Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na wniosek E. T. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek o wstrzymanie zasługiwał na uwzględnienie, mimo iż skarżąca go nie uargumentowała. Podkreślił, że przedmiotem obowiązku jest wykonanie przez skarżącą robót budowlanych polegających na przesunięciu krokwi dachowych i wykonaniu ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Niewątpliwie czynności te będą wiązać się ze znacznym nakładem pracy i wydatkami. Jak natomiast podnosi skarżąca, utrzymuje rodzinę, tj. siebie i dwoje dzieci z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Poniesienie dodatkowo kosztów związanych z określonymi w zaskarżonej decyzji robotami budowlanymi, mogłoby znacznie ograniczyć możliwość zaspokajania bieżących potrzeb rodziny.
Poza tym niewątpliwie zniweczenie skutków wykonania zaskarżonej decyzji (w razie jej późniejszego uchylenia), tj. przesunięcia krokwi i zrealizowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, wymagałoby znacznych nakładów pracy i środków organizacyjnych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła uczestniczka postępowania P. K., domagając się jego uchylenia. Podniosła, że niewykonanie nakazanych robót zagraża zdrowi i życiu jej i jej rodziny. Sąsiadka E. T. rozpoczęła sezon grzewczy, a brak ściany i odpowiedniego osadzenia skrajnych krokwi może grozić pożarem domu wnoszącej zażalenie, która zauważyła nagrzewającą się ścianę od strony sąsiedzkiej. Wskazała, że część sadzy z domu E. T. osadza się na dachu jej domu. W jej ocenie brak spornej ściany bezpośrednio wpływa na wyrządzenie znacznej szkody majątkowej i niemajątkowej. Zakwestionowała okoliczności podawane przez E. T. dotyczące jej sytuacji osobistej, rodzinnej i finansowej, wskazując, że koszty wykonania robót nie wpłyną na możliwość zaspokojenia bieżących potrzeb rodziny skarżącej. W ocenie wnoszącej zażalenie skarżąca miała dużo czasu na wykonanie robót tanim kosztem.
W odpowiedzi na zażalenie wniesionej przez E. T. reprezentowaną przez pełnomocnika z urzędu r.pr. A. H. wniosła o oddalenie zażalenia. Skarżąca zakwestionowała, aby niewykonanie obowiązków groziło pożarem sąsiedniego domu, podtrzymała dotychczasowe twierdzenia o sytuacji finansowej, uniemożliwiającej wykonanie zaskarżonej decyzji, podając dodatkowe okoliczności i konieczne do ponoszenia wydatki na dzieci. Do pisma załączyła umowę o pracę nr 1, wyrok Sądu Okręgowego w [...] z[...].02.2015 r. sygn. akt[...], fakturę za leczenie stomatologiczne, rachunek za okulary, potwierdzenia uiszczenia opłat szkolnych na małoletnie dzieci.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn.zm.) - P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu, ani czynności. Od powyższej zasady są wyjątki. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, iż ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie kontrolowanego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
Innymi słowy warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy.
Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Przekładając powyższe na realia sprawy należy wskazać, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uwzględniony co najmniej przedwcześnie, wskutek zbyt powierzchownego przeanalizowania przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. i automatyczne przyjęcie, że wykonanie przez skarżącą nakazanych robót budowlanych przez rozpoznaniem skargi uzasadnia przyznanie ochrony tymczasowej. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie nie podała żadnych okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. Nie kwestionując przedstawionej przez nią sytuacji finansowej, osobistej i rodzinnej, doprecyzowanej w odpowiedzi na zażalenie i dołączonymi do niej dokumentami, nie można jednak ocenić, jak ewentualne koszty finansowe związane z wykonaniem nakazanym prac kształtują się w odniesieniu do tejże sytuacji. W sprawie brak jest bowiem dokumentacji wskazującej na szacowany koszt wykonania prac objętych zaskarżoną decyzją.
Przedwczesny jest zatem wniosek Sądu pierwszej instancji, że ich wykonanie mogłoby znacznie ograniczyć możliwość zaspokojenia bieżących potrzeb rodziny, bądź aby wiązało się ze znacznymi nakładami pracy i środków organizacyjnych. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku Sąd pierwszej instancji powinien powyższe kwestie wyjaśnić przy uwzględnieniu sytuacji osobistej, rodzinnej i finansowej skarżącej oraz związanych z wykonaniem prac ewentualnych nakładów, a nadto poddać ocenie argumentację i stanowisko uczestniczki postępowania. Sąd bowiem, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien uwzględniać interesy prawne i stanowiska wszystkich uczestników postępowania, bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę, lecz także po stronie innych uczestników postępowania (por. postanowienia NSA z: 13.05.2009 r., II OZ 410/09; 12.06.2008 r., II OZ 588/08).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.