Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2732/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej A. K. wstrzymania wykonania zaskarżonego przez nią postanowienia Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2017 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżonym postanowieniem Minister utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] października 2016 r., o nałożeniu na stronę skarżącą grzywny w wysokości 300 zł w celu przymuszenia w związku z uchylaniem się od poddania dziecka Z. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia skarżąca wskazała, że kwota grzywny jest dla niej zbyt wysoka, tym bardziej, że postanowienie o nałożeniu grzywny również w wysokości 300 zł otrzymał także jej mąż. W efekcie obie grzywny wraz z kosztami wydania postanowienia dają łącznie kwotę 660 zł. Skarżąca wskazała, że kwota ta stanowi bardzo wysokie obciążenie dla budżetu jej rodziny. Podniosła również, że wykonanie szczepienia jest zabiegiem nieodwracalnym i jego skutki nie mogą być w żaden sposób cofnięte, ani zrekompensowane.
Nie jest możliwe podjęcie takich zabiegów medycznych, które całkowicie i bezpiecznie usuną wszystkie składniki podanej szczepionki oraz usuną efekty ich działania, pozostawiając organizm w stanie sprzed wykonania zabiegu.
Uzasadniając odmowę wstrzymania zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniosek skarżącej nie został należycie uzasadniony, a zatem brak jest podstaw do jego pozytywnego załatwienia. Skarżąca nie wskazała bowiem z jaką konkretnie szkodą lub z trudnymi do odwrócenia skutkami, będzie się dla niej wiązać wykonanie zaskarżonego postanowienia, a tylko takie okoliczności mogą być podstawą do udzielenia ochrony tymczasowej, jaką jest wstrzymanie wykonania aktu. Sąd zaznaczył, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku nie jest z zasady rozstrzygnięciem, którego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Postanowienie tego rodzaju dotyczy świadczenia pieniężnego, które z reguły jest odwracalne, a w przypadku zaskarżenia go do sądu administracyjnego i ewentualnego uwzględnienia takiej skargi, pozostaje możliwość domagania się jego zwrotu.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanym wniosku o wstrzymanie brak jest konkretnych odniesień, co do przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżąca nie wskazała jakie są dochody rodziny, ograniczając się jedynie do gołosłownego stwierdzenia, że kwota 660 zł stanowi bardzo wysokie obciążenie dla budżetu jej rodziny. Ponadto w uzasadnieniu wniosku znajdują się zapisy, z których wynika, iż skarżąca wskazuje na negatywne konsekwencje i potencjalnie nieodwracalne skutki wykonania obowiązku szczepienia, nie zaś na negatywne konsekwencje nałożenia na nią postanowieniem grzywny w celu przymuszenia. Skarżąca nie wykazała także, w jaki sposób obowiązek uiszczenia grzywny spowoduje dla niej trudne do odwrócenia skutki, bądź znaczną szkodę. Nie wskazała na żadne okoliczności i nie przedstawiła żadnych dokumentów, które miałyby uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Sąd podkreślił, że przedmiotem postępowania toczącego się przed sądem w niniejszej sprawie nie jest bezpośrednio kwestia obowiązku poddania dziecka strony skarżącej szczepieniom ochronnym lecz kwestia nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Jedynie grzywna może być objęta postępowaniem egzekucyjnym, obowiązujące przepisy nie przewidują przymusowego dokonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Tak długo jak skarżąca nie podda dziecka szczepieniu, tak długo nie zostanie ono wykonane.
Zażaleniem A. K. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Ministra, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że skarżącej nie grozi szkoda, tj. sprowadzenie szkody tylko do obowiązku pieniężnego (egzekucji grzywny), w sytuacji, gdy przymuszanie do wykonania szczepienia ochronnego może spowodować skutki nieodwracalne.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że grzywna przymuszająca do szczepienia może spowodować, iż rodzice zaszczepią z tego powodu dziecko, co może spowodować nieodwracalne skutki dla jego zdrowia. Co więcej, w chwili wyegzekwowania przymusowego grzywny organ mógłby nałożyć kolejną grzywnę, aż do chwili wykonania obowiązku przymusowego szczepienia, z którym skarżąca się nie zgadza, a o który to zabieg ma charakter nieodwracalny. Wobec powyższego nieuzasadnione jest stanowisko Sądu, że skarżąca w sposób niewystarczający wskazywała na nieodwracalność skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że przedmiotem skargi A.K. jest postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] października 2016 r. nakładające na A. K. grzywnę w wysokości 300 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniej córki Z. K. obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z tytułem wykonawczym z [...] września 2016 r. wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. Na tym etapie postępowania Sąd nie ocenia skutków wykonania tytułu wykonawczego. Ocenia jedynie - w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. - konsekwencje wykonania obowiązku uiszczenia nałożonej grzywny. Wskazywane przez skarżącą możliwe negatywne konsekwencje wykonania szczepienia nie stanowią skutku wykonania zaskarżonego postanowienia. Możliwość nałożenia dalszych grzywien, które na obecnym etapie mają charakter jedynie hipotetyczny, nie stanowi o zaistnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego należy stwierdzić, że podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia i w zażaleniu okoliczności związane z konsekwencjami wykonania obowiązku przymusowego szczepienia nie wskazują w żaden sposób na możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonego postanowienia (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 565/15).
Oceniając w tym kontekście wniosek skarżącej należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie zaskarżonego aktu. Powołując się bowiem na okoliczność, że wykonanie zaskarżonego postanowienia będzie stanowiło bardzo wysokie obciążenie dla budżetu rodziny skarżącej, skarżąca w żaden sposób okoliczności tej nie wykazała. Należy jeszcze raz podkreślić, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia skarżącej powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.
Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podobnie jak zażalenie, nie spełnia powyższych wymogów. Bez wskazania natomiast, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącej nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 184 w zw,z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.