Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Wr 46/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] w przedmiocie wykonania postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. znak:[...], oddalił wniosek D. W. i M. W. o wyłączenie referendarza sądowego Michała Kazka.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie przedstawili dowodów na poparcie wniosku w zakresie przesłanek z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). - P.p.s.a., a jedynie odwołali się do subiektywnego odczucia nieprawidłowości przy rozstrzyganiu ich wniosków o przyznanie prawa pomocy, co zdaniem skarżących polegało głównie na zbędnym powtarzaniu żądania złożenia dodatkowych dokumentów. Podnoszone przez skarżących subiektywne przekonanie o stronniczości i uporczywym nękaniu nie mogą same w sobie stanowić podstawy do wyłączenia referendarza sądowego. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności referendarza.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. W. i M. W., wnosząc o jego uchylenie lub zmianę i wyłączenie od orzekania referendarza sądowego Michała Kazka. Podnieśli, że referendarz wzywa ich do składania dodatkowych dokumentów, podczas gdy wszystkie potrzebne dane zamieszczone są we wnioskach o przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 24 § 1 P.p.s.a., przepisy rozdziału dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Zatem wyłączenie referendarza sądowego od orzekania w sprawie w zakresie przewidzianym ustawą może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie referendarza sądowego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia referendarza sądowego zostały enumeratywnie wymienione, natomiast na wniosek strony, bądź na żądanie referendarza sądowego, sąd wyłącza referendarza sądowego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie referendarza sądowego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez referendarza sądowego.
Przy czym to strona składająca wniosek jest obowiązana uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie przez niego wyjaśnień. W obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności referendarza sądowego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych, itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu w rozpoznawaniu określonej sprawy.
W niniejszej sprawie, formułując wniosek o wyłączenie referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2016 r., wnioskodawcy wskazali na brak jego bezstronności, a więc na przesłankę z art. 19 P.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 P.p.s.a. Trzeba wskazać, że do uwzględnienia wniosku nie wystarczy samo subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności referendarza sądowego, lecz strona winna wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do tej bezstronności (por. uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 22.02.2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, [w:] CBOSA).
Zatem z powyższego przepisu wynika, iż względną przyczyną wyłączenia referendarza sądowego jest jakakolwiek okoliczność, pod warunkiem że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Takich okoliczności nie wskazał zarówno referendarz sądowy w oświadczeniu złożonym w sprawie, jak i wnioskodawcy. Za okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza sądowego w rozumieniu art. 19 P.p.s.a. nie mogą być uznane kwestie subiektywnego poczucia strony o tym, że referendarz sądowy jest niesprawiedliwy, zastrzeżeń co do sposobu procedowania referendarza sądowego, np. poprzez kierowanie wezwań do skarżących o złożenie dodatkowych dokumentów, czy jego udziału w wydawaniu orzeczeń, z których strona jest niezadowolona.
W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 8.01.2015 r., II OZ 1359/14; postanowienie SN z dnia 26.03.1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie SN z dnia 8.03.1972 r. sygn. akt I PZ 9/72, LEX nr 7068). Pogląd ten ma zastosowanie także i do referendarza sądowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do referendarza sądowego Michała Kazka zarówno z art. 18, jak i 19 P.p.s.a., a zatem prezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji należy w pełni podzielić. Ocena ta nie została podważona w złożonym przez skarżących zażaleniu.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, co skutkowało oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wniesionego zażalenia na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.
- - ---------------------- 3