Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1041/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną M. S. od wyroku tego Sądu z dnia 13 sierpnia 2013 r. oddalającego skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej pozwalającej na przeprowadzenie badań archeologicznych.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu decyzją z dnia [...] maja 2012 r. udzielił D. Sp. z o.o. pozwolenia na przeprowadzenie ratowniczych badań archeologicznych wraz z określeniem, że badania te będą prowadzone przez M. S., działającego z ramienia A. Sp. z o.o.
Na wniosek D. Sp. z o.o. Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu decyzją z dnia [...] września 2012 r., działając na podstawie art. 155 k.p.a., zmienił decyzję z dnia [...] maja 2012 r. w części określającej osobę prowadzącą badania archeologiczne poprzez wskazanie, że badania te zamiast M.S. - A. Sp. z o.o. prowadzić będzie J. C. – D. Pracownika Archeologiczna z siedzibą w W. W wyniku rozpoznania odwołania A. Sp. z o.o. od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. umorzył postępowanie odwoławcze. Skargę A. Sp. z o.o. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2013 r.
Skargi kasacyjne od powyższego orzeczenia wnieśli A. Sp. z o.o. oraz M.Sz. Odrzucając skargę kasacyjną M. S., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że została ona wniesiona przez podmiot do tego nieuprawniony, albowiem M. S. nie był w rozpoznawanej sprawie stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z treścią art. 32 p.p.s.a. stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. S. wniósł o jego uchylenie i przyjęcie złożonej skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie – uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
W zażaleniu M.S. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:
- - art. 33 § 1 w zw. z art. 12 p.p.s.a. poprzez nieustalenie kręgu uczestników postępowania sądowego z mocy prawa, w tym skarżącego M. S. oraz niezapewnienie mu udziału w postępowaniu, co doprowadziło do pozbawienia go możności obrony swoich praw,
- - art. 33 § 1 w zw. z art. 12 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżącego M. S., pomimo posiadania przez niego legitymacji do wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na posiadany status uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 33 p.p.s.a.,
- - art. 178 w zw. z art. 173 § 2 i art. 32 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, tj. odrzucenie skargi kasacyjnej skarżącego M. S. jako niedopuszczalnej, podczas gdy wskazany skarżący posiada uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 33 § 1 w zw. z art. 12 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu.
W myśl art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Przyczyny niedopuszczalności skargi kasacyjnej, jak się wskazuje w orzecznictwie, mogą mieć charakter podmiotowy (wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot) lub przedmiotowy. Przyczyna tego ostatniego rodzaju zachodzi w sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej z naruszeniem dyspozycji art. 177 § 1 p.p.s.a., stanowiącego, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (por. postanowienie NSA z 21 marca 2012 r. sygn. I OZ 183/12).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną M. S. w związku z przyjęciem, że została ona złożona przez podmiot do tego nieuprawniony. Tak formułowane stanowisko należy podzielić z tego względu, że wnoszący zażalenie nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego (jako skarżący) ani jego uczestnikiem na prawach strony, o którym mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a. Uznanie, że wnoszącemu zażalenie nie przysługuje tego rodzaju uprawnienie jest spowodowane stwierdzeniem, że nie brał on udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony w związku z przyjęciem przez organy prowadzące postępowanie, iż taki status przysługiwał wyłącznie D. Sp. z o.o. oraz A. Sp. z o.o. jako podmiotowi wnoszącemu odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2012 r. Wnoszący zażalenie nie wystąpił jednocześnie o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., w związku z tym, że wynik postępowania mógłby dotyczyć jego interesu prawnego, czego konsekwencją, jak prawidłowo przyjął Sąd I instancji, było uznanie skargi kasacyjnej wniesionej przez podmiot do tego nieuprawniony za niedopuszczalnej (art. 178 w zw. z art. 173 § 2 i art. 33 § 1 i art. 12 p.p.s.a.).
Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje, że w ocenie wnoszącego zażalenie wskazanie w decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu z dnia [...] maja 2012 r. jego osoby jako podmiotu upoważnionego do prowadzenia badań archeologicznych nakazywało uznać, że przysługuje mu interes prawny do udziału w postępowaniu, którego przedmiotem jest zmiana ww. decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. Wnoszący zażalenie nie dostrzegł bowiem, że przyjmowane przez niego zapatrywanie miało charakter subiektywny, albowiem nie znalazło potwierdzenia w toku postępowania administracyjnego, przez co zgodnie z przepisami określającymi układ podmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (art. 32- 33 § 1 i 2 p.p.s.a.) udział wnoszącego zażalenie w postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wymagał zgłoszenia wniosku o dopuszczenie do udziału w nim na prawach jego uczestnika.
W związku z tym, że w toku postępowania przed Sądem I instancji, jak też wraz z wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 13 sierpnia 2013 r. przez A. Sp. z o.o. wnoszący zażalenie nie podjął czynności procesowych prowadzących do formalnego wstąpienia do postępowania, wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji nie może być traktowane jako właściwy sposób chronienia przez stronę kwestionującą prawidłowość decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2013 r., jak też stanowiska zaprezentowanego w wyroku oddalającym skargę, swojego interesu prawnego w sprawie.
Odwołanie się do prezentowanego w wyrokach NSA z dnia 25 maja 2011 r. sygn. II OSK 2325/10 i II OSK 2326/10 stanowiska odnoszącego się do kwestii interesu prawnego podmiotu prowadzącego badania archeologiczne jest nieskuteczne nie tylko z tego względu, że orzeczenia te zostały wydane w sprawach, których przedmiot był zasadniczo odmienny (wstrzymanie badań archeologicznych prowadzonych niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu) od sprawy kontrolowanej w niniejszym postępowaniu. Istotne znaczenie należy bowiem przypisać przede wszystkim temu, że ustalenie interesu prawnego podmiotu niebiorącego udziału w postępowaniu administracyjnym jako podstawy jego udziału w postępowaniu sądowym, nie może nastąpić w postępowaniu zmierzającym do oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy podmiot wnoszący tenże środek odwoławczy nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a. Wskazana bezczynność nie może być zatem sanowana w drodze podejmowania następczo przez ten podmiot czynności procesowych zarezerwowanych dla podmiotów uczestniczących w postępowaniu jako jego strony (art. 32 p.p.s.a.) lub uczestnicy na prawach strony (art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a.).
W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.