnym, a zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo skargę kasacyjną odrzucił, nie wzywając skarżących do uzupełnienia tego braku.
Podkreślić należy, że jak wyżej wskazano, skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem Sąd nie miał obowiązku pouczania skarżących o terminie oraz sposobie wnoszenia skargi kasacyjnej. Nadto, osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, zatem strona ponosi ryzyko ujemnych skutków zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Relacje pomiędzy pełnomocnikiem, a mocodawcą, przyjęty sposób porozumiewania się i zakres przekazywanych informacji pozostają poza oceną Sądu.
Natomiast argumenty podniesione w zażaleniu mogą ewentualnie stanowić podstawy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie pełnomocnik podjął stosowne czynności procesowe, składając skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. Wniosek ten zostanie rozpoznany przez Sąd pierwszej instancji na dalszym etapie postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.