Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1496/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku W. K. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że pismem z 25 lipca 2020 r. W. K. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 czerwca 2020 r., w którym organ utrzymał w mocy własną decyzję z 23 marca 2020 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Następnie, w związku z nieuzupełnieniem braku formalnego (wskazanie numeru PESEL) powyższej skargi w terminie, skarżący wniósł o przywrócenie tego terminu. Wyjaśnił, że S. Z. i A. Z. odebrali jego korespondencję, lecz przekazali mu ją dopiero w dniu 10 września 2020 r. Podkreślił, że są to osoby w podeszłym wieku. Jednocześnie skarżący załączył oświadczenia S. Z. i A. Z., z których wynika, że odebrali oni wezwanie Sądu w dniach między 1 a 5 września 2020 r., a przekazali je skarżącemu w dniu 10 września 2020 r. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Sąd postanowieniem z 23 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1496/20 odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi ze względu na brak okoliczności, mogących wpłynąć na ocenę skuteczności doręczenia wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi w dniu 1 września 2020 r.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył skarżący podkreślając, że osoba, która odebrała korespondencję nie jest jego domownikiem, lecz sąsiadem, zaś działania poczty na wsi są inne niż w realiach miast – listonosz w sposób bezprawny doręcza pocztę osobom nieuprawnionym. Po rozpatrzeniu omawianego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II OZ 1060/20, uchylił postanowienie Sądu z 23 września 2020 r. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że na podstawie akt sprawy nie jest możliwe ustalenie czy A. Z. może być uznana za domownika skarżącego w rozumieniu art. 72 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec tego odmowa przywrócenia terminu była przedwczesna z uwagi na brak ustalenia, czy doręczenie zastępcze wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi było prawidłowe. Ewentualne stwierdzenie nieprawidłowości doręczenia wezwania z 28 sierpnia 2020 r. wskazywałoby na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W związku z powyższym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pismem z 2 lutego 2021 r. zwrócił się do skarżącego o wskazanie adresu zamieszkania A. Z., która w dniu 1 września 2020 r. odebrała przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednocześnie wszczął postępowanie reklamacyjne, celem ustalenia kto w imieniu skarżącego odebrał korespondencję zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W odpowiedzi skarżący pismem z 10 lutego 2021 r. poinformował, że adres zamieszkania A. Z. (jego zamężnej sąsiadki) to ul. P....,... D.. Jako swój adres zamieszkania skarżący wskazał P.......,... D..
Odnosząc się do powyższych okoliczności Sąd zauważył, że zarówno w skardze z dnia 25 lipca 2020 r. (k. 3 akt sądowych), we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 10 września 2020 r. (k. 23 akt sądowych), jak i w zażaleniu z dnia 7 października 2020 r. (k. 38 akt sądowych), skarżący jako adres do doręczeń wskazuje: ul. P....,... D.. Adres ten widnieje również na kopertach, w których nadano przedmiotowe pisma. Co więcej, w aktach postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie jako adres skarżącego również widnieje ul. P....,... D.. Co istotne, na etapie postępowania administracyjnego skarżący nie podważał skuteczności doręczeń na powyższy adres.
Ponadto, z akt sądowych przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że odpis postanowienia Sądu z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1496/20, doręczony na adres: ul. P....,... D., został odebrany osobiście przez skarżącego (k. 43). Skarżący również odebrał osobiście wezwanie Sądu do nadesłania informacji o adresie zamieszkania (k. 66 akt sadowych). Dopiero w odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący wskazał jako adres zamieszkania P.......,... D..
Dodatkowo, w piśmie z dnia 5 marca 2021 r. Poczta Polska potwierdziła, że korespondencja zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została odebrana przez A. Z. – dorosłego domownika – w dniu 1 września 2020 r. (k. 67 akt sądowych).
W świetle powyższych ustaleń Sąd poddał w wątpliwość wyjaśnienia skarżącego dotyczące okoliczności niedochowania terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Stąd też wobec niewskazania przesłanek, które w wystarczającym stopniu uzasadniałyby przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd odmówił jego przywrócenia. W ocenie Sądu nie przedstawiono bowiem wyjaśnień, które mogłoby wpłynąć na zmianę oceny dokonanej w postanowieniu z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1496/20.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a.
W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia braków formalnych skargi, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- - art. 72 § 1 p.p.s.a., przez bezpodstawne uznanie A. Z. za dorosłego domownika, podczas gdy skarżący wskazuje, iż jest to sąsiadka mieszkająca w lokalu obok,
- - art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 72 p.p.s.a., przez błędne zastosowanie przedmiotowych przepisów do niniejszej sprawy, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że nie ze swojej winy nie został uzupełniony brak formalny w zakresie nie wskazania numeru PESEL, w sytuacji gdy nadano bieg sprawie (pomimo nadania rygoru odrzucenia skargi), co zdaniem skarżącego konwaliduje uzupełnienie braku formalnego skargi, bowiem organ - Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ustosunkował się do skargi, co oznacza, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było bezcelowe a jednocześnie przez błędne nieprzywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd Wojewódzki był związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w postanowieniu z 9 grudnia 2020 r., którym uchylono poprzednie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, konkretnie nr PESEL.
Mianowicie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ewentualne stwierdzenie – przy ponownym rozpoznaniu wniosku – nieprawidłowości doręczenia wezwania z 28 sierpnia 2020 r. wskazywałoby na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Wbrew ocenie Sądu Wojewódzkiego wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu, podjęte czynności wyjaśniające nie pozwoliły jednoznacznie potwierdzić prawidłowości doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 72 § p.p.s.a.
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz pisma Poczty Polskiej S.A. z 8 marca 2021 r. nie wynika na jakiej podstawie doręczyciel uznał A. Z. za domownika. Również z oświadczeń A. Z. i S. Z. trudno wywieść, aby byli domownikami w rozumieniu art. 72 § 1 p.p.s.a., natomiast skarżący w złożonym oświadczeniu wyjaśnił, że wymienione osoby są sąsiadami i zamieszkują w odrębnym lokalu. Sama analiza Sądu Wojewódzkiego w zakresie adresu skarżącego i A. Z., a więc wskazanie na ten sam numer domu w którym wymienione osoby zamieszkują, nie było wystarczające do podważenia oświadczenia skarżącego co do jego zamieszkiwania w odrębnym lokalu niż osoba, która odebrała korespondencję sądową. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkami Z., czy też wspólnie z nimi zamieszkuje. Skoro A. Z., która odebrała przesyłkę w dniu 1 września 2020 r. oświadczyła, że przekazała ją skarżącemu 10 września 2020 r., to należało uznać, iż skarżący uprawdopodobnił brak winy w opóźnionym wykonaniu zarządzenia w przedmiocie uzupełnienia braku formalnego skargi.
Podkreślić należy, że datą zastępczego doręczenia pisma w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. jest dzień przyjęcia pisma przez osobę będącą dorosłym domownikiem.
Ustanowione w art. 72 § 1 p.p.s.a. domniemanie doręczenia zastępczego może zostać obalone, gdy adresat wykaże, że pisma nie doręczono w terminie, w którym potwierdzony został jego odbiór. W piśmiennictwie i orzecznictwie wyrażono pogląd, że obalenie powyższego domniemania stanowi podstawę do przywrócenia terminu adresatowi (por. R. Hauser, M. Wierzbowski. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarze. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2017, str. 474). Tak też uznał Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim postanowieniu, wskazując na potrzebę ustalenia, czy pokwitowanie odbioru przez A. Z. pisma adresowanego do skarżącego mogło być skuteczne względem skarżącego. Kierując się takimi wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć w ustalonych okolicznościach sprawy, że skarżący uprawdopodobnił, iż bez jego winy wezwanie sądowe nie dotarło do niego w dacie odbioru korespondencji przez A. Z. Jak wskazano w orzecznictwie, z uwagi na szczególny charakter doręczenia zastępczego, jego funkcje, a także okoliczność, iż doręczenie zastępcze nie może stanowić zamknięcia drogi do sądowej ochrony interesów strony, sąd administracyjny powinien uwzględnić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia dokonanego w sposób zastępczy, a w szczególności, czy pismo dotarło do rąk adresata (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2008 r. II OZ 799/08).
Przedstawione wyżej uwarunkowania prawne i faktyczne nie zostały w sposób właściwy uwzględnione przez Sąd Wojewódzki, co skutkowało niezasadną odmową przywrócenia terminu. Tymczasem z przyczyn wyżej wskazanych należało uznać, że w sprawie zachodziła podstawa do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W konsekwencji orzeczono zgodnie z art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 p.p.s.a.