Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji, powołując się na treść art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", ocenił wniosek D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy jako niespełniający przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu, nie można było prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców wskutek nieudzielenia przez nich szczegółowych informacji. Składanie niepełnych czy też niewiarygodnych oświadczeń (budowa domu i zaciągnięte kredyty spłacane przez syna, który nie pracuje; wykazywanie w innych sprawach posiadania nieruchomości – dwóch działek; brak wskazania comiesięcznych wydatków poza wydatkami na postępowania w sprawach sądowych, brak dokumentów źródłowych – wyciągów z kont bankowych) i brak współpracy z Sądem pomimo stosownych wezwań (dwa wezwania z 13 lipca 2015 r. i z 2 września 2015 r.) utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych wnioskodawców.
Oznacza to, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, że znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z niewystarczającym uzasadnieniem wniosku zawartym w formularzu PPF oraz nieustosunkowaniem się skarżących do zawartych w zarządzeniu pytań, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy. Sąd w sytuacji braku informacji wymaganych od wnioskodawcy, na których mógłby oprzeć orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy i zmuszony był odmówić jego przyznania. Ponadto Sąd wskazał, że wnioskodawcy otrzymują stale emeryturę, co wynika z nadesłanych kserokopii dokumentów PIT, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna.
Zażalenie na ww. postanowienie wniósł D. W. i M. W., wskazując na kwestie związane z działaniem organów administracji, i że zaskarżone postanowienie pozbawia ich przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z przytoczonego przepisu wynika, że osoby ubiegające się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajdują się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania im prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zważywszy na dokonaną przez Sąd I instancji oceną wniosku o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że nie ma podstawy do przyjęcia, że spełnione zostały ustawowe przesłanki (art. 246 § 1 p.p.s.a.) przyznania wnioskodawcom prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący powinni mieć na względzie, że dla przyznania im prawa pomocy koniecznej jest to, czy wykazali, że spełniają ustawowe przesłanki do udzielenia im pomocy prawnej. Jest to bowiem pomoc finansowana z budżetu Państwa, a więc ze źródeł finansowych uzyskiwanych od wszystkich podatników. Co do zasady, koszty związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym ponoszą strony tego postępowania (art. 199 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy, bo dotyczy tylko takich osób, które wykażą, że z uwagi na ich sytuację materialną koszty postępowania sądowego stanowią dla nich barierę w realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji podniósł, że w trakcie toczącego się postępowania o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy nie przywołali okoliczności pozwalających stwierdzić, że ich sytuacja materialna pozwala na stwierdzenia, że kwalifikują się do skorzystania z prawa pomocy. Wręcz odwrotnie wnioskodawcy przedstawili swoją sytuację materialną w sposób niepełny, a co więcej niespójny, co w zasadzie dyskredytuje wiarygodność ich wniosku, a tym samym świadczy o braku wykazania, że ich sytuacja materialna wymaga pomocy ze strony Państwa. Tym bardziej, że poza wydatkami na inne sprawy sądowe wnioskodawcy nie wskazali innych koniecznych miesięcznych wydatków. W ten sposób pozostaje im połowa dochodów z łącznego miesięcznego dochodu około 2800 zł (netto).
Ponadto wskazania wymaga, że niewyjaśniona została przez wnioskodawców kwestia prowadzenia wspólnego gospodarstwa z ich dziećmi, które jak wynika z akt sprawy zamieszkują razem z wnioskodawcami, a syn spłaca zaciągnięte kredyty. Ponadto z urzędu Sądowi wiadome jest, że dzieci wnioskodawców prowadzą swoje firmy pod adresem mieszkania skarżących, co wynika z innych spraw zawisłych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (np. postanowienie NSA z 9 grudnia 2015 r., II OZ 1250/15 i inne). Tym bardziej czyni to wątpliwym czy sytuacja materialna wnioskodawców przedstawiona we wniosku jest zgodna ze stanem rzeczywistym.
Dlatego niewadliwie zastosowano w niniejszej sprawie art. 255 p.p.s.a., wzywając wnioskodawców do przedstawienia: - wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, - dochodów, - nieruchomości, - pojazdów mechanicznych,
- - uzyskiwanej pomocy,
- - stanu kont bankowych,
- - zeznania podatkowego za rok 2014 r. wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- - wskazania czy pod adresem zamieszkania wnioskodawców N. [...] prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: Usługi Transportowe J. W. oraz firmy J. M. W., które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu,
- - podania czy J. W. i M. W. zamieszkują wspólnie z wnioskodawcami, skoro jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących, w przypadku gdyby J. W. i M. W. nie zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawcami należało nadesłać oświadczenie ww. osób, z którego będzie wynikać, że nie mieszkają pod adresem N. [...] i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z wnioskodawcami;
- - wskazać i udokumentować dochody J. W. i M. W.. Wnioskodawcy jednak tych wezwań nie wykonali w całości, potwierdzając tym samym, że ich wniosek nie kwalifikuje się do uwzględnienia. Ponadto składając przedmiotowe zażalenie wnioskodawcy nawet nie podjęli próby wyjaśnienia swojej sytuacji majątkowej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.