Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy G. B. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że uzyskiwany dochód pozwala niemal wyłącznie na utrzymanie się. Z treści formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, zajmując lokal mieszkalny o pow. 64 m2. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Wnioskodawczyni zadeklarowała, że tylko ona uzyskuje dochód w wysokości 1100 zł netto miesięcznie, zaś bieżące koszty utrzymania, do których zaliczyła koszty zakupu opału; wyżywienia; opłat za wodę, gaz i energię elektryczną; utrzymanie samochodu oraz wyżywienie psów wynoszą 1100 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 25 marca 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem się oraz udokumentowania dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka.
W odpowiedzi z dnia 22 kwietnia 2014 r. G. B. wyjaśniła, ze nie posiada paragonów za zakup węgla w workach oraz gazu w butlach a także kart pre-paid do telefonu komórkowego. Wyjaśniła również, ze jej małżonek nie osiąga żadnego dochodu. Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 313 zł miesięcznie od komornika ze względu na zajęcie jej dochodów oraz wynagrodzenie za wykonywanie umowy zlecenia – w miesiącach styczeń – marzec była to kwota 2300 zł netto. Do wspomnianego pisma strona dołączyła kopie przekazów od komornika, kopię rachunków za wywóz śmieci oraz pismo potwierdzające wykonanie zlecenia i odbiór wynikającego z jego treści wynagrodzenia w kwocie 2300 zł.
W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Ocena możliwości finansowych strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych dokonywana jest poprzez porównanie uzyskiwanego przez nią dochodu z wydatkami, które będzie zobowiązana ponieść w toczącym się postępowaniu sądowym. Aby jednak oceny tej można było dokonać w sposób wszechstronny i rzetelny, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu sytuacji materialnej skarżącego, czemu służy zarówno treść druku formularza PPF jak i możliwość wezwania o tzw. dodatkowe dokumenty źródłowe.
Na wstępie nadmienić trzeba, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
W realiach rozpoznawanej sprawy nie znaleziono podstaw do zwolnienia G. B. od kosztów postępowania, gdyż nie wykazała ona w sposób jednoznaczny, że nie dysponuje środkami na ich opłacenie. Po pierwsze, z nadesłanych dokumentów nie wynika, aby wynagrodzenie uzyskane z tytułu wykonania bliżej nieokreślonej umowy zlecenia było skarżącej wypłacone za okres 3 miesięcy a nie za krótszy okres czasu.
Po drugie strona w żaden sposób nie wyjaśniła powodów, dla których jej małżonek nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie pobiera z tego tytułu żadnych świadczeń przysługującym osobom znajdującym w takiej sytuacji. Ma to zaś istotne znaczenie dla oceny jej sytuacji materialnej.
Po trzecie, trudno uznać za dostateczny powód uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczność utrzymywania psów i ponoszenia związanych z tym wydatków w wysokości 300 zł miesięcznie – co skarżąca podała w druku wniosku PPF. O ile nie są to zwierzęta przygotowane np. do pomocy osobie niepełnosprawnej, ich utrzymanie nie może być uznane za niezbędny wydatek skarżącej, a co za tym idzie, zmienia się ocena sytuacji materialnej strony względem przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.