Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. i R. Ł. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...], nakazującą skarżącym rozbiórkę ganku dobudowanego do budynku przy ul. R. w J. W dniu 28 kwietnia 2005 r. skarżący złożyli wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku i doręczenie im odpisu wyroku z uzasadnieniem. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł skarżący w dniu 7 maja 2005 r. wystąpili o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tej opłaty.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2005 r. wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania na skutek niezłożenia przez nich wniosku na przesłanym im urzędowym formularzu.
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 7 czerwca 2005 r. (k.42).
Zarządzeniami z dnia 16 lutego 2006 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Rzeszowie zarządził ściągnięcie w trybie egzekucji sądowej należności sądowej w kwocie 100 zł za sporządzenie wyroku z uzasadnieniem oddzielnie od każdego ze skarżących. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2006 r. (sygn. akt II OZ 612/06) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zarządzenie wydane w sprawie ściągnięcia należnej opłaty od M. Ł., uznając, iż od skarżących - jako współuczestników materialnych sporu w rozumieniu art. 214 § 2 p.p.s.a. - powinna zostać ściągnięta jedna opłata.
W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 28 listopada 2006 r. Przewodniczący Wydziału uchylił zarządzenie z dnia 16 lutego 2006 r. o ściągnięciu opłaty od R. Ł. W dniu 23 lutego 2007 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Rzeszowie, działając na podstawie art. 228 p.p.s.a., ponownie zarządził ściągnięcie należności sądowej w kwocie 100 zł za sporządzenie wyroku z uzasadnieniem solidarnie od M. i R. Ł. w trybie egzekucji sądowej.
W zażaleniu na to zarządzenie skarżący wskazali, iż nie przesłali oni wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, rezygnując w ten sposób z żądania doręczenia im wyroku wraz z uzasadnieniem. Sąd pośpiesznie przesłał im uzasadnienie, pomimo tego, że nie dopełnili stawianych przez Sąd wymogów warunkujących jego otrzymanie. Skarżący podali ponadto, że przesłane uzasadnienie jest im zbyteczne, ponieważ tylko informuje o procedurze, a nie o meritum sprawy. Wskazali również, że oboje są inwalidami I grupy, utrzymującymi się ze skromnych rent i wnoszą o odstąpienie od żądanej opłaty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się.
Z przepisu tego wynika, iż wniosek strony o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie nie zwalnia Sądu z jego sporządzenia nawet w wypadku, gdy strona ta nie uiści stosownej opłaty kancelaryjnej. W takim wypadku sporządzone przez Sąd uzasadnienie wyroku i tak zostaje doręczone stronie, od której należna opłata zostaje ściągnięta w drodze egzekucji.
W przedmiotowej sprawie skarżący, którzy zostali wezwani do uiszczenia stosownej opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 kwietnia 2005 r. złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych w zakresie tej opłaty. W związku z tym, że nie nadesłali tego wniosku na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania. Skarżący utrzymują, iż brak odpowiedzi na wezwanie Sądu, dotyczące nadesłania przez nich tego formularza oznaczało cofnięcie wniosku o uzasadnienie wyroku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z argumentacją taką nie sposób się zgodzić. W żadnym razie nie można przyjąć, że nieprzesłanie przez skarżących, pomimo wezwania, wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oznacza, iż strony zrezygnowały z wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie mają obowiązku uiścić od niego opłaty kancelaryjnej. Brak takiego formularza mógł oznaczać wyłącznie rezygnację z ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Natomiast w przypadku, gdy skarżący chcieli zrezygnować z wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinni ten wniosek cofnąć w sposób wyraźny i to przed przesłaniem im odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem przez Sąd. Odpis taki został skarżącym doręczony w dniu 7 czerwca 2005 r., natomiast wolę wycofania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zgłosili oni wyraźnie dopiero w piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2005 r. (k. 45).
Za uwzględnieniem zażalenia nie przemawia również twierdzenie skarżących, dotyczące samej treści przesłanego im uzasadnienia, gdyż strona nie może uzależniać opłacenia tego wniosku od tego, czy uzasadnienie orzeczenia jest zgodne z jej oczekiwaniami.
Zgodnie z art. 229 § 1 p.p.s.a. skarżącym - w związku z powoływaniem się przez nich na trudną sytuację finansową - przysługuje ewentualnie jeszcze wniosek o umorzenie stosownej należności lub o odroczenie jej zapłaty albo o rozłożenie tej należności na raty. Wniosek taki można złożyć, jeżeli ściągnięcie należności byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. W myśl § 7 ust. 1 w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2194) wnioski o umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie zapłaty należności sądowych wnosi się do prezesa wojewódzkiego sądu administracyjnego, który orzekał w I instancji, lub do dyrektora administracyjnego tego sądu.
Na marginesie wskazać należy, iż w zaskarżonym zarządzeniu błędnie podano podstawę prawną ściągnięcia należnej opłaty kancelaryjnej, zwłaszcza, że w wydanym już w tej sprawie postanowieniu z dnia 8 czerwca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił Sądowi I instancji uwagę na to uchybienie. Podstawę prawną ściągnięcia należnej opłaty stanowi powołany na wstępie art. 234 § 2 p.p.s.a., nie zaś art. 228 p.p.s.a., w którym mowa jest o egzekucji grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 lutego 2007 r. jako pozbawione podstaw.