Postanowienie NSA z 22 stycznia 2021 r., II OZ 2/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 514/20 odrzucające skargę

Sprawa

w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Anna Łuczaj przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 514/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę G. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...].

W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 17 lutego 2020 r. Tym samym trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) rozpoczął swój bieg w dniu 18 lutego 2020 r. i uległ zawieszeniu z dniem 14 marca 2020 r., na podstawie art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 568). Następnie, na podstawie art. 46 pkt 20 w zw. z art. 68 ust. 7-8 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875) zawieszony bieg terminu do wniesienia skargi, rozpoczął swój dalszy bieg od dnia 24 maja 2020 r. i upłynął w dniu 28 maja 2020 r. Natomiast przedmiotowa skarga została wniesiona dopiero w dniu 9 czerwca 2020 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Sąd jednocześnie wskazał, iż znane mu jest z urzędu, że w dniu 9 czerwca 2020 r. G. G. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem Wojewody [...], o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] lutego 2020 r. Przekazując powyższy wniosek, Wojewoda [...] poinformował Sąd, że G. G. nie wniósł skargi na ww. decyzję. Mając powyższe na uwadze Sąd zarejestrował wniosek skarżącego pod sygn. akt III SO/Łd 3/20 i zarządzeniem z dnia 17 sierpnia 2020 r. zarządził wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu poprzez: podpisanie wniosku; złożenie skargi wraz z jej odpisem na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. oraz uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 27 sierpnia 2020 r. Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku w zakreślonym terminie, Sąd zarządzeniem z dnia 30 września 2020 r., III SO/Łd 3/20 zarządził pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skargę odrzucił.

Zażaleniem G. G. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a poprzez jego bezzasadne zastosowanie i odrzucenie skargi i uznanie, że skarżący nie wywiązał się z terminu 30-dniowego do złożenia skargi i odrzucenie skargi, podczas gdy w trakcie biegu terminu do złożenia skargi wystąpił stan wyjątkowy związany z rozprzestrzenianiem się COVID-19, a nadto odrzucenie skargi miało miejsce w terminie czterech dni od zapoznania się z materiałem postępowania przez ustanowionego dla skarżącego z urzędu pełnomocnika.

W związku z powyższym w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżącemu doręczono decyzję bezpośrednio przed ujawnieniem się zagrożenia epidemiologicznego. Skarga dotyczyła kwestii związanych z meldunkiem skarżącego, który nie posiada innej możliwości zameldowania jak to, z którego został wymeldowany zaskarżoną decyzją. Następnie terminy obejmujące skarżącego zostały zawieszone. Zdaniem skarżącego ilość uchwalanych wobec zaistniałego zagrożenia COVID-19 aktów prawnych i następujące w nich zmiany nastręczają uzasadnionych trudności w śledzeniu ich profesjonalnie działającym podmiotom, a dla laików w dziedzinie prawa stanowią nieprzekraczalną barierę, toteż nie należy restrykcyjnie stosować konsekwencji wynikających ze zmieniających się przepisów do obywateli. Jednocześnie pełnomocnik po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego w sprawie ze skargi G. G. niezwłocznie, w dniu 16 października 2020 r., tj. cztery dni przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, zapoznał się z aktami sprawy. Mając na uwadze występujące obecnie warunki należy uznać, iż skarżący nie miał nawet dostatecznego czasu na ustalenie stanowiska z pełnomocnikiem, a wydane rozstrzygnięcie uznać należy za przedwczesne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie - pomimo częściowo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Z kolei w myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], będąca przedmiotem złożonej do WSA skargi, została skutecznie doręczona G. G. w dniu 17 lutego 2020 r. i od tego dnia rozpoczął swój bieg unormowany w art. 53 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wbrew jednak stanowisku Sądu pierwszej instancji bieg tego terminu nie uległ zawieszeniu na mocy art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz. 568). Należy bowiem mieć na uwadze okoliczność, że ww. art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, który zawieszał bieg rozpoczętych terminów procesowych i sądowych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, został dodany do ww. ustawy na mocy ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz. 568), która weszła w życie 31 marca 2020 r. Wskazane w art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. terminy biegnące w dniu wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej uległy zatem zawieszeniu od dnia 31 marca 2020 r., a nie jak przyjął Sąd pierwszej instancji od dnia 14 marca 2020 r. Stanowisko Sądu pierwszej instancji zostało oparte na pojawiającym się w orzecznictwie poglądzie, zgodnie z którym przepisy ustawy zmieniającej z 31 marca 2020 r. dotyczące wstrzymania rozpoczęcia oraz zawieszenia biegu terminów miały moc wsteczną i w związku z tym wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu terminów nastąpiło 13 marca 2020 r., tj. w dniu wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (zob. postanowienie NSA: z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II GSK 905/20; z dnia 13 października 2020 r. II OZ 762/20; z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FZ 364/20; z dnia 10 września 2020 r. I GSK 1002/20). Niepodzielając powyższego stanowiska wskazać należy, że odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), stanowiącej jeden z istotnych elementów państwa prawnego, nie może być domniemywane, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej wypowiedzi ustawodawcy. W art. 101 ustawy zmieniającej z 31 marca 2020 r. ustawodawca wprost wskazał, w jakim zakresie regulacja ta ma moc wsteczną. W przypadku, gdyby intencją ustawodawcy objęte było nadanie tej ustawie mocy wstecznej również w zakresie, w jakiej jej przepisy statuują wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów, zostałoby to wprost sformułowane w art. 101. Przepisy statuujące zawieszenie oraz wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów zostały ostatecznie uchylone jeszcze przed odwołaniem stanu epidemii. Powyższe nastąpiło na mocy ustawy zmieniającej z 14 maja 2020 r. W konsekwencji należy wskazać, że wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu terminów zgodnie z art. 15zzs ustawy o COVID miało miejsce w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. (zob. postanowienie NSA: z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 961/20; z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 845/20; z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II OZ 950/20; z dnia 13 października 2020 r.; A. Jaskułowska, M. Rypina, M. Wierzbowski [w:] Zmiany w KPA i PPSA wynikające z regulacji COVID-19. Komentarz, red. prof. zw. dr hab. Roman Hauser, prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski, Warszawa 2020, s. 13 i 14; M. Bursztynowicz, Bieg terminów administracyjnych w czasie epidemii w postępowaniach w sprawie zgód inwestycyjnych. Komentarz praktyczny, publ. LEX 2020). W związku z powyższym stwierdzić należało, że termin do wniesienia skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. upływał skarżącemu z dniem 18 marca 2020 r. Wniesienie przedmiotowej skargi dopiero w dniu 9 czerwca 2020 r. nastąpiło zatem z uchybieniem ustawowego terminu, o którym stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a.

Podnoszona w zażaleniu okoliczność ustanowienia skarżącemu pełnomocnika nie miała natomiast – w świetle dyspozycji art. 53 p.p.s.a. – wpływu na bieg i upływ terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji. Przepis art. 53 p.p.s.a. nie zawiera regulacji analogicznej do przepisu art. 177 p.p.s.a., który określając termin do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, w razie ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu już po wydaniu takiego orzeczenia, początek biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wiąże z dniem zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Przepis art. 53 p.p.s.a. w zakresie, w jakim odnosi się do decyzji administracyjnych, początek biegu terminu do wniesienia skargi bezwzględnie wiąże z dniem doręczenia decyzji skarżącemu.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.