Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 692/07, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: Ustawa P.p.s.a.), oraz § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wezwał, poprzez Z. P. jako pełnomocnika, skarżących: W. K. i innych do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...], znak: [...], w kwocie po 500 zł. od każdego ze skarżących - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.
Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył Z. P. w imieniu własnym oraz wyżej wymienionych skarżących, których jest pełnomocnikiem, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż od wymienionej skargi został już uiszczony wymagany wpis w wysokości 500 zł., dlatego też żądanie przez Sąd I instancji uiszczenia wpisu od każdego ze skarżących z osobna jest dla nich "krzywdzące i niemożliwe do zrealizowania", albowiem użytkownikami przedmiotowego wodociągu są w większości osoby w podeszłym wieku, "którzy na miesięczne utrzymanie mają mniej niż wynosi wpis sądowy", ponadto wysokość żądanego wpisu (41x500zł.) przekracza wartość spornego odcinka wodociągu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 220 § 1 Ustawy P.p.s.a. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 Ustawy P.p.s.a.).
W myśl art. 230 § 1 Ustawy P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 Ustawy P.p.s.a.).
Jednocześnie w art. 233 Ustawy P.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wpis stały w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym z zakresu budownictwa i architektury wynosi 500 zł.
Stosownie do art. 214 § 1 Ustawy P.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie.
Wynikająca z art. 214 § 2 Ustawy P.p.s.a. zasada, że wnoszone pismo podlega jednej opłacie ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 601).
W niniejszej sprawie nie można uznać, że uprawnienia czy obowiązki skarżących związane z zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] są wspólne. Wniesienie skargi jednym pismem, podanie jednego adresu do doręczeń, ani posiadanie tego samego pełnomocnika w sprawie nie przesądza o istnieniu wspólnych praw i obowiązków, o których mowa w art. 214 § 2 Ustawy P.p.s.a. To, że zaskarżona decyzja dotyczy wielu podmiotów i została następnie przez te podmioty zaskarżona nie oznacza, że nakłada na nich wspólne obowiązki albo uprawnienia. W przedmiotowej sprawie każdy ze skarżących reprezentuje swój własny interes prawny, chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego, czego nie zmienia fakt, że cel, który chcą osiągnąć skarżąc decyzję, jest dla nich wspólny. W takiej sytuacji, bez wątpienia można stwierdzić, że po stronie skarżących występuje współuczestnictwo, jednakże ma ono charakter formalny.
Takiego zaś współuczestnictwa nie obejmuje przepis art. 214 § 2 Ustawy P.p.s.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 968/04 (niepubl.) wspólne prawa lub obowiązki byłyby wówczas, gdyby wynikały one z tego samego tytułu prawnego.
Z tych względów należy dojść do wniosku, że skarga na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...], mimo iż wniesiona i opłacona przez poprzedniego pełnomocnika skarżących, H. S., podlega odrębnemu wpisowi, w pełnej wysokości od każdego z pozostałych skarżących, również obecnego pełnomocnika i skarżącego zarazem, Z. P.. Słusznie zatem zaskarżonym zarządzeniem Sąd I instancji wezwał skarżących do uiszczenia pełnego wpisu od skargi w wysokości 500 zł od każdego z nich.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie także zwrócić uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem jego oceny pozostaje tylko i wyłącznie kwestia zgodności z prawem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 grudnia 2007 r. wzywających do uiszczenia wpisu od skargi. Nawiązując w tym miejscu do wywodów zażalenia zauważyć trzeba, że jeżeli skarżący uznają, iż nie są w stanie ponieść wymaganych w sprawie kosztów sądowych, to mogą - stosownie do art. 243 § 1 Ustawy P.p.s.a. - ubiegać się o przyznanie prawa pomocy (obejmującego m.in. zwolnienie od kosztów sądowych).
Na marginesie przedmiotowych rozważań poinformować należy skarżących, iż w razie uwzględnienia ich skargi przysługiwać im będzie zwrot (od strony przeciwnej - tu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R.) poniesionych przez nich kosztów postępowania sądowego, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym m.in. wpisu od skargi (art. 200 i art. 205 Ustawy P.p.s.a.), o ile złożą w odpowiednim terminie (najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia), stosowne wnioski w tym zakresie (art. 210 § 1 Ustawy P.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji