Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę Wielkopolskiego Stowarzyszenia... na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 29 lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia regulaminu strzelnicy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że załączone do skargi pełnomocnictwo z dnia 4 października 2016 r. do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi zostało udzielone profesjonalnemu pełnomocnikowi przez J.P. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwo, pełnomocnik Stowarzyszenia nadesłał odpisy uchwał z dnia 30 stycznia 2015 r. o założeniu stowarzyszenia zwykłego, o wyborze jego przedstawiciela, o przyjęciu regulaminu stowarzyszenia, odpis regulaminu, protokół z zebrania założycielskiego, listę członków założycieli.
Stowarzyszenie zwykłe nie posiada organów (art. 42 pk1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach; Dz.U. z 2015 r., poz. 1393 w związku z art. 10 i 11 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie założenia skarżącego Stowarzyszenia). W postępowaniu sądowoadministracyjnym osoba wskazana w regulaminie stowarzyszenia zwykłego jako przedstawiciel nie posiada uprawnienia do reprezentowania go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnili go do tego w należytej formie prawnej. Za źródło takiego upoważnienia dla J. P. nie można uznawać regulaminu, jako dokumentu statuującego powstanie stowarzyszenia zwykłego ani innych dokumentów przedłożonych przez skarżące Stowarzyszenie, zwłaszcza, że dokumenty te zostały podpisane jedynie przez dwóch z trzech członków Stowarzyszenia (J. P. i S. A.).
Jedynie lista członków założycieli została podpisana przez wszystkich trzech członków stowarzyszenia. W konsekwencji żadnego z przedłożonych przez pełnomocnika dokumentów nie można w świetle Prawa o stowarzyszeniach, w wersji obowiązującej w dacie dokonania tych czynności, uznać za skuteczne umocowanie J. P. do udzielenia pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi do występowania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji należy uznać, że Stowarzyszenie, mimo wezwania nie uzupełniło braków formalnych skargi, co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a. Ponadto, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nawet gdyby przyjąć, że w tej sprawie miałyby zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1923), to przedstawione przez pełnomocnika Stowarzyszenia dokumenty nie byłyby wystarczające, ponieważ podejmowane w tej sprawie czynności przekraczają zakres zwykłego zarządu, a zatem wymagana jest zgoda wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenie przez nich pełnomocnictwa do ich dokonania.
W zażaleniu na to postanowienie skarżące Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz art. 41a ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, podnosząc, że Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, iż do skargi nie dołączono dokumentu wykazującego umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa adw. M. R. do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia. Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia, Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny, czy J. P. został we właściwy sposób umocowany do bycia przedstawicielem stowarzyszenia. O utworzeniu stowarzyszenia zwykłego założyciele poinformowali na piśmie właściwy organ nadzorujący, który to w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego nie zakazał jego działalności, umieszczając stowarzyszenie na liście stowarzyszeń zwykłych, wskazując jako przedstawiciela J. P.. Nadesłane dokumenty były wystarczające do przyjęcia, że Stowarzyszenie jest należycie reprezentowane w tej sprawie.
Ponadto Sąd pierwszej instancji nie wskazał, w jakim brzmieniu przepisy Prawa o stowarzyszeniach mają zastosowanie w tej sprawie. Skarżący podniósł również, że złożenie skargi na decyzję przedmiocie odmowy zatwierdzenia regulaminu strzelnicy jest czynnością zwykłego zarządu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotem sporu w tej sprawie, wbrew zarzutom zażalenia, nie jest to, czy J. P. został we właściwy sposób umocowany do bycia przedstawicielem stowarzyszenia, o którym mowa w art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, lecz czy adw. M. Ratajczak, wnoszący skargę do sądu administracyjnego, została należycie umocowany do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia, z uwagi na to, że pełnomocnictwo dla adwokata do reprezentowania Stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym zostało podpisane jedynie przez J. P.. Sąd pierwszej instancji przyjął, że pełnomocnictwo to nie było prawidłowe, ponieważ J. P. nie był uprawniony do samodzielnego udzielenia pełnomocnictwa w imieniu Stowarzyszenia.
Zgodnie z art. 29 P.p.s.a., dokument, wykazujący umocowanie do działania za poszczególne podmioty, powinien być złożony już przy pierwszej dokonywanej w sprawie czynności, a zatem przy wniesieniu skargi. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 P.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Okoliczność, że J. P. podejmował czynności w postępowaniu administracyjnym w sprawie z wniosku o zatwierdzenie regulaminu strzelnicy i udzielił pełnomocnictwa adw. M. R. do działania w postępowaniu administracyjnym, czego nie kwestionowały organy administracji, nie oznacza, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego adwokat reprezentujący skarżące Stowarzyszenie nie jest obowiązany do przedłożenia dokumentu, o którym mowa w art. 29 P.p.s.a., wykazującego jego umocowanie do działania na tym etapie postępowania.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w tej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały z dnia 30 stycznia 2015 r. o założeniu Stowarzyszenia, a nie w dacie wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszenia oraz niektórych innych ustaw, w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy (20 maja 2016 r.), stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych są obowiązane dokonać wpisu do ewidencji stowarzyszeń. Brak wpisu skutkuje rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Do dnia dokonania wpisu do ewidencji stowarzyszeń, stowarzyszenia zwykłe działają na podstawie przepisów dotychczasowych. Skoro skarżące stowarzyszenie, w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 2015 r., działało na podstawie dotychczasowych przepisów Prawa o stowarzyszenia i nie przedłożyło dokumentów świadczących o tym, że zostało wpisane do ewidencji stowarzyszeń, na podstawie art. 40a Prawa o stowarzyszeniach, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25 września 2015 r., to w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy Prawa o stowarzyszeniach w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały z dnia 30 stycznia 2015 r. o założeniu skarżącego Stowarzyszenia.
Kwestia reprezentacji stowarzyszeń zwykłych w postępowaniu sądowoadministracyjnym i konieczności wykazania się przez przedstawiciela stowarzyszenia zwykłego pełnomocnictwem podpisanym przez wszystkich członków Stowarzyszenia była wielokrotnie przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków i w konsekwencji wszyscy członkowie powinni podpisać skargę lub wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi bądź swojemu przedstawicielowi do dokonania tej czynności procesowej zostało ugruntowane w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 497/13, z 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 311/14, z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 242/13, z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 236/13, z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 714/14, z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 236/12, z 30 września 2014 r., sygn. akt II OSK 729/13, czy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 310/14, z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2687/12 i 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 499/16).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. Stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej (art. 40 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach). W świetle art. 331 K.c. do stowarzyszeń zwykłych nie stosuje się przepisów o osobach prawnych, ponieważ ustawa nie przyznaje im zdolności prawnej. Stowarzyszenie zwykłe tworzą wszyscy jego członkowie, zorganizowani w celu prowadzenia oznaczonej działalności. Regulamin stowarzyszenia określa sposób działania grupy osób, w szczególności wewnętrzną strukturę organizacyjną, ale grupa ta nie może mieć organów.
W związku z tym w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia nadesłane dokumenty nie były wystarczające dla ustalenia, że J. P. jest umocowany do udzielenia pełnomocnictwa dla adw. M. R. do wniesienia skargi w tej sprawie w imieniu Stowarzyszenia, w szczególności nie potwierdzają, że jest on upoważniony przez wszystkich aktualnych członków Stowarzyszenia Wielkopolskiego Stowarzyszenia... do reprezentowania tego Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi. Przedłożony regulamin ani uchwała o wyborze jego przedstawiciela nie obejmują pełnomocnictwa do występowania przed sądami administracyjnymi udzielonego przez wszystkich członków skarżącego Stowarzyszenia.
Tym samym, skoro skarżące Stowarzyszenie, mimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie nadesłało dokumentów potwierdzających, że J. P. jest umocowany do udzielenia pełnomocnictwa dla adw. M. R. do wniesienia skargi w tej sprawie w imieniu Stowarzyszenia, to Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę. Natomiast rozważania Sądu pierwszej instancji dotyczące tego, czy skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy zatwierdzenia regulaminu strzelnicy należy do przekraczających zakres zwykłego zarządu nie miały znaczenia, ponieważ przepisy Prawa o stowarzyszeniach, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25 września 2015 r. nie mają zastosowanie w tej sprawie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.