Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 411/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 178 w związku z art. 194 § 3 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm,) – dalej p.p.s.a. - odrzucił zażalenie U. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie dnia [...] października 2011 r., którym odrzucił zażalenie U. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 sierpnia 2011 r. odmawiające zmiany postanowienia dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy w części w sprawie ze skargi U. S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu Sąd przytoczył treść art. 194 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym, zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wskazał, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 2 ustawy p.p.s.a.), zaś stosownie do art. 178 ustawy wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, odpowiednio zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2012 r. Sąd zobowiązał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych, w szczególności do podania, czy pismo z dnia 9 listopada 2011 r. stanowi zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 27 października 2011 r. odmawiające zmiany postanowienia z dnia 31 maja 2011 r. w zakresie dotyczącym odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, czy też stanowi zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 27 października 2011 r. odrzucające zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu z dnia 17 sierpnia 2011 r. odmawiające zmiany postanowienia dotyczącego odmowy w części prawa pomocy, czy też pismo to stanowi zażalenie na obydwa opisane postanowienia.
W odpowiedzi na powyższe skarżąca w piśmie z dnia 12 stycznia 2012 r. oświadczyła, że skarży każde z powyższych postanowień.
Kolejnym zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2012 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych – poprzez określenie, czy wnosi o uchylenie lub zmianę postanowień – w terminie siedmiodniowym, od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem odrzucenia zażaleń na te dwa postanowienia.
Odpowiadając na powyższe wezwanie U. S. w piśmie z dnia 10 lutego 2012 r. wskazała, że: "nie obchodzi mnie czy Sąd uchyli czy zmieni nie mam już co uzupełniać".
Zdaniem Sądu, zażalenie U. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2011 r., którym Sąd odmówił zmiany postanowienia z dnia 31 maja 2011 r., nie spełniało wymogu dotyczącego wniosku o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia, a strona nie uzupełniła tych braków.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła U. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zażalenie jest środkiem odwoławczym, które powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia - art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej "p.p.s.a." (por. H. Knysiak – Molczyk [ w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 582, postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 22 grudnia 1997 r., III APz 3/97, Apel. – Lub. 1998/2/12).
Skoro zażalenie powinno spełniać warunki przewidziane dla pisma strony (art. 46 p.p.s.a.), a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia, wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie. W prawie o postępowaniu przed sadami administracyjnymi nie ustanowiono wymagania, aby zażalenie musiało opierać się na ustawowych podstawach zaskarżenia, jak to ma miejsce w skardze kasacyjnej, a niedopełnienie jakiegokolwiek wymagania co do treści zażalenia jest jedynie brakiem formalnym. Niemniej jednak, zażalenie niespełniajace wymagań formalnych może ulec konwalidacji w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a.
Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Odmienna regulacja, o której mowa w końcowej części tego przepisu, dotyczy zażalenia. Stosownie do art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuca zażalenie, którego braków formalnych strona nie usunęła w wyznaczonym terminie.
Sąd pierwszej instancji dwukrotnie wezwał U. S. do uzupełnienia braków formalnych zażalenia: zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2012 r. oraz zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2012 r. W odpowiedzi na pierwsze zarządzenie skarżąca w piśmie z dnia 12 stycznia 2012 r. wyjaśniła, że skarży każde z postanowień Wojewódzkiego Sądu administracyjnego odmawiające przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na drugie wezwanie Sądu U. S. w piśmie z dnia 10 lutego 2012 r. wprawdzie wskazała - jak przytoczył Sąd pierwszej instancji - iż nie obchodzi jej czy Sąd uchyli czy zmieni postanowienie, lecz takie oświadczenie strony, w sytuacji dającej się zauważyć nieporadności U. S., należy rozumieć w ten sposób, iż dla strony obojętne jest, czy Sąd uchyli czy zmieni postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy byleby strona uzyskała korzystne dla siebie rozstrzygnięcie. A zatem nie ulega wątpliwości, że celem skarżącej było uzyskanie przyznania przez Sąd prawa pomocy.
Zauważyć przy tym należy, iż Sąd pierwszej instancji "rozwlekał" niniejsze postępowanie kierując do skarżącej dwa zarządzenia odnośnie uzupełnienia braków formalnych tego samego zażalenia, co mogło dodatkowo wywołać u skarżącej niezrozumienie kierowanych do niej pism.
Z odpowiedzi nadesłanych przez U. S. stanowiących wykonanie zarządzeń wynika, iż skarżąca każdorazowo zamierzała wykonać zarządzenie Sądu w zakreślonym jej terminie, lecz nie rozumie należycie pytań Sądu i terminologii prawniczej, a jej dążeniem jest uzyskanie prawa pomocy.
W tej sytuacji uznać należy, iż U. S. wykonała oba zarządzenia Sądu pierwszej instancji wzywające ją do uzupełniania braków formalnych zażalenia, gdyż wskazała, iż wnosi zażalenie na oba postanowienia dotyczące prawa pomocy i z treści jej pisma jednoznacznie wynika, że żąda przyznania prawa pomocy. Skoro skarżąca uzupełniła braki formalne zażalenia, to tym samym nie było podstaw do odrzucenia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 27 października 2011 r. odrzucające zażalenie skarżącej na postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 17 sierpnia 2011 r. o odmowie zmiany postanowienia dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy w części.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.