Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 61/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 maja 2022 r.
Sąd wskazał, że odpis ww. wyroku został doręczony skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego ze skutkiem doręczenia w dniu 13 czerwca 2022 r. i od tego dnia skarżącemu biegł 7-dniowy termin do złożenia wniosku sporządzenie uzasadnienia wyroku. A więc do dnia 20 czerwca 2022 r. skarżącemu przysługiwał termin do złożenia ww. wniosku. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia 27 września 2022 r. nastąpiło zatem po upływie siedmiodniowego terminu. Skoro nastąpiło uchybienie terminu zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie.
Następnie Sąd I instancji powołał się na treść art. 85, art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. i stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku Sąd I instancji stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu. Wobec spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyjęcie fikcji doręczenia (domniemania) i uznania, że przesyłka została skutecznie doręczona stronie w trybie zastępczym w dniu 13 czerwca 2022 r., uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu nie może być wskazanie, że skarżący nie znalazł w swojej skrzynce awiza dotyczącego przesyłki zawierającej odpis wyroku.
Ponadto skarżący nie uprawdopodobnił, że doręczyciel faktycznie nie dopełnił swoich obowiązków i nie pozostawił awiza o oczekującej przesyłce. Przy tej ocenie Sąd uwzględnił treść art. 17 i art. 3 pkt 23 ustawy z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 ze zm.) oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z 28 sierpnia 2019 r., I GZ 255/19; z 27 sierpnia 2013 r., II GZ 477/13; z 24 lipca 2018 r., I GZ 216/18; z 4 września 2019 r., I GZ 260/19; z 6 września 2019 r., II FZ 561/19). Domniemanie doręczenia może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Nie wystarczy zaś samo twierdzenie strony w tym zakresie (vide: postanowienie NSA z 4 września 2019 r., I GZ 260/19).
Wprawdzie do przywrócenia terminu wymagane jest jedynie "uprawdopodobnienie", a nie "udowodnienie" braku winy w jego uchybieniu, to jednak przywrócenie terminu tylko na podstawie oświadczenia, że awiza nie pozostawiono w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się zwrócona przesyłka wraz z adnotacjami, że była ona dwukrotnie prawidłowo awizowana prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (vide: postanowienie NSA z 12 kwietnia 2012 r., I FZ 12/12).
W realiach niniejszej sprawy skarżący w żaden sposób nie obalił domniemania prawdziwości oświadczeń złożonych przez pracownika poczty na kopercie zwróconej do Sądu oraz na załączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w szczególności nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że nie pozostawiono awiza o korespondencji oczekującej na odbiór w urzędzie pocztowym.
Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący, formułując zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez uznane, że w stanie faktycznym sprawy skarżący nie dowiódł, że bez swojej winy nie dochował terminu wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu skarżonego postanowienia w żadnym zakresie nie odniósł się do pisma Poczty Polskiej, w którym Poczta Polska w żaden sposób nie zaprzeczyła twierdzeniom skarżącego. Poczta Polska rozpatrując reklamację skarżącego w zakresie dostarczenia wyroku WSA w Bydgoszczy w istocie potwierdziła, że nie jest stanie w przedmiotowej potwierdzić doręczenia i awizowania przesyłki WSA w Bydgoszczy. Poczta Polska przywołuje jedynie zasady na jakich następuje doręczanie przesyłek zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi. WSA w Bydgoszczy przyjmuje natomiast, że skoro korespondencja wróciła do Sądu z adnotacją, że awizowanej przesyłki nie odebrano w terminie, to nie można przyjąć, że awizo w istocie nie dotarło do adresata.
Zdaniem skarżącego, natomiast nie może być wątpliwe, że skoro skarżący wpierw złożył odwołanie od decyzji SKO, a następnie złożył skargę na decyzję SKO – to jego intencją było, by móc skorzystać ze wszystkich środków odwoławczych. Gdyby zatem tylko skarżący posiadał wiedzę o wydanym wyroku niewątpliwie skorzystałby z prawa do skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej.
Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że pomimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że powoływana okoliczność stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu.
W tym miejscu należy wskazać, że argumentacja dotycząca wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażalenia, zmierza w istocie do podważenia domniemania o skutecznym doręczeniu przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji niewadliwie stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, że doręczyciel faktycznie nie dopełnił swoich obowiązków i nie pozostawił awiza o oczekującej przesyłce. Co prawda, w ramach tej oceny Sąd I instancji nie odniósł się do treści złożonej przez skarżącego odpowiedzi Operatora Pocztowego na jego reklamację, niemniej tego rodzaju uchybienie Sądu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego z ww. odpowiedzi nie wynika aby listonosz przy podjęciu próby doręczenia przesyłki wadliwie zastosował tryb doręczenia zastępczego. A mianowicie, w odpowiedzi tej poza ogólnymi informacjami wprost wskazano, że "przesyłki, będące przedmiotem skargi, zostały zaawizowane przez listonosza, po nieudanej prośbie doręczenia w dniu 30.05.2022 r. W dniu 07.06.2022 r. doręczony został druk powtórnej awizacji, a z powodu nieodebranie w terminie zwrócone zostały do nadawcy w dniu 15.06.2022 r. Pracownica doręczająca, zdecydowanie oświadczyła, że zawsze podejmuje próbę doręczenia przesyłek, a tylko w przypadku nieobecności adresata, bądź osób uprawnionych do odbioru, pozostawia druki awizacji, w skrzynce oddawczej.
Tak było również w przypadku tych przesyłek. Jak wyjaśniła Listonoszka, w większości przypadków zastaje adresata lub osobę dorosłą pod tym adresem i doręcza korespondencję. Sporadycznie zdarza się, że nie ma komu doręczyć przesyłki i wtedy pozostawia awizacje w skrzynce". Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, że w związku z treścią odpowiedzi Operatora Pocztowego możliwym jest stwierdzenie, że skarżący obalił domniemanie o skuteczności doręczenia przesyłki w trybie zastępczym. Odpowiedź ta potwierdza bowiem, że listonosz dokonał stosownych czynności, które są zbieżne z adnotacjami znajdującymi się na zwróconej do Sądu przesyłce.
Dlatego zarzut zażalenia dotyczący naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że skarżący nie wykazał, iż do uchybienia terminu doszło wyłącznie z przyczyn od niego niezależnych – która to ocena uprawniała Sąd I instancji do odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 maja 2022 r.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.