Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II OW 139/14 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku G. B. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie ze skargi G. B. (sygn. akt II SA/Gl 1996/13) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie warunków zabudowy.
Postanowieniem z dnia 26 września 2014 r., II SO/Op 60/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: E. M., P. D., E. C., T. R., B. S., A. Z., B. P., B. C., L. K., B. B., Ł. F., E. K., M. B., E. K., I. B., W. K., R. W., P. B., G. D., K. W., A. A., B. K., M. S., I. W., M. J., B. K., M. J., M. H., T. M., S. P., T. F., B. G., M. W., E. Ż., S. N., A. M., B. K., R. S., W. O. (pkt 1) i odrzucił wniosek dotyczący wyłączenia M. K. (pkt 2).
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, iż w myśl art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę scharakteryzowane jedynie ogólnie. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 210). Stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia.
W ocenie Sądu I instancji, w stosunku do żadnego z sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek, nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 18 p.p.s.a., tj. uzasadniające wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Natomiast okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności.
Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, podane we wniosku ogólne twierdzenie dotyczące wspierania przez sędziów WSA w Gliwicach jednej ze stron, jak i mające mieć miejsce stronnicze zachowania sędziów w orzekaniu, a także nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie wskazała bowiem na żadne konkretne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów, czy referendarza, który odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy oraz odczucie skarżącej, iż jest dyskryminowana i pozbawiona przysługujących jej praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Jednocześnie z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek wynika, że nie istnieje między nimi, a stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Natomiast skarżąca nie podała we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń.
Wobec zatem braku oczywistych, faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia ww. sędziów, Sąd I instancji - na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. - wniosek oddalił.
W odniesieniu do wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów orzekających w Naczelnym Sądzie Administracyjnym i Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, wymienionych we wniosku z dnia 3 czerwca 2014 r., Sąd stwierdził, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku w tym zakresie. Właściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który został wyznaczony przez Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II OW 139/14, do rozpoznania wniosku G. B. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1996/13, ogranicza się jedynie do sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach i nie obejmuje sędziów orzekających w innych sądach, a także osób zatrudnionych w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Sąd I instancji wskazał ponadto, że orzeczenie w punkcie drugim dotyczące odrzucenia wniosku o wyłączenie byłego sędziego M. K., spowodowane jest faktem, że na dzień złożenia wniosku o jego wyłączenie nie pełnił już urzędu sędziego. Tym samym wniosek w tym przedmiocie był niedopuszczalny i stąd też na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzeczono o jego odrzuceniu.
Zażalenie na to postanowienie wniosła G. B., zaskarżając je w zakresie punktu pierwszego. Skarżąca podniosła, iż Sąd I instancji całkowicie pominął wskazywane przez nią przyczyny wyłączenia w postaci przeinaczania przez referendarza faktów i pomawiania skarżącej o to, że wobec niej prowadzona jest egzekucja komornicza. Ponadto skarżąca zarzuciła, że zaskarżone postanowienie zostało jej przesłane na inny adres, pomimo tego, że poinformowała Sąd o zmianie adresu do korespondencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., uzasadniających wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Gl 1996/13 sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Uzasadniając wniosek z dnia 3 czerwca 2014 r. o wyłączenie tych sędziów, skarżąca wskazała, iż podstawą wyłączenia sędziów powinna być okoliczność, iż referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który – postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. - odmówił jej przyznania prawa pomocy "wymyślił zajęcie jej dochodów przez komornika", a takie błędne ustalenie stanu faktycznego przez referendarza uzasadnia jej obawy co do bezstronnego rozpoznania sprawy przez Sąd.
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że wskazywana przez skarżącą okoliczność nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Subiektywne przeświadczenie skarżącej o braku bezstronności sędziów danego Sądu w związku z niekorzystnym dla niej orzeczeniem referendarza sądowego tego Sądu nie stanowi przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Zarzuty dotyczące błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez referendarza sądowego skarżąca mogła podnosić w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, co też uczyniła, wnosząc ten środek zaskarżenia w dniu 3 czerwca 2014 r. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Fakt, iż odpis zaskarżonego postanowienia został omyłkowo doręczony skarżącej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie na aktualny adres do korespondencji, lecz na adres poprzednio podawany przez skarżącą nie miał żadnego wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. Okoliczność ta mogłaby mieć jedynie wpływ na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia zażalenia, lecz w tej sprawie skarżąca osobiście odebrała tę przesyłkę i wniosła zażalenie w terminie.
Na marginesie wskazać należy, iż w związku z tym, że w sprawie głównej, toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach (sygn. akt II SA/Gl 1996/13) nie zostało prawomocnie zakończone postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to w postępowaniu wpadkowym o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu (sygn. akt II SO/Op 60/14) zażaleniu na postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziów należało nadać bieg bez wzywania o wpis od tego zażalenia. Fakt, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie głównej nie został rozpoznany stanowi przesłankę negatywną dla wzywania strony do uiszczenia wpisu w postępowaniu wpadkowym o wyłączenie sędziów danego sądu toczącym się przed innym wojewódzkim sądem administracyjnym (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2014 r., II OZ 460/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.