Uzasadnienie
W dniu 4 sierpnia 2016 r. P. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie dobudówki. W skardze podniósł m.in., że wnioskiem z dnia 15 lipca 2016 r. zwrócił się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. z powodu rażącego naruszenia prawa.
Departament Orzecznictwa Nadzoru Budowlanego Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 25 października 2016 r. poinformował, że decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sokółce z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] oraz, że decyzja z dnia [...] września 2016 r. nie została zaskarżona wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w pkt 1 umorzył postępowanie sądowe, a w pkt 2 na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącemu wpis sądowy w kwocie 200 zł.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdyż zaskarżona decyzja została pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym, tj. w wyniku stwierdzenia jej nieważności. Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sokółce z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], a zatem przestał istnieć przedmiot zaskarżenia. Na powyższą decyzję nie wniesiono skargi do sądu.
Wnioskiem z dnia 19 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uzupełnienie postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 10 listopada 2016 w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, poprzez zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kwoty 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się wpis sądowy w wysokości 200 zł, opłata skarbowa w wysokości 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 201 § 1 p.p.s.a.
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2016 r. na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek skarżącego o uzupełnienie postanowienia z dnia 10 listopada 2016 r. wskazując, że w innych przypadkach niż orzeczenie uwzględniające skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz orzeczenia, o których mowa w art. 201, art. 203 i 204 p.p.s.a., sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a. na który powołuje się pełnomocnik skarżącego, zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3. Z przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. wynika natomiast, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. WSA w Białymstoku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe, gdyż zaskarżona decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2016 r. została pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym postępowaniu kontrolnym, tj. w wyniku stwierdzenia jej nieważności przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Na powyższą decyzję nie wniesiono skargi do sądu.
Zdaniem Sądu oznacza to, że skoro skarga nie była uwzględniona przez organ w trybie autokontroli, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., to art. 201 § 1 p.p.s.a nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Nie istniała zatem podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Pismem z dnia 10 grudnia 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienia Sądu z dnia [...] grudnia 2016 r. zarzucając mu naruszenie:
- 1. art. 201 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a. poprzez orzeczenie że przywołane przepisy nie mają zastosowania do spraw zakończonych umorzeniem postępowania z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ze względu na stwierdzenie przez organ nieważności decyzji będących przedmiotem postępowania sądowego, orzeczonej w trybie nadzoru z powodu rażącego naruszenia prawa;
- 2. art. 201 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację, że w innych przypadkach niż orzeczenie uwzględniające skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz orzeczenia z art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania, jako wprost sprzeczne z art. 209 p.p.s.a.;
- 3. art. 201 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o uzupełnienie postanowienia w sytuacji, gdy postanowienie w sprawie głównej nie rozstrzyga o całości zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wnioskowanych skargę a jedynie o zwrocie skarżącemu wpisu sądowego, jako sprzeczne z art. 209 p.p.s.a.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uzupełnienie postanowienia z dnia 10 listopada 2016 r. w części dotyczącej pkt 2 w zakresie orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie zask. postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania w zakresie uzupełnienia postanowienia głównego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 tej ustawy, a więc w przypadku uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli.
Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy umorzenie postępowania, z uwagi na stwierdzenie nieważności przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżonej do Sądu decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r., należy uznać za dokonane w trybie autokontroli uregulowanym w art. 54 § 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 54 § 3 p.p.s.a., organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Powszechnie przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. A więc autokontroli może dokonać jedynie organ który wydał zaskarżoną decyzję w zakresie swojej właściwości.
Tak więc nie można uznać, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana w trybie odrębnego postępowania nadzwyczajnego, stwierdzająca nieważność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r., została wydana w trybie autokontroli, a w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo należy wskazać, że art. 54 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uwzględnienia skargi w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Treść przepisu wskazuje, że tylko w powyższym terminie organ administracji publicznej jest uprawniony do podjęcia czynności w ramach autokontroli. Jest to więc termin o charakterze materialnym. Po upływie tego terminu kompetencja do rozstrzygnięcia sprawy przysługuje jedynie sądowi administracyjnemu.
Oznacza to, że zasadnie Sąd I instancji uznał, iż art. 201 § 1 p.p.s.a. nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.