Postanowienie NSA z 17 kwietnia 2019 r., II OZ 342/19

Wydany

17 kwietnia 2019 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1378/18 o odrzuceniu wniosku o przedłużenie terminu do wykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o odrzuceniu skargi

Skład

Sędzia NSA Paweł Miładowski przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1378/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 84 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił wniosek o przedłużenie terminu do wykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych; zaś na podstawie 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucił skargę skarżącej Wspólnoty na zaskarżoną decyzję, wskazując, że skarżąca, pomimo wezwania skierowanego do niej, nie usunęła w zakreślonym terminie braku formalnego skargi w postaci złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Sąd wyjaśnił, że termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym i jako taki nie podlega przedłużaniu lub skracaniu. Ponadto A. B., który podpisał się pod skargą, został zobowiązany do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Wspólnoty, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało przez adresata odebrane w dniu 28 grudnia 2018 r., a zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał z dniem 4 stycznia 2018 r. Dokumenty przedstawione w wykonaniu powyższego wezwania zostały przedłożone w Biurze Podawczym Sądu w dniu 11 stycznia 2019 r., a zatem po upływie wskazanego siedmiodniowego terminu.

Niezależnie od powyższego, Sąd wyjaśnił, że przedłożenie analogicznych dokumentów z zachowaniem ustawowego terminu, nie czyniłoby zadość wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Po pierwsze, wezwany nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, jaki jest zakres sprawowanego przez niego zarządu, tym bardziej, że w piśmie z dnia 4 stycznia 2019 r. wskazał, że czynności zarządcze we Wspólnocie wykonuje także MZBM. Po drugie, przedłożony przez wezwanego wydruk z Ksiąg Wieczystych, wskazujący na pełnienie przez niego funkcji jednoosobowego zarządu, nie posiada mocy dokumentu wydawanego przez sąd, którym można skutecznie wykazać prawo do reprezentacji Wspólnoty. Po trzecie, przedłożony wydruk komputerowy uchwały nie tylko nie stanowi odpisu dokumentu, o którym mowa w art. 29 p.p.s.a., ale nie zawiera umocowania do złożenia skargi na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję.

Zażalenie od powyższego postanowienia złożyła skarżąca Wspólnota, podnosząc, że Sąd zażądał od niej przedłożenia dokumentów, które w rzeczywistości nie istnieją i nie mogły zostać przedłożone, ponieważ Wspólnota nie posiada ani wpisu do KRS, ani statutu. Zarząd został ustanowiony w umowach sprzedaży lokali mieszkaniowych oraz dokonano odpowiedniego wpisu do księgi wieczystej, ujawniając osobę "zarządcy". Wypis z księgi wieczystej jest zupełnie innym dokumentem niż odpis z KRS. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1325/15, wyjaśnił, że zarząd lub zarządca ustanowiony w trybie art. 18 § 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali może reprezentować Wspólnotę w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej. W przedmiotowej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z taką sytuacją. Ustawodawca w ww. ustawie nie wymaga jednak wpisu Wspólnoty do Krajowego Rejestru Sądowego ani do posiadania przez nią statutu. Sąd powinien był zatem jedynie zasugerować przedłożenia np. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego i/lub statutu, a nie żądać przedłożenie tych dokumentów poprzez ich wymienienie. Biorąc pod uwagę fakt, że rejestr KRS jest jawny, Sąd sam mógł ustalić, że Wspólnota nie jest do niego wpisana.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 29 p.p.s.a., dokument, wykazujący umocowanie do działania za poszczególne podmioty, powinien być złożony już przy pierwszej dokonywanej w sprawie czynności, a zatem przy wniesieniu skargi. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi. Pogląd, że zaniechanie przedłożenia dokumentu, stwierdzającego umocowanie do reprezentowania jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową stanowi brak formalny jest ogólnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego (por. wyroki NSA: z 20 kwietnia 2006 r., II FSK 581/05 i z 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 91; postanowienia NSA: z 17 października 2007 r., I FSK 902/07 i z 12 września 2007 r., II OSK 1152/07 oraz uchwała SN z 30 marca 2006 r., III CZP 14/06). Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżąca Wspólnota nie uzupełniła braków formalnych skargi przez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Brak dokładnego sprecyzowania przez Sąd, o jaki konkretnie dokument chodzi, tj. aktu notarialnego stanowiącego umowę o ustanowieniu odrębnej własności lokali bądź odpisu z księgi wieczystej, nie zmienia tej oceny. W tym bowiem zakresie w skardze wskazano jedynie, że wnoszącym skargę jest "Wspólnota Mieszkaniowa L. – Zarząd A. B.". Pod skargą podpisał się A. B.. W tych warunkach z wniesionej skargi nie wynikało w jakim trybie został powołany do pełnienia zarządu Wspólnoty A. B., tj. czy zarząd ten został ustanowiony w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali bądź na podstawie podjętych uchwał w trybie art. 18 ust. 2a lub art. 20 ust. 1 ww. ustawy. Dopiero w zażaleniu Wspólnota wyjaśniła, że zarząd został ustanowiony w umowach sprzedaży lokali mieszkaniowych, tj. w trybie art. 18 ust. 1 ww. ustawy, czego potwierdzeniem jest stosowny wpis w księdze wieczystej. Trudno w takiej sytuacji uznać za uzasadnioną argumentację Wspólnoty, jakoby Sąd sam miał ustalać w jakim trybie został powołany zarząd i ewentualnie w tym zakresie uzyskać stosowne dokumenty. Poza tym trudno uznać, że osoba fizyczna sprawująca zarząd nie posiadała wystarczającej wiedzy, pozwalającej na przedstawienie Sądowi stosownych dokumentów, z których wynika sposób umocowania do reprezentowania skarżącej Wspólnoty. Czynność procesowa w tym zakresie nie wymaga wiedzy specjalnej, ponieważ związana jest ze zwykłym funkcjonowaniem Wspólnoty Mieszkaniowej. Dla celów dowodowych, każda prawna czynność zarządu (np. jednoosobowego) wymaga potwierdzenia stosownym dokumentem, z którego wynika sposób reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej. Jeżeli zarząd Wspólnoty miał w tym zakresie wątpliwości, to mógł zasięgnąć informacji także w Sądzie. Poza tym w okolicznościach niniejszej sprawy, brak przedstawienia stosownych dokumentów uzasadniano zbyt krótkim terminem i koniecznością wystąpienia do administratora budynku, tj. M. Sp. z o.o., celem uzyskania żądanych dokumentów. Dlatego zawnioskowano o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Sąd zaś prawidłowo wniosek ten uznał za niedopuszczalny na podstawie art. 84 p.p.s.a., ponieważ terminy ustawowe, a do takich zalicza się termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, w odróżnieniu od terminów sądowych, nie podlegają ani przedłużaniu, ani skracaniu.

Z tych względów, na podstawie 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.