Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 lutego 20012 r., sygn. akt IV SA/Po 287/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania B. R. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. R. i B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że B. R. będąc pełnomocnikiem R. R. i B. P. złożyła w imieniu własnym wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 10 stycznia 2012 r. wydał postanowienie, w którym odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy wskazując, iż B. R. jest jedynie pełnomocnikiem skarżących, w związku z czym nie może być jej przyznane prawo pomocy.
B. R. złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia podnosząc, iż czasowa rezygnacja od złożenia kasacji wskazana w piśmie z dnia 23 grudnia 2011 r. powoduje bezprzedmiotowość rozważania sprawy przyznania prawa pomocy.
Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu podkreślił, iż w świetle art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie postępowania sądowo – administracyjnego, w związku z czym przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie jest możliwe na rzecz skarżących R. R. i B. P., nie zaś B. R. - pełnomocnika skarżących. Z istoty bowiem samego pełnomocnictwa wynika, że pełnomocnik działa w imieniu i na rachunek mocodawcy, w związku z czym może on złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy dla mocodawcy, powołując się na jego sytuację rodzinną i majątkową.
Odnosząc się do kwestii podniesionych w sprzeciwie, dotyczących bezprzedmiotowości rozpoznawania sprawy prawa pomocy na skutek wycofania wniosku o przyznanie prawa pomocy w piśmie z dnia 23 grudnia 2011 r. Sąd stwierdził, że przy uwzględnieniu braku faktycznej możliwości uzyskania prawa pomocy przez pełnomocnika skarżących, oświadczenie B. R. działającej w imieniu skarżących o rezygnacji z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej nie miało żadnego wpływu na rozstrzygnięcie kwestii prawa pomocy przysługującego B. R. jako pełnomocnikowi.
Na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła B. R. W zażaleniu wskazano, że zaskarżone postanowienie w żaden sposób nie rozstrzyga istoty przedmiotu objętego treścią sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2012 r. Podkreślono, iż w świetle nowych okoliczności sprawy tj. podjęcia wcześniej wszczętego postępowania w tożsamej sprawie, na obecnym etapie postępowania nie zachodzi konieczność sporządzania przez R. R. i B. P. wniosków o przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Instytucja prawa pomocy obejmuje swym zakresem zwolnienie przez sąd od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Zgodnie z art. 33 § 1 i 2 P.p.s.a., w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono (art. 32 P.p.s.a.), mogą brać udział uczestnicy na prawach strony - osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego, oraz pozostali uczestnicy - osoby, które nie wniosły skargi, ale brały udział w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego, a także określone w przepisach organizacje społeczne i inne osoby dopuszczone do udziału w postępowaniu przez Sąd. Z powyższego wynika zatem, iż z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy może wystąpić tylko strona oraz uczestnik postępowania sądowoadministracyjnego.
Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że B. R. w postępowaniu przed Sądem występuje jako pełnomocnik skarżących – R. R. i B. P., na podstawie pełnomocnictwa procesowego (k. 67 akt). Jako pełnomocnik B. R. działa w imieniu skarżących, sama nie jest zaś stroną postępowania sądowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie mogą wystąpić tylko skarżący, składając wniosek na odpowiednim formularzu, nie zaś pełnomocnik skarżących w imieniu własnym, który nie jest stroną niniejszego postępowania. Trafnie więc przyjął Sąd pierwszej instancji, że z istoty samego pełnomocnictwa wynika, że pełnomocnik działa w imieniu i na rachunek mocodawcy, w związku z czym może on złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy dla mocodawcy, powołując się na jego sytuację rodzinną i majątkową. W związku z powyższym wniosek B. R. o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony.
Na marginesie należy wskazać, iż argumenty autorki zażalenia dotyczące podjęcia wcześniej wszczętego postępowania w tożsamej sprawie pozostają poza granicami przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.