Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 51/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] w Z. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi J. F. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Sąd wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nakazał inwestorowi J. F. wykonanie rozbiórki czterech budynków o konstrukcji drewnianej o wymiarach 8,0 x 3,0 m każdy o charakterze wystawienniczym, zlokalizowanych na działce nr [...] w Z. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł inwestor J. F., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. art. 48, art. 49b ust. 1, art. 51, art. 82 ust. 1 oraz 83 ust. 1 Prawa budowlanego oraz przepisów art. 6, art. 7, art. 8 K.p.a.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie organu I instancji, w sprawie obiektu typu sala restauracyjna o wymiarach 10,10 x 20,10 m, który powstał w miejsce czterech obiektów budowlanych o konstrukcji drewnianej, o charakterze wystawienniczym, wybudowanych na działce nr [...] w Z. Organ odwoławczy ustalił, że w miejscu 4 obiektów o konstrukcji drewnianej mających charakter wystawienniczy powstał nowy budynek o funkcji restauracyjnej wraz z salą do tańca o wymiarach 10,10 x 20,10 m o konstrukcji drewnianej z oknami, z otwieralnymi dużymi drzwiami (wrotami przeszklonymi) z obu stron budowlanego; od tyłu na całej długości obiektu znajduje się wiata, pod którą ustawione są stoły z ławkami. Stwierdził, że analizowany w niniejszej sprawie obiekt uległ zniszczeniu. Obiekt zgłaszany jako 4 budynki drewniane gospodarcze o charakterze wystawienniczym o powierzchni 8,0 m x 3,0 m każdy połączone między sobą podłużnie i porzecznie drewnianymi wrotami i pokryty plandeką i folią z dobudowaną wiatą o szerokości 3,00 m na całej długości 20,10 m pełniący funkcję restauracji został całkowicie zniszczony podczas pożaru w dniu 7 stycznia 2011 r.
W dniu 2 grudnia 2011 r. J. F. wniósł skargę na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2011 r. znak: [...].
Pismem z dnia 17 lutego 2013 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w Z. złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w tej sprawie w charakterze uczestnika, wskazując, że jego siedziba znajduje się w Z. pod adresem ul. [...], a ponadto dotychczas nie brało ono udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w tej sprawie. Naruszenia i to w sposób oczywisty swojego interesu prawnego Stowarzyszenie upatruje w tym, że gdyby Sąd nakazał rozbiórkę obiektu będącego przedmiotem sprawy, to Stowarzyszenie nie będzie miało swojej siedziby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba (w tym także Stowarzyszenie [...]), która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna (do której zalicza się [...]), jeżeli dana sprawa dotyczy zakresu jej działalności statutowej.
W ocenie Sądu w tej sprawie żadna z ww. podstaw nie zachodzi. Stowarzyszenie [...], nie jest uprawnione do skutecznego przystąpienia do udziału w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ jego wynik nie dotyczy interesu prawnego Stowarzyszenia. Jak wynika z akt sprawy właścicielem nieruchomości opisanej jako działka nr [...] w Z. jest skarżący i to niewątpliwie jego interesu dotyczy sprawa nakazania rozbiórki obiektu wybudowanego na takiej działce. Ewentualne stosunki obligacyjne pomiędzy właścicielem a innymi podmiotami nie określają kręgu stron w postępowaniu dotyczącym nakazania rozbiórki danego obiektu. Gdyby nawet, hipotetycznie przyjmując, właściciel zobowiązany byłby do rozbiórki danego obiektu budowlanego a tym samym dalsze wykonywanie umowy najmu lub innej umowy ze stosunku zobowiązaniowego byłoby niemożliwym, to wówczas strony takiej umowy albo wspólnie mogłyby dokonać rozwiązania bądź modyfikacji stosunku prawnego, albo też właściwym do rozstrzygnięcia kwestii spornych byłby sąd cywilny.
Zasadnym jest też podniesienie i tego, że ta sprawa – umorzona w postępowaniu odwoławczym – dotyczyła rozbiórki obiektu, który uległ całkowitemu zniszczeniu w wyniku pożaru. Jest zaś rzeczą oczywistą, że Stowarzyszenie nie ma swojej siedziby w zniszczonym w wyniku pożaru obiekcie, który przestał istnieć.
W ocenie Sądu nie jest spełniona także druga przesłanka, opisana w art. 33 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którą można dopuścić do udziału w sprawie organizację społeczną (Stowarzyszenie), jeżeli dana sprawa dotyczy zakresu jej działalności statutowej.
Celem, ustalonym na podstawie Krajowego Rejestru Sądowego, działania Stowarzyszenia jest integracja, ochrona przyrody i dziedzictwa kulturowego Gminy Z. i obszaru [...] Parku Krajobrazowego, ochrona i opieka nad zwierzętami znajdującymi się na tym obszarze oraz poprawa jakości życia społeczności lokalnej tych terenów. Żaden z tych celów, i to przyjmując bardzo szerokie ich tłumaczenie, nie obejmuje sprawy nakazania rozbiórki nielegalnie wybudowanych obiektów na działce nr [...] w Z. Tym samym nie można uznać, że Stowarzyszenie spełnia przesłanki umożliwiające jej udział w tej sprawie w charakterze uczestnika.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., odmówił Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w tej sprawie.
Na powyższe postanowienie zażalenia wnieśli: J. F. i Stowarzyszenie [...] w Z., wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (§ 2).
Wskazać należy, że o istnieniu interesu prawnego przesądza norma prawa materialnego. Natomiast w sytuacji, gdy dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji, można mówić jedynie o istnieniu interesu faktycznego, który należy odróżnić od interesu prawnego.
Stowarzyszenie [...] w Z. nie wykazało podstawy prawnej wynikającej z przepisu prawa materialnego, uzasadniającej istnienie jego interesu prawnego do udziału w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że przedmiotem skargi J. F. jest decyzja M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] października 2011 r., którą to decyzją organ uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] dnia [...] maja 2009 r., nakazującą inwestorowi J. F. wykonanie rozbiórki czterech budynków o konstrukcji drewnianej o wymiarach 8,0 x 3,0 m każdy o charakterze wystawienniczym, zlokalizowanych na działce nr [...] w Z. i umorzył postępowanie organu I instancji.
Wskazać należy, że krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających z decyzji o nakazie rozbiórki określony został w art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu i nie sposób wywieść z niego żadnego prawa lub obowiązku dla osoby nieposiadającej przymiotu inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Jakkolwiek przepisy prawa cywilnego dają najemcy lokalu szeroką ochronę w zakresie ochrony jego praw z tytułu najmu lokalu, to nie można z nich wywieść żadnych pozytywnych ani negatywnych przesłanek decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Decyzja o nakazie rozbiórki ma bowiem na celu jedynie zapewnienie przestrzegania przepisów prawa budowlanego, a prawny obowiązek przywrócenia do stanu zgodnego z prawem spoczywa wyłącznie na podmiotach wskazanych w treści art. 52 ustawy Prawo budowlane (wyrok NSA z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05).
Ponadto, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, sprawa nakazania rozbiórki nielegalnie wybudowanych obiektów na działce nr [...] w Z. nie mieści się w zakresie statutowej działalności wnioskującego Stowarzyszenia. Zgodnie z § 4 statutu Stowarzyszenia, jego celem jest bowiem "integracja, ochrona przyrody i dziedzictwa kulturowego Gminy Z. i obszaru [...] Parku Krajobrazowego, ochrona i opieka nad zwierzętami znajdującymi się na tym obszarze oraz poprawa jakości życia społeczności lokalnej tych terenów" – co realizowane jest m.in. przez publiczne wyrażanie opinii w sprawach zgodnych z zakresem działalności Stowarzyszenia, wobec innych organizacji, organów samorządowych, urzędów państwowych, opiniowanie i komentowanie ważnych dla społeczności lokalnej zdarzeń i decyzji."
Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.