Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 420/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Lublinie odrzucił wniosek E.K. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie z dnia 9 lutego 2016 r.
W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że E.K. wniósł do WSA w Lublinie skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2016 r. WSA w Lublinie ww. skargę oddalił.
Na skutek złożonego przez skarżącego wniosku sąd sporządził pisemne uzasadnienie powyższego wyroku, a następnie w dniu 25 kwietnia 2016 r. (potwierdzenie odbioru – k. 195, tom I akt sądowych) doręczył skarżącemu odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem.
W dniu 5 lipca 2016 r. E.K. złożył na urzędowym formularzu (druk "PPF") wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata.
Powyższy wniosek został uwzględniony przez referendarza sądowego WSA w Lublinie, który postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.
W piśmie z dnia 31 sierpnia 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Lublinie poinformowała sąd, że na pełnomocnika skarżącego został wyznaczony adw. P. J. W dniu 5 października 2016 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego złożył w jego imieniu skargę kasacyjną od wyroku z dnia 9 lutego 2016 r. W treści skargi kasacyjnej wyjaśnił, że powiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem strony zostało mu doręczone w dniu 5 września 2016 r. W skardze kasacyjnej nie zawarto wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia.
Postanowieniem z dnia 19 października 2016 r. WSA w Lublinie odrzucił skargę kasacyjną, jako wniesioną z uchybieniem terminu. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został prawidłowo doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 listopada 2016 r. (potwierdzenie odbioru - k. 246).
W dniu 9 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 2 listopada 2016 r., tj. wraz z doręczeniem stronie odpisu postanowienia z dnia 19 października 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Zdaniem autora wniosku ustawowy 30-dniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej biegnie dla osoby ubiegającej się o prawo pomocy dopiero od chwili wyznaczenia jej pełnomocnika z urzędu.
Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że adw. P. J., po wyznaczeniu go pełnomocnikiem E.K. – uzyskał dostęp do akt sprawy w dniu 5 października 2016 r. (k. 221 akt sądowych), a zatem to tę datę – zdaniem tegoż sądu – należy traktować jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej. Od tego dnia rozpoczął tym samym swój bieg 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej Ppsa), który upłynął w dniu 12 października 2016 r. Wniosek w tym przedmiocie złożony jednak został dopiero w dniu 9 listopada 2016 r., a zatem – w ocenie sądu I instancji - był wnioskiem spóźnionym i jako taki podlegał odrzuceniu na zasadzie art. 88 Ppsa.
Zażaleniem – reprezentowany przez pełnomocnika – E.K. zaskarżył ww. postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie.
Zdaniem strony skarżącej okoliczności ustania przyczyny uchybienia terminowi należy dopatrywać się w dacie doręczenia orzeczenia, w którym WSA ostatecznie przesądził o uchybieniu terminowi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wymaga podkreślenia, że kwestię początku biegu i upływu terminu do złożenia skargi kasacyjnej należy w niniejszej sprawie oceniać w oparciu o art. 177 Ppsa, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed wskazaną nowelizacją, ma bowiem wciąż zastosowanie do spraw wszczętych przed jej wejściem w życie, do których należy sprawa niniejsza. W myśl tego unormowania skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (§ 1).
Zgodnie z art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 Ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 Ppsa). Zgodnie natomiast z art. 88 Ppsa, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu.
Pomimo, że art. 87 § 1 Ppsa zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 Ppsa równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 Ppsa dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, postanowienie NSA z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11, [w:] orzeczenia.nsa.gov.pl).
Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 Ppsa.
Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86). W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują 7 dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 Ppsa) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 Ppsa). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika.
W świetle akt niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie został dochowany. Z akt sprawy wynika, że 5 września 2016 r. (k. 220) pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go z urzędu pełnomocnikiem dla strony skarżącej, czyli po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, natomiast z aktami sprawy zapoznał się w dniu 5 października 2016 r. Zatem 7-dniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 Ppsa upłynął zatem bezskutecznie w dniu 12 października 2016 r.. Pełnomocnik skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył zaś w dniu 9 listopada, a więc z uchybieniem ww. 7-dniowego terminu. W konsekwencji wniosek ten jest spóźniony i na podstawie art. 88 Ppsa podlegał odrzuceniu. W świetle ww. wywodów zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Nie może uzasadniać uznania podniesiony w zażaleniu zarzut, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała dopiero w dniu 2 listopada 2016 r., tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącego odpisu postanowienia z dnia 19 października 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, będąca jednocześnie datą powzięcia przez niego informacji o uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Jak ubocznie zauważył sąd I instancji w opisanym stanie faktycznym data 2 listopada 2016 r. mogłaby być ewentualnie traktowana jako dzień ustania przyczyny uchybienia 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (przyczyny rozumianej jako brak wiedzy o konieczności złożenia takiego wniosku ze względu na mający zastosowanie w niniejszej sprawie stan prawny sprzed 15 sierpnia 2015 r.), jednak pełnomocnik skarżącego nie zwrócił się o przywrócenie owego 7-dniowego terminu.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.